{"id":821609,"date":"2025-08-20T09:43:49","date_gmt":"2025-08-20T05:43:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=821609"},"modified":"2025-08-20T09:43:49","modified_gmt":"2025-08-20T05:43:49","slug":"cin-az%c9%99rbaycanin-xarici-ticar%c9%99t-dovriyy%c9%99sind%c9%99-4-cu-idxalda-is%c9%99-1-ci-yerd%c9%99-q%c9%99rarlasib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=821609","title":{"rendered":"\u00c7in Az\u0259rbaycan\u0131n xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 4-c\u00fc, idxalda is\u0259 1-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00dcDM-l\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na malik \u00f6lk\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni iqtisadi dividendl\u0259r dem\u0259kdir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n f\u00f6vq\u0259lg\u00fcc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 bu g\u00fcn 18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00fcmumi daxili m\u0259hsulla (\u00dcDM) AB\u015e-d\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na sahibdir. D\u00fczd\u00fcr, el\u0259 m\u0259nb\u0259yini \u00c7ind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u00a0 COVID-19 pandemiyas\u0131 zaman\u0131 bu \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131nda ciddi geril\u0259m\u0259l\u0259r olsa da postpandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iqtisadi inki\u015faf yenid\u0259n b\u0259rpa edildi. X\u00fcsusil\u0259 2025-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 iqtisadi b\u00f6y\u00fcm\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259ntini \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259r\u0259k 5,4 faiz t\u0259\u015fkil etdi. Burada \u00f6n\u0259mli bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son iki ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u00c7inl\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 ki, gerid\u0259 qoydu\u011fumuz ild\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin h\u0259cmi 3,7 milyard AB\u015e dollar\u0131n\u0131 \u00f6t\u00fcb ki, bu da \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 20,7 faiz art\u0131m dem\u0259kdir. \u00c7in xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259mizd\u0259 7,9 faiz payla 4-c\u00fc \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r. \u0130dxal\u0131m\u0131z\u0131n 17,7 faizi m\u0259hz bu \u00f6lk\u0259nin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00c7in Az\u0259rbaycan\u0131n xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 4-c\u00fc, idxalda is\u0259 1-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 \u00c7in aras\u0131nda tranzit da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n h\u0259cmi 2024-c\u00fc ild\u0259 378 min ton olub ki, bu da 2023-c\u00fc ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 86 faiz \u00e7oxdur. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Az\u0259rbaycan\u0131 get-ged\u0259 regionun n\u0259qliyyat hab\u0131na \u00e7evrir. 2024-c\u00fc ild\u0259 \u00c7ind\u0259n Az\u0259rbaycana ixrac v\u0259 tranzit rejimind\u0259 Orta D\u0259hliz vasit\u0259sil\u0259 287 mar\u015frut qatar\u0131 yola sal\u0131n\u0131b. N\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 elektron xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilib, \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi il\u0259 yana\u015f\u0131, \u015eimal-C\u0259nub x\u0259ttinin d\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259 imkanlar\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131b. Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu x\u0259ttinin \u00f6t\u00fcrm\u0259 potensial\u0131 is\u0259 1 milyondan 5 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi v\u0259 geoiqtisadi m\u00f6vqeyinin daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259r verir..<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, 2013-c\u00fc ild\u0259 \u00c7in \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k \u00abK\u0259m\u0259r v\u0259 yol\u00bb layih\u0259sin\u0259 start verdi. Az\u0259rbaycan bu layih\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, onun realla\u015fmas\u0131nda apar\u0131c\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131ya \u00e7evrilib. Y\u0259ni, \u00c7inin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 co\u011frafi bax\u0131mdan s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r, y\u0259ni bu \u00f6lk\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259cburdur. T\u0259bii ki, \u00c7in\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f laz\u0131md\u0131r v\u0259 bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan onun \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m etibarl\u0131, h\u0259m d\u0259 strateji bax\u0131mdan \u0259v\u0259zolunmaz bir t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r. Avropa v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00c7inl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n etibarl\u0131 mar\u015frut, y\u0259ni Orta D\u0259hliz bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u00fch\u00fcm komponentidir.<\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, \u00f6lk\u0259mizin co\u011frafi m\u00f6vqeyi \u00c7inin Avropa il\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n realla\u015fd\u0131rmas\u0131na imkan verir ki, bu da n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n da bu iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n faydalanaca\u011f\u0131 anlam\u0131na g\u0259lir. \u00c7inin Avropa il\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri 800 milyard dollar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259dir.\u00a0 Bel\u0259 bir geni\u015f v\u0259 g\u0259lirli ticar\u0259ti hesaba alsaq ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u0259r ki, Az\u0259rbaycan niy\u0259 \u00c7inl\u0259 ticar\u0259t v\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa daha \u00e7ox \u00f6n\u0259m verir.Haz\u0131rda\u00a0 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 infrastruktur potensial\u0131 davaml\u0131 olaraq sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Orta D\u0259hlizin \u00f6n\u0259mli komponenti olan Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 15 milyon ton y\u00fcka\u015f\u0131rma qabiliyy\u0259tin\u0259 malikdir. Bak\u0131-Tbilisi\u2013Qars (BTQ) d\u0259mir yolunun y\u00fckda\u015f\u0131ma imkan\u0131 is\u0259 5 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. M\u0259hz qurulan infrastruktur \u00c7in\u0259 \u00f6z y\u00fckl\u0259rini Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 da\u015f\u0131ma\u011fa imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, \u00c7in \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131na geni\u015f maraq g\u00f6st\u0259rir. \u00a02025-ci ilin aprelind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00a0s\u0259n\u0259dl\u0259r is\u0259 buran\u0131n beyn\u0259lxalq investisiya platformas\u0131na \u00e7evrilm\u0259si prosesini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirib v\u0259 texnologiya transferini t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Bundan ba\u015fqa, \u00c7in\u0259 vizas\u0131z s\u0259yah\u0259t d\u0259 investisiya imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259r. Viza rejiminin l\u0259\u011fv edilm\u0259si \u00e7inli investorlar\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 ayaq a\u00e7mas\u0131na v\u0259 investisiya qoyulu\u015funa m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaradacaq, az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkarlar v\u0259 i\u015f adamlar\u0131 da \u00c7inl\u0259 daha rahat \u0259laq\u0259l\u0259r qura bil\u0259c\u0259kl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 \u00c7inl\u0259 vizas\u0131z rejim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n da inki\u015faf\u0131na \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Bu yenilik Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n geni\u015f bir bazara daha asan \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkarlar \u00c7ind\u0259 t\u0259\u015fkil olunan s\u0259rgil\u0259r\u0259, i\u015fg\u00fczar dan\u0131\u015f\u0131qlara v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu \u00f6lk\u0259y\u0259 viza almadan ged\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r ki, bu da idxal \u00e7e\u015fidini z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. B\u00fct\u00fcn deyil\u0259nl\u0259r Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 y\u00fcks\u0259k g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00c7inl\u0259 inki\u015faf etdiril\u0259n \u0259laq\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259mizin logistik m\u0259rk\u0259z statusunu daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir v\u0259 paralel olaraq, \u00c7in texnologiyalar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana ayaq a\u00e7mas\u0131na yeni imkanlar yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa \u00c7in d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox turist g\u00f6nd\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. 2023-c\u00fc ild\u0259 xaric\u0259 87 milyon n\u0259f\u0259r s\u0259f\u0259r edib. Bu ax\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini Az\u0259rbaycana y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259k art\u0131q real g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7in 25 \u00f6lk\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 vizas\u0131z gedi\u015f-g\u0259li\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259d imzalay\u0131b. Az\u0259rbaycan is\u0259 bel\u0259 imkandan yararlanan 26-c\u0131 \u00f6lk\u0259 olub. Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu add\u0131m Pekinin Az\u0259rbaycana strateji etimad\u0131 kimi d\u0259 q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>El\u00e7in Zaman, \u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00dcDM-l\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na malik \u00f6lk\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni iqtisadi dividendl\u0259r dem\u0259kdir D\u00fcnyan\u0131n f\u00f6vq\u0259lg\u00fcc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 bu g\u00fcn 18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00fcmumi daxili m\u0259hsulla (\u00dcDM) AB\u015e-d\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na sahibdir. D\u00fczd\u00fcr, el\u0259 m\u0259nb\u0259yini \u00c7ind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u00a0 COVID-19 pandemiyas\u0131 zaman\u0131 bu \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131nda ciddi geril\u0259m\u0259l\u0259r olsa da postpandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iqtisadi inki\u015faf yenid\u0259n b\u0259rpa edildi. X\u00fcsusil\u0259 2025-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 iqtisadi b\u00f6y\u00fcm\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259ntini \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259r\u0259k 5,4 faiz t\u0259\u015fkil etdi. Burada \u00f6n\u0259mli bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son iki&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":821610,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/f9beb1e817453324055886874281000211.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00dcDM-l\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na malik \u00f6lk\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni iqtisadi dividendl\u0259r dem\u0259kdir D\u00fcnyan\u0131n f\u00f6vq\u0259lg\u00fcc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 bu g\u00fcn 18,5 trilyon dollarl\u0131q \u00fcmumi daxili m\u0259hsulla (\u00dcDM) AB\u015e-d\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na sahibdir. D\u00fczd\u00fcr, el\u0259 m\u0259nb\u0259yini \u00c7ind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u00a0 COVID-19 pandemiyas\u0131 zaman\u0131 bu \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131nda ciddi geril\u0259m\u0259l\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821609"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=821609"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821612,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821609\/revisions\/821612"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/821610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=821609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=821609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=821609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}