{"id":821131,"date":"2025-08-16T09:59:22","date_gmt":"2025-08-16T05:59:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=821131"},"modified":"2025-08-16T09:59:22","modified_gmt":"2025-08-16T05:59:22","slug":"qiz-usaqlari-daha-cox-selektiv-abortlara-m%c9%99ruz-qalir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=821131","title":{"rendered":"\u201cQ\u0131z u\u015faqlar\u0131 daha \u00e7ox selektiv abortlara m\u0259ruz qal\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<h3><strong>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201cAz\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259tta \u00c7ini d\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda \u0259hali strukturu v\u0259 cins nisb\u0259tind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r son ill\u0259rd\u0259 demoqrafik m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n tendensiyalar\u0131 ortaya qoyur. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2025-ci ilin yanvar-may aylar\u0131na dair hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu il do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 53,2 faizi o\u011flan, 46,8 faizi is\u0259 q\u0131zd\u0131r. \u018fhalinin \u00fcmumi cins nisb\u0259tin\u0259 baxd\u0131qda is\u0259 iyunun 1-n\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ki\u015fil\u0259rin pay\u0131 49,8 faiz, qad\u0131nlar\u0131n pay\u0131 is\u0259 50,2 faiz t\u0259\u015fkil edir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, 2025-ci ild\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 53,2 faizinin o\u011flan olmas\u0131 t\u0259bii cins nisb\u0259tind\u0259n bir q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir (t\u0259bi\u0259td\u0259 h\u0259r 105 o\u011flana 100 q\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcr). Bununla bel\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n say\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259n \u00e7ox oldu\u011fundan \u0259hali balans\u0131 h\u0259l\u0259 tam pozulmay\u0131b. Lakin uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 cins nisb\u0259tind\u0259ki bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n riskl\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u0259hali strukturu diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. H\u0259min ild\u0259 h\u0259r 1000 ki\u015fiy\u0259 1048,3 qad\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n say\u0131 t\u0259dric\u0259n azalma\u011fa ba\u015flad\u0131. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r bunu ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir: 1992-ci ild\u0259 1046,3, 1993-d\u0259 1043,3, 1994-d\u0259 1039,1, 1995-d\u0259 is\u0259 1035,8 qad\u0131n h\u0259r 1000 ki\u015fiy\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. 1999-cu ild\u0259 h\u0259r 1000 ki\u015fiy\u0259 1048,2 qad\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259si \u0259vv\u0259lki ill\u0259rin s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f kimi q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, 2009-cu ild\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 1021,2-y\u0259 q\u0259d\u0259r azald\u0131 v\u0259 bu tarixd\u0259n sonra qad\u0131nlar\u0131n nisb\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259lki s\u0259viyy\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7atmay\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, statistik tendensiyadan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 qad\u0131nlar ki\u015fil\u0259rd\u0259n \u00e7ox olsa da, bu f\u0259rq ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 azal\u0131r. 1991-ci ild\u0259n 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil etdikd\u0259, qad\u0131nlar\u0131n say\u0131n\u0131n azalma meyli, x\u00fcsusil\u0259 reproduktiv ya\u015fda qad\u0131nlar\u0131n say\u0131n\u0131n t\u0259dric\u0259n azalmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Sosioloqlar qeyd edir ki, qad\u0131n-kisi nisb\u0259tinin tarazl\u0131\u011f\u0131 pozulduqda yaln\u0131z statistik problem yaranm\u0131r. Bu, h\u0259m d\u0259 sosial v\u0259 iqtisadi prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qad\u0131nlar\u0131n say\u0131 azalarsa, b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ki\u015fi \u0259halinin \u00e7oxlu\u011fu evlilik ya\u015f\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r, bu is\u0259 demoqrafik dinamikan\u0131 l\u0259ngidir. Bildirilir ki, x\u00fcsusil\u0259 k\u0259nd v\u0259 ki\u00e7ik \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n azalmas\u0131 yerli \u0259halinin art\u0131m\u0131n\u0131 yava\u015f\u0131d\u0131r v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 demoqrafik bo\u015fluqlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Reproduktiv ya\u015fda qad\u0131nlar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 is\u0259 do\u011fum s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259r ki, bu da \u0259hali art\u0131m\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. Bunlar yaln\u0131z demoqrafik probleml\u0259r deyil, eyni zamanda sosial-iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u018fg\u0259r bu balans pozularsa, ail\u0259 qurmaq, u\u015faql\u0131 olmaq v\u0259 icmal h\u0259yat ritmi kimi sosial prosesl\u0259rd\u0259 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarana bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2025\/03\/22\/1742640488_photo_230464.jpg\" alt=\"Bo\u015fanmalarda t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar qad\u0131nlard\u0131r! - Sosioloq \u00dcSYAN ETD\u0130 | Modern.az\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b. Sosioloq qeyd edir ki, selektiv abort v\u0259 dig\u0259r probleml\u0259r\u0259 baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 qad\u0131n ki\u015fi nisb\u0259ti, \u0259hali tarazl\u0131\u011f\u0131 qorunur:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u018fslind\u0259, Az\u0259rbaycanda q\u0131z u\u015faqlar\u0131 do\u011fulark\u0259n o\u011flan u\u015faqlar\u0131na nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7ox selektiv abortlara m\u0259ruz qal\u0131r. Bu, tarixi olaraq ki\u015fi m\u0259rk\u0259zli c\u0259miyy\u0259timizin n\u0259tic\u0259sidir. Bel\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si tendensiyas\u0131 olub. Lakin indi c\u0259miyy\u0259tin sosial strukturu d\u0259yi\u015fm\u0259kd\u0259dir v\u0259 orta perspektivd\u0259 bu problem \u0259h\u0259miyy\u0259tini itir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Haz\u0131rk\u0131 statistikaya baxsaq, Az\u0259rbaycanda selektiv abortlar\u0131n say\u0131 h\u0259tta \u0259halisi \u00e7ox olan \u00c7ini d\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir. Orta normativ hesablamalara g\u00f6r\u0259 100 q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131na 102-106 o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259, b\u0259z\u0259n bu r\u0259q\u0259m 115-\u0259 \u00e7at\u0131r. Bu g\u00f6st\u0259rici selektiv abortlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>Do\u011fulark\u0259n o\u011flan u\u015faqlar\u0131 q\u0131z u\u015faqlar\u0131na nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7ox olur, lakin q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n immuniteti daha g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn sonradan onlar\u0131n h\u0259yatda qalma ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, yol q\u0259zalar\u0131, m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif hadis\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259f olmas\u0131 daha \u00e7ox oldu\u011fundan, \u0259hali i\u00e7ind\u0259 30 ya\u015fa q\u0259d\u0259r o\u011flanlar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ets\u0259l\u0259r d\u0259, 30 ya\u015fdan sonra qad\u0131nlar sayca \u00fcst\u00fcn g\u0259lir.<\/strong><\/p>\n<p>Statistikaya baxd\u0131qda, ah\u0131l insanlar aras\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n say\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha \u00e7oxdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, v\u0259fat ed\u0259n ki\u015fil\u0259rin 48 faizi pensiya ya\u015f\u0131na \u00e7atmadan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Yax\u0131nlarda a\u00e7\u0131qlanan statistika g\u00f6st\u0259rir ki, 100 ya\u015fdan yuxar\u0131 olan pensiya\u00e7\u0131lar aras\u0131nda yaln\u0131z 28 n\u0259f\u0259r ki\u015fi, qalan\u0131 qad\u0131nd\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 276 n\u0259f\u0259rd\u0259n yaln\u0131z 38 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi idi. Bu bax\u0131mdan 30 ya\u015fdan sonra qad\u0131nlar \u0259hali i\u00e7ind\u0259 daha \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, indiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycanda qad\u0131n-ki\u015fi nisb\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi problem yoxdur. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r selektiv abortlar olsa da, 20-30 ya\u015fdan sonra \u0259hali nisb\u0259tind\u0259 t\u0259xmin\u0259n tarazl\u0131q yaran\u0131r. Daha b\u00f6y\u00fck f\u0259rq is\u0259 ah\u0131l ya\u015f qrupunda qad\u0131nlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u018fRAY<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201cAz\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259tta \u00c7ini d\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir\u201d Az\u0259rbaycanda \u0259hali strukturu v\u0259 cins nisb\u0259tind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r son ill\u0259rd\u0259 demoqrafik m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n tendensiyalar\u0131 ortaya qoyur. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2025-ci ilin yanvar-may aylar\u0131na dair hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu il do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 53,2 faizi o\u011flan, 46,8 faizi is\u0259 q\u0131zd\u0131r. \u018fhalinin \u00fcmumi cins nisb\u0259tin\u0259 baxd\u0131qda is\u0259 iyunun 1-n\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ki\u015fil\u0259rin pay\u0131 49,8 faiz, qad\u0131nlar\u0131n pay\u0131 is\u0259 50,2 faiz t\u0259\u015fkil edir. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, 2025-ci ild\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 53,2 faizinin o\u011flan olmas\u0131 t\u0259bii cins nisb\u0259tind\u0259n bir q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir (t\u0259bi\u0259td\u0259 h\u0259r 105 o\u011flana 100 q\u0131z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":821132,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d-538x365.jpg",538,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/27699278a19b39d28de8fba52a85548d.jpg",590,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201cAz\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259tta \u00c7ini d\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir\u201d Az\u0259rbaycanda \u0259hali strukturu v\u0259 cins nisb\u0259tind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r son ill\u0259rd\u0259 demoqrafik m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n tendensiyalar\u0131 ortaya qoyur. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2025-ci ilin yanvar-may aylar\u0131na dair hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu il do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 53,2 faizi o\u011flan, 46,8 faizi is\u0259 q\u0131zd\u0131r. \u018fhalinin \u00fcmumi cins nisb\u0259tin\u0259 baxd\u0131qda is\u0259 iyunun 1-n\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821131"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=821131"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821133,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821131\/revisions\/821133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/821132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=821131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=821131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=821131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}