{"id":820756,"date":"2025-08-14T08:30:17","date_gmt":"2025-08-14T04:30:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=820756"},"modified":"2025-08-14T08:30:17","modified_gmt":"2025-08-14T04:30:17","slug":"suriya-rusiyadan-kom%c9%99k-ist%c9%99yib-kommersantin-yalani-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=820756","title":{"rendered":"\u201cSuriya Rusiyadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yib\u201d &#8211; \u201cKommersant\u201d\u0131n yalan\u0131, yoxsa&#8230;?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Colani d\u0259 B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din yolunu gedir?<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Suriyan\u0131n ke\u00e7id h\u00f6kum\u0259ti Rusiyadan \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 h\u0259rbi polis patrullar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259yi xahi\u015f edib. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cKommersant\u201d n\u0259\u015fri Moskvada Suriya Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinadla yaz\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Bildirilir ki, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Suriyan\u0131n c\u0259nub rayonlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u201cbufer zona\u201d yaratmaq b\u0259han\u0259si il\u0259 i\u015f\u011fal etmi\u015f \u0130sraili cilovlamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. D\u0259m\u0259\u015fqin fikrinc\u0259, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu \u0130srail \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n intensivliyini azaldacaq. Qeyd edilir ki, Suriya xarici i\u015fl\u0259r nazirinin s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra art\u0131q Rusiya patrullar\u0131n\u0131n \u018fl-Qam\u0131\u015fl\u0131 b\u00f6lg\u0259sin\u0259, \u015fimal-\u015f\u0259rq\u0259 qay\u0131tmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cRusiya \u0130srailin m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa v\u0259 eyni zamanda D\u0259m\u0259\u015fq v\u0259 T\u0259l-\u018fviv aras\u0131nda dialoqu h\u0259ll etm\u0259y\u0259 qadirdir\u201d, &#8211; m\u0259nb\u0259 vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Bel\u0259dirmi? Rusiya K\u0130V-in informasiyas\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u0131nd\u0131r? Do\u011frudanm\u0131, Suriya ke\u00e7id h\u00f6kum\u0259ti Moskvadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yir? Moskva bel\u0259 bir k\u00f6m\u0259yi g\u00f6st\u0259r\u0259rmi v\u0259 n\u0259yin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/8d443ab8114e7a20a5f93b3f85133243.jpg\" width=\"780\" height=\"520\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Siyasi \u015f\u0259rh\u00e7i\u00a0<strong>Az\u0259r H\u00fcseynov<\/strong>\u00a0\u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirdi ki, Suriyada ba\u015f ver\u0259n hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 bu prosesin regiona, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 t\u0259siri Yax\u0131n \u015e\u0259rqin m\u00fcr\u0259kk\u0259b geopolitik m\u0259nz\u0259r\u0259sinin bir daha \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu: \u201cHaz\u0131rk\u0131 Suriya ke\u00e7id h\u00f6kum\u0259tinin \u0259n ciddi problemi \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u0259razisin\u0259 tam n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r texniki, maddi v\u0259 demoqrafik imkanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. Bu durumun arxas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas s\u0259b\u0259b dayan\u0131r v\u0259 bunlar\u0131 h\u0259m tarixi, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir kontekstd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k vacibdir.<\/p>\n<p>Prosesl\u0259ri onlar\u0131n tarixi, siyasi v\u0259 geosiyasi arxa planlar\u0131 il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259d\u0259n do\u011fru bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. B\u0259llidir ki, \u018fs\u0259d v\u0259 m\u00fcxalif q\u00fcvv\u0259l\u0259r aras\u0131nda bir h\u0259rbi t\u0259mas x\u0259tti yaranm\u0131\u015fd\u0131. Bu t\u0259mas x\u0259ttinin bir hiss\u0259sind\u0259 haz\u0131rda hakimiyy\u0259td\u0259 olan \u018fhm\u0259d \u015earaan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi q\u00fcvv\u0259l\u0259r dayanm\u0131\u015fd\u0131. Regionda konyuktur d\u0259yi\u015fdi v\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259 mara\u011f\u0131nda oldu ki, Suriyada \u018fs\u0259d rejimi getsin. \u018fs\u0259d rejimi m\u00fcst\u0259bid bir rejim idi, \u00f6z xalq\u0131 il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yox idi. M\u00f6vcudlu\u011funun qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra oyun\u00e7ulara m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi. Bunlar Rusiya, \u0130ran, \u201cHizbullah\u201d v\u0259 dig\u0259r g\u00fccl\u0259r idi. Amma sonda o, \u00f6lk\u0259d\u0259n qa\u00e7d\u0131 v\u0259 onun qa\u00e7mas\u0131 il\u0259 yeni reall\u0131qlar yarand\u0131. Bu reall\u0131qlar\u0131n ba\u015f\u0131nda o dayan\u0131rd\u0131 ki, \u0130ran v\u0259 ona yax\u0131n olan \u201cHizbullah\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015fi\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r Suriyan\u0131 t\u0259rk etdi. Daha sonra Rusiya, AB\u015e, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 dig\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u0259slind\u0259 Suriyada yeni reall\u0131qlar \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri davam etdirm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/sfera.az\/_next\/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.sfera.az%2Ffile%2Farticles%2F2025%2F08%2F12%2F1754982636_sur-pr.jpg&amp;w=1920&amp;q=75\" alt=\"Suriya lideri Rusiyadan yard\u0131m ist\u0259di\" \/><\/p>\n<p>Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Suriyada hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyi daxili siyasi prosesl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259n daha \u00e7ox, beyn\u0259lxalq konyukturan\u0131n k\u0259skin d\u0259yi\u015fm\u0259si fonunda ba\u015f verdi. Bu d\u0259yi\u015fiklik prosesinin s\u00fcr\u0259ti v\u0259 d\u0259rinliyi, yeni r\u0259hb\u0259rliyin siyasi, h\u0259rbi v\u0259 inzibati strukturlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaxt v\u0259 imkan verm\u0259di. \u00c7\u00fcnki yeni hakimiyy\u0259t s\u0131f\u0131r b\u00fcdc\u0259si olan, h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u0259rbi d\u0259niz q\u00fcvv\u0259l\u0259ri el\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n \u0130srail t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilmi\u015f, xalq\u0131 m\u0259zh\u0259b v\u0259 etnik qruplara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan bir \u00f6lk\u0259 miras ald\u0131. Bura h\u0259m d\u0259 onu \u0259lav\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u0259mur v\u0259 b\u00fcrokratik aparat ke\u00e7mi\u015fd\u0259n qalma idi. Yeni hakimiyy\u0259t t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin \u00f6zl\u0259ri bel\u0259 bu q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259nin tam n\u0259zar\u0259tini \u0259l\u0259 ala bil\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259mirdil\u0259r. Lakin b\u00f6lg\u0259d\u0259ki g\u0259rginlik, x\u00fcsusil\u0259 F\u0259l\u0259stin m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u0130srail-&#8220;Hizbullah&#8221; qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n \u015fidd\u0259tl\u0259nm\u0259si, AB\u015e-nin \u0130ran\u0131 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq siyas\u0259ti v\u0259 bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n diplomatik v\u0259 h\u0259rbi add\u0131mlar \u0259vv\u0259lki avtoritar r\u0259hb\u0259rliyin getm\u0259sin\u0259 v\u0259 yerin\u0259 yeni, lakin o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olmayan siyasi komandan\u0131n g\u0259lm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. Bu komandadan \u00e7ox ciddi yenlikl\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259k d\u0259 o q\u0259d\u0259r real deyildi. \u00c7\u00fcnki komandan\u0131n h\u0259m daxili resursu, h\u0259m d\u0259 yan amill\u0259r buna imkan vermirdi. Yeni hakimiyy\u0259t h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yax\u0131n olsa da, bu yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox da ifad\u0259 etm\u0259si \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0131sqancl\u0131qla qar\u015f\u0131lana bil\u0259rdi. H\u0259m d\u0259 \u0259n az\u0131ndan zahiri ifad\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u00e7ox intensiv yax\u0131nla\u015fma \u0130srailin etirazlar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarda bil\u0259rdi. Do\u011frudur, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130srailin Suriyada a\u00e7\u0131q toqqu\u015fmas\u0131 ehtimal\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, azd\u0131r. \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259, \u0130srail d\u0259 AB\u015e-nin m\u00fctt\u0259fiql\u0259ridirl\u0259r. Lakin \u0130srail daha real v\u0259 g\u00fccl\u00fc imkanlara malikdir v\u0259 bu ona imkan ver\u0259 bil\u0259r ki, T\u00fcrkiy\u0259nin Suriyada AB\u015e-d\u0259n k\u0259nar qurmaq ist\u0259diyi hans\u0131 is\u0259 bir sistemi ortadan qald\u0131rs\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 AB\u015e il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir x\u0259tt\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259kd\u0259dir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Siyasi ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Suriyada yeni siyasi qurulu\u015fun \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinliyi \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 h\u00f6kmran olan m\u00fcxt\u0259lif h\u0259rbi-siyasi aktorlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fudur:<\/strong>\u00a0\u201cSuriya Demokratik Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri (SDQ) bu aktorlardan \u0259n \u00f6n\u0259mlil\u0259rind\u0259ndir. R\u0259smi a\u00e7\u0131qlamalara g\u00f6r\u0259, SDQ m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 inteqrasiya olunma\u011fa haz\u0131rd\u0131r, lakin faktiki prosesin l\u0259ngliyi bu inteqrasiyan\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. SDQ-nin n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan \u0259razil\u0259rd\u0259 idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259rinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n b\u0259rpas\u0131 h\u0259l\u0259 tam ba\u015f tutmay\u0131b. Bu is\u0259 Suriyan\u0131n siyasi vahidliyinin v\u0259 suverenliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu q\u00fcvv\u0259l\u0259rin h\u0259rbi imkanlar\u0131 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259td\u0259n daha \u00e7oxdur, m\u0259nz\u0259r\u0259ni daha ayd\u0131n g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Suriya m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259ti d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan bu q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 eyni zamanda bir ne\u00e7\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparmaq imkanlar\u0131na malik deyil.<\/p>\n<p><strong>Bununla yana\u015f\u0131, druz icmas\u0131 da daxili siyasi arenada \u00f6n\u0259mli aktordur. Tarixi bax\u0131mdan Suriyada \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus statusa malik olan druzlar, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259si \u0130srail t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nir v\u0259 bu, onlar\u0131n statusunun h\u0259lli m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirir. Onlar\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 tam inteqrasiya olunmamas\u0131 Suriyan\u0131n vahid idar\u0259etm\u0259 sisteminin yarad\u0131lmas\u0131na mane olur. Druzlar \u0130srailin Suriyada \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259sir q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n biridirl\u0259r. Onlar\u0131n liderl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259si \u0130srail\u0259 bir simpatiya duyur v\u0259 yeni hakimiyy\u0259ti \u00f6z varl\u0131qlar\u0131na t\u0259hdid kimi q\u0259bul edir.<\/strong><\/p>\n<p>Bir daha bir q\u0259d\u0259r \u00f6n\u0259 qay\u0131daraq deyim ki, T\u00fcrkiy\u0259nin Suriyadak\u0131 m\u00f6vqeyi d\u0259 bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi oyun \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Ankara Suriyada m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011fa malik olsa da, \u0130sraill\u0259 m\u00f6vcud olan g\u0259rginlik s\u0259b\u0259bind\u0259n D\u0259m\u0259\u015fql\u0259 strateji yax\u0131nla\u015fmadan \u00e7\u0259kinir. Onun siyasi r\u0259hb\u0259rliyi bilir ki, T\u00fcrkiy\u0259nin Suriyaya a\u00e7\u0131q v\u0259 tammiqyasl\u0131 m\u00fcdaxil\u0259si, \u0130srail t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259rt qar\u015f\u0131lanacaq v\u0259 bu da b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u0259lav\u0259 g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r. Eyni zamanda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn amill\u0259r birl\u0259\u015fdirils\u0259, \u0130srail il\u0259 a\u00e7\u0131q qar\u015f\u0131durmaya ged\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc deyildir. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259l\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259rbi s\u0259nayesini yeni qurur. T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259m\u00e7inin AB\u015e v\u0259 NATO il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sini ist\u0259mir v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Suriyadak\u0131 siyas\u0259tini ehtiyatla apar\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130srailin Suriyaya m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri is\u0259 haz\u0131rk\u0131 kontekstd\u0259 D\u0259m\u0259\u015fqin \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hdididir. Hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyind\u0259n d\u0259rhal sonra \u0130srail hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi hava h\u00fccumlar\u0131 Suriyan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259rini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259di. Bu, yeni h\u00f6kum\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259tini xeyli z\u0259ifl\u0259tdi v\u0259 \u0130srailin regiondak\u0131 h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc daha da art\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 D\u0259m\u0259\u015fqin Rusiyaya m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si strateji hesab edil\u0259n, amma \u015f\u0259raitd\u0259n do\u011fan m\u0259cburi add\u0131md\u0131r. Bir \u00e7ox ekspertl\u0259rin \u0259ksin\u0259 olaraq, m\u0259n hesab edir\u0259m ki, Rusiya Suriyadan tamamil\u0259 \u00e7\u0131xmaq fikrind\u0259 deyil; sad\u0259c\u0259, h\u0259rbi balansda m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olub. \u0130ran\u0131n t\u0259siri z\u0259ifl\u0259dils\u0259 d\u0259, Rusiya \u00f6z strateji m\u00f6vqel\u0259rini &#8211; x\u00fcsus\u0259n Tartus d\u0259niz bazas\u0131 v\u0259 Hmeymim hava bazas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 &#8211; qoruyub saxlaya bilib. Bunu da, \u00e7ox g\u00fcman ki, AB\u015e il\u0259 raz\u0131l\u0131qdan sonra edib.<\/p>\n<p><strong>\u018fg\u0259r x\u0259b\u0259rl\u0259r do\u011frudursa, yeni h\u00f6kum\u0259tin Rusiyan\u0131 se\u00e7m\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri Moskva il\u0259 T\u0259l-\u018fviv aras\u0131nda a\u00e7\u0131q h\u0259rbi qar\u015f\u0131durman\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. Rusiya v\u0259 \u0130srail aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi vard\u0131r ki, bu, Rusiyan\u0131n birba\u015fa \u0130sraill\u0259 h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 girm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. D\u0259m\u0259\u015fq Rusiyan\u0131n n\u00fcv\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik olmas\u0131 v\u0259 regionda h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011funu davam etdirm\u0259si hesab\u0131na \u0130srailin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n intensivliyini azalda bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u0130srail d\u0259 Rusiya il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmaq ist\u0259m\u0259z. X\u00fcsusil\u0259 Tramp-Rusiya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, he\u00e7 ist\u0259m\u0259z.<\/strong><\/p>\n<p>Rusiyan\u0131n da, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6z maraqlar\u0131 var. Moskva Suriyadak\u0131 h\u0259rbi v\u0259 siyasi m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259, Aral\u0131q d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min edir, Q\u0259rb v\u0259 AB\u015e il\u0259 olan r\u0259qab\u0259td\u0259 \u00f6z t\u0259sir dair\u0259sini geni\u015fl\u0259ndirir. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r bunun \u00f6z\u00fc bel\u0259 b\u0259zi hallarda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmalarla olsa da&#8221;.<\/p>\n<p><strong>M\u00fcsahibimiz onu da\u00a0 bildirdi ki, Donald Tramp\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, diplomatik v\u0259 iqtisadi vasit\u0259l\u0259rin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si \u0259sas yer tutur:<\/strong>\u00a0\u201cO, AB\u015e xarici siyas\u0259td\u0259 \u201dbirba\u015fa m\u00fcdaxil\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 t\u0259sir mexanizml\u0259ri&#8221; prinsipin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Bu yana\u015fma x\u00fcsus\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131nda hiss olunur. AB\u015e m\u00fc\u0259yy\u0259n regionlarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, \u018ffqan\u0131standa b\u0259zi h\u0259rbi m\u00f6vcudluqlar\u0131 azald\u0131b, bazalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b v\u0259 prioritetl\u0259ri daxili iqtisadi islahatlara y\u00f6n\u0259ldib. N\u0259tic\u0259d\u0259 regionda q\u00fcvv\u0259 balans\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar yaran\u0131b. Bu bo\u015fluqlar is\u0259 h\u0259m geosiyasi, h\u0259m d\u0259 h\u0259rbi bax\u0131mdan r\u0259qib g\u00fccl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yeni f\u00fcrs\u0259tl\u0259r yarad\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Rusiya bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k h\u0259m h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011funu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259, h\u0259m d\u0259 diplomatik t\u0259sirini art\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Moskva yaranan strateji imkanlar\u0131 Suriyada m\u00f6vqel\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>\u201cKommersant\u201d\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumat\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259 yax\u0131n olmas\u0131 ehtimal\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r oldu\u011fu bilinmir. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, y\u0259qin yeni hakimiyy\u0259tin bax\u0131\u015f\u0131nda Suriya \u00fc\u00e7\u00fcn bu add\u0131m h\u0259m daxili siyasi stabilliyin t\u0259min olunmas\u0131, h\u0259m d\u0259 xarici t\u0259hdidl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu proses ba\u015f ver\u0259rs\u0259, b\u00f6lg\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k v\u0259 \u0130srail il\u0259 regionda yeni bir g\u00fcc balans\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 AB\u015e kimi dig\u0259r \u0259sas aktorlar is\u0259 yeni v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun olaraq siyas\u0259tl\u0259rini t\u0259nziml\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259nz\u0259r\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 formala\u015facaq siyasi nizam\u0131n \u0259sas konturlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k v\u0259 regiondak\u0131 g\u00fcc dinamikas\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Rusiyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si yaln\u0131z regional deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 ciddi t\u0259sirl\u0259r\u0259 malik olacaq&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Cavan\u015fir ABBASLI,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Colani d\u0259 B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din yolunu gedir? Suriyan\u0131n ke\u00e7id h\u00f6kum\u0259ti Rusiyadan \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 h\u0259rbi polis patrullar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259yi xahi\u015f edib. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cKommersant\u201d n\u0259\u015fri Moskvada Suriya Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinadla yaz\u0131b. Bildirilir ki, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Suriyan\u0131n c\u0259nub rayonlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u201cbufer zona\u201d yaratmaq b\u0259han\u0259si il\u0259 i\u015f\u011fal etmi\u015f \u0130sraili cilovlamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. D\u0259m\u0259\u015fqin fikrinc\u0259, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu \u0130srail \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n intensivliyini azaldacaq. Qeyd edilir ki, Suriya xarici i\u015fl\u0259r nazirinin s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra art\u0131q Rusiya patrullar\u0131n\u0131n \u018fl-Qam\u0131\u015fl\u0131 b\u00f6lg\u0259sin\u0259, \u015fimal-\u015f\u0259rq\u0259 qay\u0131tmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. \u201cRusiya \u0130srailin m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":820757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/63a16121a87abc3f7cddb9dc00d974fb.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Colani d\u0259 B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259din yolunu gedir? Suriyan\u0131n ke\u00e7id h\u00f6kum\u0259ti Rusiyadan \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 h\u0259rbi polis patrullar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259yi xahi\u015f edib. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cKommersant\u201d n\u0259\u015fri Moskvada Suriya Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinadla yaz\u0131b. Bildirilir ki, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Suriyan\u0131n c\u0259nub rayonlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u201cbufer zona\u201d yaratmaq b\u0259han\u0259si il\u0259 i\u015f\u011fal etmi\u015f \u0130sraili cilovlamaq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=820756"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":820759,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820756\/revisions\/820759"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/820757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=820756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=820756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=820756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}