{"id":823937,"date":"2025-09-01T19:33:36","date_gmt":"2025-09-01T15:33:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=823937"},"modified":"2025-09-01T19:33:36","modified_gmt":"2025-09-01T15:33:36","slug":"cind%c9%99-yeni-dunya-duz%c9%99ninin-konturlari-cizilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=823937","title":{"rendered":"\u00c7ind\u0259 yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin konturlar\u0131 c\u0131z\u0131l\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son g\u00fcnl\u0259r d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 diqq\u0259tl\u0259r \u00c7in\u0259 y\u00f6n\u0259lib.\u00a0Tiencind\u0259\u00a0ke\u00e7iril\u0259n sammit, ard\u0131nca is\u0259 Pekind\u0259 ba\u015f tutacaq h\u0259rbi parad t\u0259kc\u0259 r\u0259smi t\u0259dbir deyil. Bu, \u00c7in lideri Si Cinpinin ill\u0259rdir formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 qlobal t\u0259sir strategiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q n\u00fcmayi\u015fidir.<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Va\u015finqton is\u0259 q\u0259rib\u0259dir ki, bir \u00e7ox hallarda bu oyunda Cinpin\u0259\u00a0k\u00f6m\u0259k edir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>&#8220;New York Times&#8221; yaz\u0131r ki, AB\u015e \u00f6z m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 m\u00fcbahis\u0259y\u0259 gir\u0259r\u0259k, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131na tarifl\u0259r t\u0259tbiq ed\u0259rk\u0259n \u00c7in f\u00fcrs\u0259t p\u0259nc\u0259r\u0259sini maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.<\/strong><\/p>\n<p>Va\u015finqtonun Hindistan mallar\u0131na r\u00fcsumlar\u0131 ikiqat art\u0131rmas\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 AB\u015e-a n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fcv\u0259nm\u0259k olar sual\u0131n\u0131 do\u011furdu.<\/p>\n<p><strong>Rusiyaya m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 yeridil\u0259n siyas\u0259t g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. \u00c7ind\u0259 Putin \u00f6z\u00fcn\u00fc olduqca rahat hiss edir.<\/strong>\u00a0Ukrayna m\u00fcharib\u0259si s\u0259b\u0259bil\u0259 Q\u0259rbd\u0259 t\u0259crid olunan Kreml sahibi Pekind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f statusundad\u0131r. Onun Trampla Alyaskada ke\u00e7irdiyi isti g\u00f6r\u00fc\u015f is\u0259 \u00c7inin Moskva il\u0259 yax\u0131nla\u015fman\u0131 daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259sin\u0259 stimul verir.<\/p>\n<p>Sammit v\u0259 ard\u0131nca d\u00fcz\u0259nl\u0259n\u0259c\u0259k h\u0259rbi parad t\u0259kc\u0259 siyasi deyil, ideoloji m\u0259na da da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7in lideri m\u00fcharib\u0259ni \u00c7inin v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n h\u0259lledici teatr\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Putin d\u0259 bu m\u00f6vqeyi d\u0259st\u0259kl\u0259yir. M\u0259qs\u0259d Q\u0259rbin q\u0259l\u0259b\u0259 iddias\u0131n\u0131 k\u00f6lg\u0259d\u0259 qoymaq, Moskva v\u0259 Pekinin rolunu \u00f6n plana \u00e7\u0131xarmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ind\u0259 indi faktiki olaraq yeni blok formala\u015f\u0131r. Pekin\u0259 topla\u015fan liderl\u0259r iqtisadi inki\u015faf v\u0259 siyasi d\u0259st\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn getdikc\u0259 daha \u00e7ox \u015e\u0259rq\u0259 \u00fcz tutan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r. H\u0259tta Bayden administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 AB\u015e-la yax\u0131nla\u015fan Hindistan bel\u0259 indi diqq\u0259tini yenid\u0259n \u00c7in\u0259 y\u00f6n\u0259ldir. Modinin 7 ild\u0259n sonra Pekin\u0259 ilk s\u0259f\u0259ri t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7in lideri is\u0259 iki n\u0259h\u0259ng d\u00f6vl\u0259tin r\u0259qib deyil, t\u0259r\u0259fda\u015f olmas\u0131n\u0131n laz\u0131m g\u0259ldiyini bildir\u0259r\u0259k &#8220;\u0259jdaha v\u0259 filin r\u0259qsi&#8221; metaforas\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p><strong>Maraql\u0131d\u0131r ki, Donald Tramp\u0131n siyas\u0259ti \u00c7ini daha da g\u00fccl\u0259ndirir.<\/strong>\u00a0Onun s\u0259rt tarifl\u0259ri, Putin\u0259 simpatiyas\u0131, Avropa v\u0259 Asiya m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 g\u0259rgin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri AB\u015e-\u0131n qlobal lider statusunu sars\u0131d\u0131r. Va\u015finqtonun t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 art\u0131q a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirirl\u0259r ki, Amerika d\u00fcnyada sabitliyi qoruyan yox, pozan g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu fonda Pekin \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc d\u00fcnya g\u00fcnd\u0259liyini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. Rusiya sanksiyalar alt\u0131nda ik\u0259n \u00c7inl\u0259 daha da yax\u0131nla\u015f\u0131r. \u0130kit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 enerji sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, AB\u015e-\u0131n t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, y\u00fcks\u0259li\u015fd\u0259dir. \u00c7in Hindistandan f\u0259rqli olaraq he\u00e7 bir sanksiya riski olmadan Rusiya neftini al\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Sammit v\u0259 parad is\u0259 Si Cinpin v\u0259 Vladimir Putin\u0259 bu m\u00fctt\u0259fiqliyi canl\u0131, g\u00fccl\u00fc v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkan\u0131 verir.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu prosesl\u0259r fonunda Avropan\u0131n \u0259sas liderl\u0259ri d\u0259 bo\u015f dayanmaq fikrind\u0259 deyil. Sentyabr\u0131n 4-d\u0259 Parisd\u0259 Tramp, Zelenski v\u0259 Avropa liderl\u0259rinin qapal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Burada Ukraynan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259minatlar\u0131 v\u0259 h\u0259tta Avropa qo\u015funlar\u0131n\u0131n Ukrayna \u0259razisin\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunacaq.<\/p>\n<p><strong>Y\u0259ni d\u00fcnya g\u00fccl\u0259ri qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur:<\/strong><\/p>\n<p>\u015e\u0259rq \u00c7inin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc d\u00fcnya nizam\u0131 qurmaq ist\u0259yir;<\/p>\n<p>Q\u0259rb birlikd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k sabitliyi qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Pekind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n sammit v\u0259 parad art\u0131q g\u00f6st\u0259rir ki, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni balans formala\u015f\u0131r v\u0259 \u015e\u0259rq indi sad\u0259c\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131 yox, qlobal oyunun \u0259sas oyun\u00e7usu olmaq niyy\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/80f6deaaad2de3ef87c34d863350134d.jpg\" alt=\"kamran2022.jpg (23 KB)\" width=\"700\" height=\"460\" \/><\/p>\n<p><strong>Siyasi \u015f\u0259rh\u00e7i Kamran M\u0259mm\u0259dli Musavat.com<\/strong>-a deyib ki, \u00c7ind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 yaln\u0131z diplomatik m\u0259rasim kimi baxmaq sad\u0259l\u00f6vhl\u00fck olard\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Pekin indi art\u0131q yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin memar\u0131 rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Si Cinpin h\u0259rbi parad\u0131, tarixi narrativl\u0259ri v\u0259 siyasi sammitl\u0259ri bir araya g\u0259tirm\u0259kl\u0259 d\u00fcnyaya &#8220;Amerikan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 nizam art\u0131q i\u015fl\u0259m\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil&#8221; mesaj\u0131n\u0131 verir. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, AB\u015e \u00f6z s\u0259hvl\u0259ri il\u0259 bu prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. Tramp administrasiyas\u0131n\u0131n s\u0259rt tarifl\u0259ri v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259rgil\u0259diyi aqressiv yana\u015fma Va\u015finqtonun etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sual alt\u0131na qoyub. Hindistan kimi b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bel\u0259 art\u0131q \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yini AB\u015e-a deyil, \u00c7ind\u0259 g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu is\u0259 qlobal geopolitik oyunda ciddi d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sidir.<\/p>\n<p>Putin faktiki olaraq t\u0259crid olundu\u011fu Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu Pekind\u0259 tap\u0131r. Si Cinpin is\u0259 onu &#8220;f\u0259xri qonaq&#8221; kimi q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 h\u0259m Rusiyan\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. 80 illik yubiley fonunda t\u0259qdim edil\u0259n mesaj Q\u0259l\u0259b\u0259nin m\u00fc\u0259llifi t\u0259kc\u0259 Q\u0259rb deyil, \u015e\u0259rqdir. Bu, art\u0131q ideoloji m\u00fcbariz\u0259dir v\u0259 \u00c7in burada da meydan\u0131 bo\u015f qoymaq niyy\u0259tind\u0259 deyil&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Siyasi \u015f\u0259rh\u00e7inin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259qam is\u0259 odur ki, yeni koalisiya formala\u015f\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Rusiya, Hindistan, T\u00fcrkiy\u0259, Pakistan v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u00c7inin siyasi orbitin\u0259 daxil olur. Bunun iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00e7ox ciddi ola bil\u0259r. Neft, qaz, logistika mar\u015frutlar\u0131 v\u0259 yeni texnologiya bazarlar\u0131 art\u0131q AB\u015e-dan deyil, Pekind\u0259n idar\u0259 olunma\u011fa do\u011fru gedir.<\/p>\n<p>Q\u0259rb indi Parisd\u0259 topla\u015faraq \u00f6z cavab\u0131n\u0131 haz\u0131rlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Amma burada da ciddi probleml\u0259r var. Tramp\u0131n m\u00f6vqeyi il\u0259 Avropa liderl\u0259rinin yana\u015fmalar\u0131 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bu is\u0259 kollektiv q\u0259rar q\u0259bulunu \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, haz\u0131rda AB\u015e hegemonluqdan \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc sistem\u0259 do\u011fru m\u0259cburi ke\u00e7id ya\u015fay\u0131r. \u00c7in is\u0259 bunu diplomatiya, h\u0259rbi g\u00fcc v\u0259 iqtisadi cazib\u0259 il\u0259 reall\u0131\u011fa \u00e7evirir. Bu, sad\u0259c\u0259 bir sammit v\u0259 ya parad deyil, yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin konturlar\u0131n\u0131n c\u0131z\u0131lmas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>E.M\u018fMM\u018fD\u018fL\u0130YEV,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 diqq\u0259tl\u0259r \u00c7in\u0259 y\u00f6n\u0259lib.\u00a0Tiencind\u0259\u00a0ke\u00e7iril\u0259n sammit, ard\u0131nca is\u0259 Pekind\u0259 ba\u015f tutacaq h\u0259rbi parad t\u0259kc\u0259 r\u0259smi t\u0259dbir deyil. Bu, \u00c7in lideri Si Cinpinin ill\u0259rdir formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 qlobal t\u0259sir strategiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q n\u00fcmayi\u015fidir. Va\u015finqton is\u0259 q\u0259rib\u0259dir ki, bir \u00e7ox hallarda bu oyunda Cinpin\u0259\u00a0k\u00f6m\u0259k edir. &#8220;New York Times&#8221; yaz\u0131r ki, AB\u015e \u00f6z m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 m\u00fcbahis\u0259y\u0259 gir\u0259r\u0259k, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131na tarifl\u0259r t\u0259tbiq ed\u0259rk\u0259n \u00c7in f\u00fcrs\u0259t p\u0259nc\u0259r\u0259sini maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir. Va\u015finqtonun Hindistan mallar\u0131na r\u00fcsumlar\u0131 ikiqat art\u0131rmas\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 AB\u015e-a n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fcv\u0259nm\u0259k olar sual\u0131n\u0131 do\u011furdu. Rusiyaya m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 yeridil\u0259n siyas\u0259t g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. \u00c7ind\u0259 Putin \u00f6z\u00fcn\u00fc olduqca&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":823938,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b-602x365.jpg",602,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",640,388,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ccf01aefde4d22b5ee9ab5609ba1ad1b.jpg",824,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son g\u00fcnl\u0259r d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 diqq\u0259tl\u0259r \u00c7in\u0259 y\u00f6n\u0259lib.\u00a0Tiencind\u0259\u00a0ke\u00e7iril\u0259n sammit, ard\u0131nca is\u0259 Pekind\u0259 ba\u015f tutacaq h\u0259rbi parad t\u0259kc\u0259 r\u0259smi t\u0259dbir deyil. Bu, \u00c7in lideri Si Cinpinin ill\u0259rdir formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 qlobal t\u0259sir strategiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q n\u00fcmayi\u015fidir. Va\u015finqton is\u0259 q\u0259rib\u0259dir ki, bir \u00e7ox hallarda bu oyunda Cinpin\u0259\u00a0k\u00f6m\u0259k edir. &#8220;New York Times&#8221; yaz\u0131r ki, AB\u015e \u00f6z m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 m\u00fcbahis\u0259y\u0259 gir\u0259r\u0259k, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823937"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=823937"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":823940,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/823937\/revisions\/823940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/823938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=823937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=823937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=823937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}