{"id":820929,"date":"2025-08-15T08:17:13","date_gmt":"2025-08-15T04:17:13","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=820929"},"modified":"2025-08-15T08:17:13","modified_gmt":"2025-08-15T04:17:13","slug":"diplomatiyada-yeni-era-vasinqtondan-z%c9%99ng%c9%99zura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=820929","title":{"rendered":"Diplomatiyada yeni era: Va\u015finqtondan Z\u0259ng\u0259zura"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda tarixi s\u00fclh\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n xarici siyas\u0259ti milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131, beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 regionda sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan yaratd\u0131. Avqustda Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri is\u0259 bu siyas\u0259tin parlaq diplomatik n\u0259tic\u0259si kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. \u00c7\u00fcnki AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 avqustun 7-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenadak\u0131 m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n v\u0259 regionda uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar a\u00e7an m\u00fch\u00fcm diplomatik hadis\u0259 oldu.<\/p>\n<p>Bu s\u0259f\u0259r yaln\u0131z ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259di, h\u0259m d\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259ri formala\u015fan AB\u015e\u2013Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin tarixi prosesini davam etdirdi, \u201c907-ci d\u00fcz\u0259li\u015f\u201d kimi ill\u0259rl\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaratd\u0131. Va\u015finqtonda ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmalar Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyaya bir daha yax\u0131ndan tan\u0131td\u0131, onun beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda apar\u0131lan s\u00fclh prosesini h\u00fcquqi v\u0259 strateji bax\u0131mdan d\u0259st\u0259kl\u0259di. Bu s\u0259f\u0259r diplomatiyam\u0131z\u0131n parlaq siyasi triumfu kimi tarixd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yerini ald\u0131 v\u0259 regionda s\u00fclh, sabitlik v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p><em><strong>Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 canlanma perspektivl\u0259ri<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Co Baydenin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fc istisna olmaqla, Bak\u0131 v\u0259 Va\u015finqton aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r normal v\u0259 m\u0259hsuldar inki\u015faf edib, x\u00fcsusil\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 beyn\u0259lxalq terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00f6vcud olub. D. Tramp\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si fonunda A\u011f Ev neytral m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdi. Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u0259rginlik yaranm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 reall\u0131qlar b\u0259zi hallarda q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdir. Buna baxmayaraq, r\u0259smi Bak\u0131 milli maraqlar\u0131 qoruyaraq q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015fd\u00fcr. Yeni AB\u015e administrasiyas\u0131 is\u0259 yanl\u0131\u015f yana\u015fmalardan imtina ed\u0259r\u0259k, \u0259laq\u0259l\u0259ri normalla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k yolunu se\u00e7mi\u015fdir. D. Tramp\u0131n yenid\u0259n se\u00e7ilm\u0259si perspektivind\u0259 is\u0259 donmu\u015f siyasi \u0259laq\u0259l\u0259rin yenid\u0259n canlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin Va\u015finqtona s\u0259f\u0259ri Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u00e7ox\u015fax\u0259li s\u0259n\u0259dl\u0259r, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259n q\u0259rarlar v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn institusional baza yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 verdiyi strateji d\u0259y\u0259ri n\u00fcmayi\u015f etdirdi. S\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 imzalanan \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 aras\u0131nda Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Xartiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Strateji \u0130\u015f\u00e7i Qrupunun yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Anla\u015fma Memorandumu\u201d iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas s\u0259n\u0259d kimi \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Bu s\u0259n\u0259d yaln\u0131z siyasi niyy\u0259t b\u0259yanat\u0131 deyil, konkret f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131d\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti 6 ay \u0259rzind\u0259 haz\u0131rlanacaq Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Xartiyas\u0131 enerji, ticar\u0259t, tranzit, s\u00fcni intellekt, r\u0259q\u0259msal infrastruktur, m\u00fcdafi\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 terrorla m\u00fcbariz\u0259 kimi prioritet sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bu, Az\u0259rbaycan v\u0259 AB\u015e aras\u0131nda praktiki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn daimi, institusional \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti v\u0259 AB\u015e Prezidentinin x\u00fcsusi el\u00e7isinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 SOCAR v\u0259 \u201cExxonMobil\u201d aras\u0131nda imzalanan \u201c\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda Memorandum\u201d enerji sah\u0259sind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal enerji bazar\u0131ndak\u0131 m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, AB\u015e-\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi siyas\u0259tin\u0259 d\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k, bu s\u0259n\u0259d \u201c\u0259h\u0259miyy\u0259tli bir layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131na\u201d z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259f\u0259rin m\u00fch\u00fcm siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri AB\u015e Prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cAzadl\u0131\u011fa D\u0259st\u0259k Akt\u0131na\u201d 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin t\u0259tbiqinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam\u0131n imzalanmas\u0131 oldu. Bu d\u00fcz\u0259li\u015f uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 g\u0259rginlik yaradan h\u00fcquqi baryer rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131. Onun dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu q\u0259rar\u0131n Prezident \u0130lham \u018fliyevl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 q\u0259bul olunmas\u0131, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda yeni etimad m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 etdi.<\/p>\n<p>Va\u015finqton s\u0259f\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi ki, Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri art\u0131q t\u0259kc\u0259 diplomatik \u00fcnsiyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 real layih\u0259l\u0259r, investisiya t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir. Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Xartiyas\u0131, enerji sah\u0259sind\u0259 yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131 v\u0259 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k onillikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l \u00fcz\u0259rind\u0259 quruldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p><em><strong>Va\u015finqton Zirv\u0259si: Tarixi s\u00fclh add\u0131m\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259di, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u2013Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 s\u00fclh prosesinin \u0259n h\u0259lledici m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. Va\u015finqtonda, AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 haql\u0131 olaraq \u201cZirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d adland\u0131r\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 Erm\u0259nistan Ba\u015f naziri aras\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 aras\u0131nda s\u00fclh\u00fcn v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda Sazi\u015f\u201d layih\u0259si parafland\u0131. Bu add\u0131m, iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh\u00fcn t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r at\u0131lm\u0131\u015f \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u00fcquqi q\u0259rar kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>S\u00fclh sazi\u015fi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc ilk olaraq r\u0259smi Bak\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, layih\u0259nin m\u0259tni d\u0259 Az\u0259rbaycanda haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistan bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq h\u0259rbi t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, xarici havadarlar\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 prosesi l\u0259ngitmi\u015fdi. 2023-c\u00fc ilin antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131ndan sonra is\u0259 reall\u0131qlar d\u0259yi\u015fdi v\u0259 r\u0259smi \u0130r\u0259van bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l s\u0259n\u0259din b\u00fct\u00fcn madd\u0259l\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi. Va\u015finqtonda Donald Tramp\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 sazi\u015fin paraflanmas\u0131 h\u0259m d\u0259 Q\u0259rbd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259sass\u0131z ittiham ed\u0259n dair\u0259l\u0259rin arqumentl\u0259rini tamamil\u0259 pu\u00e7 etdi.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan dig\u0259r m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259rinin imzalad\u0131qlar\u0131 birg\u0259 m\u0259ktub oldu. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259 AT\u018fT-in Minsk Qrupu, AT\u018fT s\u0259drinin Minsk konfrans\u0131 \u00fczr\u0259 \u015f\u0259xsi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi v\u0259 Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Planla\u015fd\u0131rma Qrupunun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 xitam verilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc r\u0259smil\u0259\u015fdirildi. Bel\u0259likl\u0259, bu add\u0131m Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistan qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fu iki \u0259sas \u015f\u0259rtd\u0259n birinin yerin\u0259 yetirilm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Art\u0131q yekun s\u00fclh sazi\u015finin imzalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z bir \u00f6hd\u0259lik qal\u0131r \u2013 konstitusiyas\u0131ndan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xartmaq. Bu \u015f\u0259rtin icras\u0131 il\u0259 C\u0259nubi Qafqazda davaml\u0131 s\u00fclh v\u0259 sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn yeni siyasi reall\u0131qlar tam \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rq\u0259rar olacaq.<\/p>\n<p><em><strong>Va\u015finqtondan Z\u0259ng\u0259zura: Tarixi ba\u011flant\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Va\u015finqton g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 dair imzalanan Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259rini tam \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirir. S\u0259n\u0259dd\u0259 yer alan b\u00fct\u00fcn m\u00fcdd\u0259alar Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fclh prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc prinsipl\u0259r\u0259 tam uy\u011fundur. Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 aras\u0131nda s\u00fclh\u00fcn v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda Sazi\u015f\u201d layih\u0259sinin paraflanmas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 v\u0259 ratifikasiyas\u0131na nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si z\u0259rur\u0259ti vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259r\u0259fl\u0259r BMT Nizamnam\u0259si v\u0259 1991-ci il Almat\u0131 B\u0259yannam\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq, ke\u00e7mi\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n uzaq, parlaq g\u0259l\u0259c\u0259k yoluna q\u0259d\u0259m qoyulmas\u0131n\u0131n vacibliyini q\u0259bul edirl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259yannam\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda mane\u0259siz ba\u011flant\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 da x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r. Bu m\u00fcdd\u0259a respublikam\u0131z\u0131n milli maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n prinsipial h\u0259d\u0259fin realla\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir. S\u0259n\u0259dd\u0259 t\u0259sbit olunan \u201cBeyn\u0259lxalq S\u00fclh v\u0259 Rifah namin\u0259 Tramp Mar\u015frutu\u201d (TRIPP) layih\u0259si Erm\u0259nistan \u0259razisi vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van aras\u0131nda mane\u0259siz \u0259laq\u0259nin t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu milli m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri bu layih\u0259 vasit\u0259sil\u0259 art\u0131q icra m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur.<\/p>\n<p><em><strong>8 Noyabrdan 8 avqusta\u2026<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Son 5 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vr Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin, milli suverenliyimizin v\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuzun \u0259n parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259ri il\u0259 yadda qal\u0131b. C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259si olaraq torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f, Qaraba\u011fda erm\u0259ni separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na son qoyulmu\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 milli suverenliyimiz tam t\u0259min edilmi\u015fdir. Bu u\u011furlar yaln\u0131z h\u0259rbi v\u0259 siyasi z\u0259f\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli strateji h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaqda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi uzaqg\u00f6r\u0259n diplomatik kursun n\u0259tic\u0259sidir. XX \u0259srd\u0259n bu yana d\u00fcnyada he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259tin tam birm\u0259nal\u0131 qalibiyy\u0259t qazand\u0131\u011f\u0131 sava\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halda, Az\u0259rbaycan tarixd\u0259 milli maraqlar\u0131n\u0131 g\u00fcc v\u0259 diplomatiyan\u0131n sintezind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 qoruma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r. Tarixi \u0259dal\u0259ti g\u00fcc yolu il\u0259 b\u0259rpa ed\u0259n M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259 d\u0259 u\u011furlar qazanaraq, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin yaratd\u0131\u011f\u0131 reall\u0131qlar\u0131n qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131na nail olmu\u015f, regionda davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na t\u0259kan vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Avqustun 8-d\u0259 Va\u015finqtonda at\u0131lan add\u0131mlar is\u0259 bu siyas\u0259tin diplomatik paralelinin t\u0259nt\u0259n\u0259li n\u00fcmun\u0259si oldu. Az\u0259rbaycan\u2013Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fmas\u0131, s\u00fclh sazi\u015finin paraflanmas\u0131 v\u0259 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tinin d\u0259st\u0259yi v\u0259 \u015fahidliyi il\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t qazand\u0131. S\u0259n\u0259d regional sabitliyi m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir, AB\u015e-la ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cb\u0259yannam\u0259\u201dd\u0259n \u201cicra olunan plan\u201da \u00e7evirir, 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 institusional baryeri aradan qald\u0131r\u0131r v\u0259 s\u00fclh sazi\u015finin h\u00fcquqi s\u00fctunlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir. Va\u015finqton imzalar\u0131 siyasi irad\u0259, iqtisadi rasional, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 texnoloji yenil\u0259nm\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini a\u00e7d\u0131. Bu add\u0131mlar yaln\u0131z ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri deyil, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131n\u0131 da formala\u015fd\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan milli maraqlar\u0131n\u0131 qoruyaraq regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 etibarl\u0131 aktor kimi m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi.<\/p>\n<p><strong>Yaqut A\u011fa\u015fahq\u0131z\u0131, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda tarixi s\u00fclh\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n xarici siyas\u0259ti milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131, beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 regionda sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan yaratd\u0131. Avqustda Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri is\u0259 bu siyas\u0259tin parlaq diplomatik n\u0259tic\u0259si kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. \u00c7\u00fcnki AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 avqustun 7-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenadak\u0131 m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n v\u0259 regionda uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar a\u00e7an m\u00fch\u00fcm diplomatik hadis\u0259 oldu. Bu s\u0259f\u0259r yaln\u0131z ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259di, h\u0259m d\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259ri formala\u015fan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":820930,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ec1f7645174902011587427931810468333.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u2013AB\u015e \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda tarixi s\u00fclh\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n xarici siyas\u0259ti milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131, beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 regionda sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan yaratd\u0131. Avqustda Prezident \u0130lham \u018fliyevin AB\u015e-a s\u0259f\u0259ri is\u0259 bu siyas\u0259tin parlaq diplomatik n\u0259tic\u0259si kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. \u00c7\u00fcnki AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 avqustun 7-d\u0259 Prezident \u0130lham&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820929"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=820929"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":820931,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820929\/revisions\/820931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/820930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=820929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=820929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=820929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}