{"id":821260,"date":"2025-08-18T17:20:52","date_gmt":"2025-08-18T13:20:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=821260"},"modified":"2025-08-18T18:09:22","modified_gmt":"2025-08-18T14:09:22","slug":"az%c9%99rbaycanda-ilan-t%c9%99hluk%c9%99si-artir-surun%c9%99nl%c9%99rin-f%c9%99allasmasinin-sok-s%c9%99b%c9%99bi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=821260","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda ilan t\u0259hl\u00fck\u0259si art\u0131r \u2013 S\u00fcr\u00fcn\u0259nl\u0259rin f\u0259alla\u015fmas\u0131n\u0131n \u015fok s\u0259b\u0259bi"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130lin ilk 6 ay\u0131nda 148 n\u0259f\u0259r ilan sancmas\u0131 diaqnozu il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya m\u00fcraci\u0259t edib.<\/strong><\/p>\n<p>Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B)\u00a0<strong>Musavat.com<\/strong>-a verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar-iyun aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 qurumun tabeliyind\u0259ki tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 ilan z\u0259h\u0259ri il\u0259 toksik effekt diaqnozu qoyulan \u00fcmumilikd\u0259 148 n\u0259f\u0259r m\u00fcraci\u0259t edib. T\u018fB\u0130B bildirir ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ilan sancmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b. \u0130lan v\u0259 h\u0259\u015f\u0259rat sancmalar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox M\u0259rk\u0259zi Aran rayonlar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b. Qurumun a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd olunub ki, isti hava \u015f\u0259raiti il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131yan ilan v\u0259 dig\u0259r z\u0259h\u0259rli h\u0259\u015f\u0259ratlar\u0131n di\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri z\u0259rdabla t\u0259min olunub. Z\u0259rdab t\u0259minat\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin t\u0259qdim etdiyi t\u0259l\u0259bnam\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda d\u00f6vri \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Haz\u0131rda istifad\u0259 olunan z\u0259rdablar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259tirilir ki, bu da h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin relyef v\u0259 iqlim \u015f\u0259raitinin, h\u0259m\u00e7inin ilan v\u0259 h\u0259\u015f\u0259rat n\u00f6vl\u0259rinin Az\u0259rbaycandak\u0131 il\u0259 ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 izah olunur. R\u0259q\u0259ml\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, ilan sancmalar\u0131 art\u0131b. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ekoloji v\u0259 sosial problem kimi aktualla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda ilan sancmalar\u0131 niy\u0259 art\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lan sancmalar\u0131 Az\u0259rbaycanda h\u0259r zaman m\u00f6vs\u00fcmi hadis\u0259 kimi q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, son ill\u0259rd\u0259 bu faktlar\u0131n artmas\u0131 diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nm\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r v\u0259 ekoloqlar bu art\u0131m\u0131 bir ne\u00e7\u0259 amill\u0259 izah edirl\u0259r. Deyirl\u0259r ki, son ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan isti hava \u015f\u0259raiti ilanlar\u0131n aktivliyini art\u0131r\u0131r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli quraql\u0131q v\u0259 temperaturun 35-40 d\u0259r\u0259c\u0259 civar\u0131nda qalmas\u0131 ilanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f areal\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir, onlar\u0131 h\u0259m d\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r. Bundan ba\u015fqa, yaz-yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 Aran rayonlar\u0131nda pamb\u0131q, tax\u0131l v\u0259 bostan sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan k\u0259ndlil\u0259r ilanlarla daha \u00e7ox t\u0259masda olurlar. \u018fkin sah\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si ilanlar\u0131n t\u0259bii ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fchitini darald\u0131r v\u0259 insanla qar\u015f\u0131la\u015fma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r k\u0259ndl\u0259rd\u0259 v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri art\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 me\u015f\u0259 zolaqlar\u0131na v\u0259 yar\u0131ms\u0259hra \u0259razil\u0259r\u0259 yax\u0131n m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar ilanlar\u0131n t\u0259bii areal\u0131na daxil olur. Bu da t\u0259maslar\u0131 \u00e7oxald\u0131r. T\u0259kc\u0259 ilan deyil, \u0259qr\u0259b v\u0259 h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259kl\u0259rin sancmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r d\u0259 artmaqdad\u0131r. Bu, ekosistemd\u0259ki tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Torpa\u011f\u0131n kimy\u0259vi d\u0259rmanlardan h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istifad\u0259si b\u0259zi h\u0259\u015f\u0259ratlar\u0131n azalmas\u0131na, dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyirl\u0259r ki, insanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ilan sancmas\u0131 zaman\u0131 ilkin tibbi yard\u0131m\u0131 d\u00fczg\u00fcn bilmir. X\u00fcsusil\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259ti gecikdirm\u0259k, \u201cxalq \u00fcsullar\u0131\u201dna \u0259l atmaq a\u011f\u0131r f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u0130lan sancmas\u0131 zaman\u0131 ilk tibbi yard\u0131m nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyir ki, ilan sancmas\u0131 zaman\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 panikaya qap\u0131lmamaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259y\u0259can \u00fcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 z\u0259h\u0259rin daha tez yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f \u0259zan\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tsiz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlay\u0131n, sanc\u0131lan ayaq v\u0259 ya qolu az h\u0259r\u0259k\u0259t etdikc\u0259 z\u0259h\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 l\u0259ngiyir. Sanc\u0131lm\u0131\u015f yerinin \u00fcst\u00fcnd\u0259n \u00e7ox s\u0131x olmayan sar\u011f\u0131 ba\u011flay\u0131n. Bu, qan\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131 yava\u015flad\u0131r, amma damarlar\u0131 tam ba\u011flamay\u0131n.<\/p>\n<p>Z\u0259h\u0259ri a\u011f\u0131zla sorub \u00e7\u0131xarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n, \u00e7\u00fcnki bu \u00fcsul t\u0259hl\u00fck\u0259lidir, \u0259lav\u0259 yoluxma yarada bil\u0259r. Yaraya he\u00e7 bir xalq t\u0259bab\u0259ti \u00fcsulu &#8211; ya\u011f, sar\u0131msaq, k\u0259sik, yand\u0131rma v\u0259 s. t\u0259tbiq etm\u0259yin. Z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259ni tez bir zamanda \u0259n yax\u0131n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131n. Vurulan z\u0259rdab q\u0131sa bir zamanda sanc\u0131lma zaman\u0131 b\u0259d\u0259n\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n z\u0259h\u0259ri neytralla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259n xilas olur.<\/p>\n<p><strong>M\u0259nz\u0259r Novruzlu,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lin ilk 6 ay\u0131nda 148 n\u0259f\u0259r ilan sancmas\u0131 diaqnozu il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya m\u00fcraci\u0259t edib. Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B)\u00a0Musavat.com-a verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar-iyun aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 qurumun tabeliyind\u0259ki tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 ilan z\u0259h\u0259ri il\u0259 toksik effekt diaqnozu qoyulan \u00fcmumilikd\u0259 148 n\u0259f\u0259r m\u00fcraci\u0259t edib. T\u018fB\u0130B bildirir ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ilan sancmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b. \u0130lan v\u0259 h\u0259\u015f\u0259rat sancmalar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox M\u0259rk\u0259zi Aran rayonlar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b. Qurumun a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd olunub ki, isti hava \u015f\u0259raiti il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131yan ilan v\u0259 dig\u0259r z\u0259h\u0259rli h\u0259\u015f\u0259ratlar\u0131n di\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri z\u0259rdabla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":821261,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/af0fa9a25c483c6fc81b20ff2ddf5336.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130lin ilk 6 ay\u0131nda 148 n\u0259f\u0259r ilan sancmas\u0131 diaqnozu il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya m\u00fcraci\u0259t edib. Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B)\u00a0Musavat.com-a verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar-iyun aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 qurumun tabeliyind\u0259ki tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 ilan z\u0259h\u0259ri il\u0259 toksik effekt diaqnozu qoyulan \u00fcmumilikd\u0259 148 n\u0259f\u0259r m\u00fcraci\u0259t edib. T\u018fB\u0130B bildirir ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ilan sancmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=821260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821262,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821260\/revisions\/821262"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/821261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=821260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=821260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=821260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}