{"id":821740,"date":"2025-08-21T08:12:46","date_gmt":"2025-08-21T04:12:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=821740"},"modified":"2025-08-21T08:12:46","modified_gmt":"2025-08-21T04:12:46","slug":"solaxaylar-ucun-yeni-x%c9%99b%c9%99rdarliq-risk-gozl%c9%99nil%c9%99nd%c9%99n-boyukdur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=821740","title":{"rendered":"Solaxaylar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Risk g\u00f6zl\u0259nil\u0259nd\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<div class=\"mb-8\">\n<p class=\"text-base leading-7 text-gray-700 dark:text-gray-300 italic border-l-2 border-teal-400 pl-2 py-1 font-semibold bg-teal-50\/30 dark:bg-teal-900\/10 rounded shadow-sm\"><strong>D\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n 10 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n solaxay insanlar g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda f\u0259rqlilikl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. Lakin son elmi ara\u015fd\u0131rmalar onlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 daha h\u0259ssas ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p data-start=\"431\" data-end=\"711\">2025-ci ild\u0259 Brain: A Journal of Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n t\u0259dqiqat solaxayl\u0131qla autizm v\u0259 \u015fizofreniya aras\u0131nda statistik \u0259laq\u0259 oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259m sa\u011f, h\u0259m d\u0259 sol \u0259lini istifad\u0259 ed\u0259n \u2013 ambidekstr\u00f6z insanlarda bu riskin daha qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir.<\/p>\n<p data-start=\"713\" data-end=\"1053\"><strong data-start=\"713\" data-end=\"751\">Dil bacar\u0131qlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlik<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"713\" data-end=\"1053\">2023-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Laterality: Asymmetries of Body, Brain and Cognition&#8221; jurnal\u0131nda yay\u0131mlanan ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rma is\u0259 solaxaylar\u0131n disleksiya kimi dil \u0259sasl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259 pozuntular\u0131na daha \u00e7ox meyilli ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rib. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, beynin dil m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin f\u0259rqli i\u015fl\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1055\" data-end=\"1381\"><strong data-start=\"1055\" data-end=\"1089\">Genetik faktorlar diqq\u0259t \u00e7\u0259kir<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1055\" data-end=\"1381\">2024-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Nature Communications&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada is\u0259 TUBB4B geninin solaxayl\u0131qla \u0259laq\u0259li ola bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Bu gen beyin h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r v\u0259 solaxay insanlarda bu genin variant\u0131na daha \u00e7ox rast g\u0259linir.<\/p>\n<p data-start=\"1383\" data-end=\"1667\"><strong data-start=\"1383\" data-end=\"1410\">M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin m\u00f6vqeyi<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1383\" data-end=\"1667\">Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131rlar ki, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r solaxaylarda b\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 riskin arta bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, bu fakt \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 x\u0259st\u0259lik dem\u0259k deyil. Sad\u0259c\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda solaxayl\u0131q, m\u00fc\u0259yy\u0259n pozuntulara qar\u015f\u0131 \u0259lav\u0259 h\u0259ssasl\u0131q faktoru ola bil\u0259r.\/\/E-saglam.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n 10 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n solaxay insanlar g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda f\u0259rqlilikl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. Lakin son elmi ara\u015fd\u0131rmalar onlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 daha h\u0259ssas ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. 2025-ci ild\u0259 Brain: A Journal of Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n t\u0259dqiqat solaxayl\u0131qla autizm v\u0259 \u015fizofreniya aras\u0131nda statistik \u0259laq\u0259 oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259m sa\u011f, h\u0259m d\u0259 sol \u0259lini istifad\u0259 ed\u0259n \u2013 ambidekstr\u00f6z insanlarda bu riskin daha qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir. Dil bacar\u0131qlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlik 2023-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Laterality: Asymmetries of Body, Brain and Cognition&#8221; jurnal\u0131nda yay\u0131mlanan ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rma is\u0259 solaxaylar\u0131n disleksiya kimi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":821741,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/8ad4bda08abb66d5a9109eced405955c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n 10 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n solaxay insanlar g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda f\u0259rqlilikl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. Lakin son elmi ara\u015fd\u0131rmalar onlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 daha h\u0259ssas ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. 2025-ci ild\u0259 Brain: A Journal of Neurology jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n t\u0259dqiqat solaxayl\u0131qla autizm v\u0259 \u015fizofreniya aras\u0131nda statistik \u0259laq\u0259 oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259m sa\u011f, h\u0259m d\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821740"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=821740"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":821742,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/821740\/revisions\/821742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/821741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=821740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=821740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=821740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}