{"id":822657,"date":"2025-08-26T08:26:23","date_gmt":"2025-08-26T04:26:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=822657"},"modified":"2025-08-26T08:26:23","modified_gmt":"2025-08-26T04:26:23","slug":"vilay%c9%99ti-%c9%99l-c%c9%99kmir-qurani-k%c9%99rimd%c9%99-qafqaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=822657","title":{"rendered":"Vilay\u0259ti \u0259l \u00e7\u0259kmir &#8211; \u201cQurani-K\u0259rimd\u0259 Qafqaz&#8230;\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130ran\u0131n ali r\u0259hb\u0259rinin beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri \u018fli \u018fkb\u0259r Vilay\u0259ti Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edib. Bu bar\u0259d\u0259 o, X sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesab\u0131nda payla\u015f\u0131m edib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0 Qurani-K\u0259rimd\u0259 haqq\u0131nda t\u0259rifl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lan Z\u00fclq\u0259rneynin, b\u00f6y\u00fck t\u0259fsir alimi Allam\u0259 T\u0259b\u0259t\u0259bainin d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, B\u00f6y\u00fck Kir (Kuro\u015f) oldu\u011fu fikrin\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k Herodotun yaz\u0131s\u0131na istinadla bildirib: \u201cKuro\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n Qafqaz \u0130ran\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik k\u0259m\u0259ri olub. Onlar bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 barbar tayfalar\u0131n h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0259dd in\u015fa edib\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0130ran\u0131n dini r\u0259hb\u0259rliyinin Z\u0259ng\u0259zur \u201ca\u011fr\u0131s\u0131\u201d davam edir. Baxmayaraq ki, prezident M\u0259sud Peze\u015fkian h\u00f6kum\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 daha obyektiv v\u0259 m\u00f6t\u0259dil m\u00f6vqe ortaya qoyub. Bununla yana\u015f\u0131, \u0130ran\u0131n m\u00fchafiz\u0259kar qanad\u0131 il\u0259 h\u00f6kum\u0259tin regional prosesl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 k\u0259skin f\u0259rq m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu da Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 yekdil r\u0259yin olmamas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. Bu yol is\u0259 \u201cTramp mar\u015frutu\u201d adlanacaq v\u0259 AB\u015e il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u0259ld\u0259 edilmi\u015f raz\u0131la\u015fmad\u0131r. Y\u0259ni \u0130ran Az\u0259rbaycana deyil, Erm\u0259nistana m\u00f6vqeyini bildirm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 bu d\u0259hlizin a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan \u0130ran da yararlana bil\u0259r. Amma Vilay\u0259ti arqument tapa bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn indi d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131ndan tutaraq C\u0259nubi Qafqazla ba\u011fl\u0131 fikir bildirm\u0259k ist\u0259yib. Ancaq Qurani-K\u0259rimd\u0259n sitat g\u0259tir\u0259r\u0259k regionla bir \u0259laq\u0259 axtarmaq \u00f6z\u00fc d\u0259 qeyri-ciddilikdir.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s \u0130ran r\u0259hb\u0259rliyi niy\u0259 Qafqaz\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259sizlik k\u0259m\u0259ri\u201d kimi t\u0259qdim edir? Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259si \u0130ran\u0131n r\u0259smi ideoloqlar\u0131 v\u0259 dini r\u0259hb\u0259rliyi \u00fc\u00e7\u00fcn niy\u0259 \u201ca\u011fr\u0131\u201d olaraq qal\u0131r? \u0130ran\u0131n Qafqaz siyas\u0259tind\u0259 dini ritorikan\u0131n (Qurani-K\u0259rim, Z\u00fclq\u0259rneyn, tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r) istifad\u0259sinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di n\u0259dir? Bu c\u00fcr b\u0259yanatlar \u0130ran-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2022\/08\/30\/1661842053_404613.jpg\" alt=\"Deputat Ceyhun M\u0259mm\u0259dovun atas\u0131 v\u0259fat etdi | Modern.az\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ceyhun M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n<p>Deputat Ceyhun M\u0259mm\u0259dov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirib ki, Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman h\u0259m \u0130ran, h\u0259m d\u0259 Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131b: \u201cBu, tarix boyu bel\u0259 olub v\u0259 bel\u0259 d\u0259 qalacaq. \u018fb\u0259s deyil ki, m\u0259hz bu torpaqlar u\u011frunda \u0130ran-Rusiya, Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259ri ba\u015f verib. Haz\u0131rda m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259m \u0130ran, h\u0259m d\u0259 Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n narahatl\u0131q do\u011furan t\u0259r\u0259fi Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu d\u0259hliz T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, inteqrasiyan\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Bu is\u0259 ill\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 Orta Asiyadan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n uzaq saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan \u0130ran v\u0259 Rusiyan\u0131n planlar\u0131n\u0131 alt-\u00fcst edir. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u0259rini s\u0259f\u0259rb\u0259r edirl\u0259r ki, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 tam olaraq birl\u0259\u015fm\u0259sin v\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131ns\u0131n. Y\u0259ni \u0259sas s\u0259b\u0259b budur\u201d.<\/p>\n<p><strong>Deputat\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ikinci s\u0259b\u0259b is\u0259 iqtisadi amill\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130ran hesab edir ki, d\u0259hliz a\u00e7\u0131larsa, y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131 art\u0131q onun \u0259razisind\u0259n deyil, Az\u0259rbaycandan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Bu da iqtisadi bax\u0131mdan \u0130rana m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Lakin prezident Peze\u015fkian\u0131n yana\u015fmas\u0131 daha realistdir. O, bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l haql\u0131 olaraq bildirmi\u015fdi: nec\u0259 ola bil\u0259r ki, \u0130srail uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n g\u0259lib Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259 qura bilir, amma \u0130ran qura bilmir?!<\/p>\n<p>Y\u0259ni kimin ist\u0259yib-ist\u0259m\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lacaq v\u0259 buna \u0130ran mane ola bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Peze\u015fkian m\u00fchafiz\u0259kar dair\u0259l\u0259r\u0259 mesaj verm\u0259k ist\u0259yir ki, bu siyas\u0259tl\u0259 yaln\u0131z m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259r vururlar, inki\u015faf\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259yirl\u0259r. Buna s\u00fcbut kimi son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda payla\u015f\u0131lan bir fotoya diqq\u0259t \u00e7\u0259kilir &#8211; \u0130ran Prezidenti Erm\u0259nistana ged\u0259nd\u0259 erm\u0259ni bayra\u011f\u0131n\u0131 sin\u0259sin\u0259 tax\u0131r, Belarusa ged\u0259nd\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin bayra\u011f\u0131n\u0131 tax\u0131r, amma Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131n\u0131 taxm\u0131r. Bu, \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin \u015fovinist siyas\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n a\u00e7\u0131q-a\u015fkar bir m\u00f6vqedir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>C.M\u0259mm\u0259dov Qafqaz siyas\u0259tini Quranla \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 is\u0259 bu c\u00fcr m\u00f6vqe bildirib:<\/strong>\u00a0\u201cBu, dini cami\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259bli\u011fat xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. M\u0259lumdur ki, \u0130ran \u00f6z ideologiyas\u0131nda v\u0259 siyas\u0259tind\u0259 din amilind\u0259n \u00e7ox m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edir. Biz bunu ill\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fik. Bel\u0259 dini istinadlar \u0259slind\u0259 \u0130ran\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan dini qruplar\u0131 bu prosesl\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259k, onlar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Bunu sosial mediada da a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>Deputat qeyd edib ki, bu c\u00fcr b\u0259yanatlar Az\u0259rbaycan-\u0130ran m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 vurur: \u201cBilindiyi kimi, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u0259rginlik yaranm\u0131\u015f, daha sonra bu g\u0259rginlik qism\u0259n aradan qalxm\u0131\u015fd\u0131. Ancaq \u0130ran r\u0259smil\u0259rinin son a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 v\u0259 ritorikas\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fmas\u0131na, inki\u015faf\u0131na ciddi mane olur. Bu, h\u0259m d\u0259 regiondak\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tirir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu siyas\u0259t\u0259 son qoymaq daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olard\u0131. \u0130ran da bunu n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki bel\u0259 yana\u015fmalar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na yaln\u0131z z\u0259r\u0259r vurur. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi is\u0259 a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki art\u0131q bu prosesd\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n AB\u015e da i\u015ftirak edir v\u0259 bu layih\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u0130ran r\u0259smil\u0259ri m\u00fctl\u0259q bunu n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131, \u00f6z Qafqaz siyas\u0259tind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r etm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran\u0131n ali r\u0259hb\u0259rinin beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri \u018fli \u018fkb\u0259r Vilay\u0259ti Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edib. Bu bar\u0259d\u0259 o, X sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesab\u0131nda payla\u015f\u0131m edib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0 Qurani-K\u0259rimd\u0259 haqq\u0131nda t\u0259rifl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lan Z\u00fclq\u0259rneynin, b\u00f6y\u00fck t\u0259fsir alimi Allam\u0259 T\u0259b\u0259t\u0259bainin d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, B\u00f6y\u00fck Kir (Kuro\u015f) oldu\u011fu fikrin\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k Herodotun yaz\u0131s\u0131na istinadla bildirib: \u201cKuro\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n Qafqaz \u0130ran\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik k\u0259m\u0259ri olub. Onlar bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 barbar tayfalar\u0131n h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0259dd in\u015fa edib\u201d. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0130ran\u0131n dini r\u0259hb\u0259rliyinin Z\u0259ng\u0259zur \u201ca\u011fr\u0131s\u0131\u201d davam edir. Baxmayaraq ki, prezident&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":822658,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/9ee03932f8b2ab6f0b38796de5cb055f.jpg",620,360,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130ran\u0131n ali r\u0259hb\u0259rinin beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri \u018fli \u018fkb\u0259r Vilay\u0259ti Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edib. Bu bar\u0259d\u0259 o, X sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesab\u0131nda payla\u015f\u0131m edib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0 Qurani-K\u0259rimd\u0259 haqq\u0131nda t\u0259rifl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131lan Z\u00fclq\u0259rneynin, b\u00f6y\u00fck t\u0259fsir alimi Allam\u0259 T\u0259b\u0259t\u0259bainin d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, B\u00f6y\u00fck Kir (Kuro\u015f) oldu\u011fu fikrin\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k Herodotun yaz\u0131s\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/822657"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=822657"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/822657\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":822659,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/822657\/revisions\/822659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/822658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=822657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=822657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=822657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}