{"id":823720,"date":"2025-08-31T12:33:58","date_gmt":"2025-08-31T08:33:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=823720"},"modified":"2025-08-31T12:33:58","modified_gmt":"2025-08-31T08:33:58","slug":"31-avqust-afrika-m%c9%99ns%c9%99li-xalqlarin-beyn%c9%99lxalq-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=823720","title":{"rendered":"31 avqust Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>31 avqust Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 2020-ci ild\u0259 BMT t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259di Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xaqlar\u0131n z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni irsini, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyaya verdikl\u0259ri \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259ri geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, onlar\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi ayr\u0131-se\u00e7kilik, \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rsizlik kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, onlar\u0131n fundamental insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259kdir. 31 avqustun qeyd olunmas\u0131 t\u0259kc\u0259 Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n deyil, \u00fcmumilikd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Tarix boyu Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara qar\u015f\u0131 qanl\u0131 repressiyalar, soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f, insan haqlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozmu\u015f v\u0259 bu siyas\u0259tini h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etdirm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Fransa Afrikada yerl\u0259\u015f\u0259n ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 neokolonial siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Reyunyon, Mayot, Qvadelup, Martinik v\u0259 Frans\u0131z Qviyanas\u0131 kimi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n sosial, iqtisadi v\u0259 siyasi basq\u0131lar edir. Bu siyas\u0259t \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Fransa, yerli xalqlar\u0131n siyasi m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 iqtisadi s\u0259rb\u0259stlik h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r, milli kimlikl\u0259rin z\u0259ifl\u0259dilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Reyunyon v\u0259 Mayot adalar\u0131nda \u0259hali ciddi sosial v\u0259 iqtisadi \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. \u0130\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 30%-d\u0259n y\u00fcks\u0259kdir, x\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda i\u015fsizlik daha k\u0259skin m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259l\u0259rind\u0259 resurs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n h\u0259yat keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r. Qvadelup v\u0259 Martinikd\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k i\u015fsizlik (35%-d\u0259n \u00e7ox), diskriminasiya v\u0259 polis zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 kimi sosial probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. Yerli \u0259hali m\u0259d\u0259ni kimlikl\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yind\u0259n m\u0259hrumdur. Frans\u0131z Qviyanas\u0131nda i\u015fsizlik t\u0259xmin\u0259n 40%-dir. T\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin istismar\u0131 tamamil\u0259 Fransan\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259dir v\u0259 yerli \u0259hali iqtisadi faydalar\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sind\u0259n m\u0259hrumdur.<\/p>\n<p>Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Reyunyon, Mayot, Qvadelup v\u0259 dig\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259razil\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f beyn\u0259lxalq konfranslar t\u0259\u015fkil etmi\u015f, bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan yerli xalqlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilikd\u0259n qaynaqlanan probleml\u0259rinin BMT tribunas\u0131nda qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259t ortaya qoymu\u015fdur. T\u0259\u015fkilat Fransa h\u00f6kum\u0259tini ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi qanunsuzlar bar\u0259d\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etmi\u015f v\u0259 BTQ-nin r\u0259hb\u0259r hey\u0259ti BMT-nin Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar \u00fczr\u0259 Daimi Forumlar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259st\u0259k n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>BTQ Fransan\u0131n bu \u0259razil\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bil\u0259r\u0259kd\u0259n yaratd\u0131\u011f\u0131 sosial v\u0259 iqtisadi b\u0259rab\u0259rsizlikl\u0259ri, milli kimlikl\u0259rin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilm\u0259sini \u0259trafl\u0131 d\u0259rc etdirdiyi hesabatlar\u0131nda v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Bu hesabatlarda Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131, iqtisadi v\u0259 siyasi b\u0259rab\u0259rsizliyin davam etm\u0259si, habel\u0259 m\u0259d\u0259ni assimilyasiya il\u0259 milli kimlikl\u0259rin itirilm\u0259si m\u00f6vzular\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>31 avqust Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 2020-ci ild\u0259 BMT t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259di Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xaqlar\u0131n z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni irsini, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyaya verdikl\u0259ri \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259ri geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, onlar\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi ayr\u0131-se\u00e7kilik, \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rsizlik kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, onlar\u0131n fundamental insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259kdir. 31 avqustun qeyd olunmas\u0131 t\u0259kc\u0259 Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n deyil, \u00fcmumilikd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131md\u0131r. Tarix boyu Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara qar\u015f\u0131 qanl\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":823721,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df-602x365.jpg",602,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",640,388,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/d828a063406138ce38ecc904ab7574df.jpg",824,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"31 avqust Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xalqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn 2020-ci ild\u0259 BMT t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259di Afrika m\u0259n\u015f\u0259li xaqlar\u0131n z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni irsini, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyaya verdikl\u0259ri \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259ri geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, onlar\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi ayr\u0131-se\u00e7kilik, \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rsizlik kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k, onlar\u0131n fundamental insan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823720"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=823720"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":823723,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823720\/revisions\/823723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/823721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=823720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=823720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=823720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}