{"id":824550,"date":"2025-09-04T18:58:08","date_gmt":"2025-09-04T14:58:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=824550"},"modified":"2025-09-04T18:58:08","modified_gmt":"2025-09-04T14:58:08","slug":"az%c9%99rbaycanda-dekarbonizasiya-investisiyalarinda-maliyy%c9%99-dayaniqliligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=824550","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda dekarbonizasiya investisiyalar\u0131nda maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u201cMoody\u2019s\u201d beyn\u0259lxalq reytinq agentliyinin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda dekarbonizasiya investisiyalar\u0131n\u0131n diversifikasiyas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda \u0259sas amildir. Hesabatda bildirilir ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 120 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 investisiyaya ehtiyac duyulacaq. Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun (\u00dcDM) t\u0259xmin\u0259n 14%-n\u0259 b\u0259rab\u0259r olmaqla, regionun davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin (\u0130\u0130TKM) D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, iqtisad \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru L\u0259tif Zeynall\u0131 m\u00f6vzunu &#8220;\u0130ki sahil&#8221;\u0259 \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k bildirib ki, \u00f6lk\u0259miz iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259, ekoloji dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 ya\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u0131n t\u0259\u015fviqi m\u0259qs\u0259dil\u0259 karbon emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli strategiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. Milli inki\u015faf prioritetl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r karbon emissiyalar\u0131n\u0131n 1990-c\u0131 il s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 40% azald\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259fd\u0259dir. Bu m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan\u0131n Paris Sazi\u015fi \u00fczr\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rin icras\u0131na, BMT-nin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 (SDG-l\u0259r) uy\u011funlu\u011fa v\u0259 regional iqlim siyas\u0259tind\u0259 lider m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin\u00a0 bu istiqam\u0259td\u0259 q\u0259bul etdiyi siyas\u0259t, milli iqtisadi inki\u015faf\u0131 ya\u015f\u0131l transformasiya prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259sasland\u0131raraq ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 qoruma\u011f\u0131, iqlim riskl\u0259rini minimuma endirm\u0259yi v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 t\u0259min etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir.<\/p>\n<p>L\u0259tif Zeynall\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 ekoloji probleml\u0259rin operativ h\u0259llin\u0259 v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131b. Bu strategiyan\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259miz ekoloji m\u00fchitin t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00f6vcud t\u0259bii resurslar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si, tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 ekoloji infrastrukturun inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 davaml\u0131 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki,\u00a0 2024-c\u00fc ilin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 361,8 milyon manatdan \u00e7ox v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Bu g\u00f6st\u0259rici 2020-ci ilin m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 50%-d\u0259n \u00e7ox art\u0131m\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir v\u0259 \u00f6lk\u0259nin ekoloji siyas\u0259tin\u0259 verdiyi \u00f6n\u0259min bariz ifad\u0259sidir.<\/p>\n<p>L\u0259tif Zeynall\u0131\u00a0 x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda atmosfer\u0259 at\u0131lan istixana qazlar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 dekarbonizasiya sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bel\u0259 ki, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2022\u20132026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin t\u0259miz \u0259traf m\u00fchit\u0259 malik \u201cya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u201dn\u0259 \u00e7evrilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Strategiyada qeyd olundu\u011fu kimi, yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259bii resurslar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259si t\u0259min edil\u0259c\u0259k, \u0259traf m\u00fchit\u0259 uy\u011fun s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259nin t\u0259\u015fviqi m\u0259qs\u0259dil\u0259 tullant\u0131lar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259 olunmas\u0131 sistemi inki\u015faf etdiril\u0259c\u0259k. N\u0259tic\u0259d\u0259 tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 prosesinin \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 20%-\u0259, regionlarda is\u0259 10%-\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>L\u0259tif Zeynall\u0131\u00a0\u00a0 yekun olaraq \u0259lav\u0259 edib ki, &#8220;Moody&#8217;s&#8221; beyn\u0259lxalq reytinq agentliyinin hesabat\u0131 bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, apar\u0131lan strateji t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda ekoloji dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, karbon emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u0131n t\u0259\u015fviqi sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edilib. Bu nailiyy\u0259tl\u0259r \u00f6lk\u0259mizin sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 v\u0259 ekoloji siyas\u0259tinin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irildiyini g\u00f6st\u0259rir, davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, iqlim riskl\u0259rinin minimuma endirilm\u0259si v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l transformasiya\u201d prinsipl\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259tbiqi bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cMoody\u2019s\u201d beyn\u0259lxalq reytinq agentliyinin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda dekarbonizasiya investisiyalar\u0131n\u0131n diversifikasiyas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda \u0259sas amildir. Hesabatda bildirilir ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 120 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 investisiyaya ehtiyac duyulacaq. Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun (\u00dcDM) t\u0259xmin\u0259n 14%-n\u0259 b\u0259rab\u0259r olmaqla, regionun davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin (\u0130\u0130TKM) D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, iqtisad \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru L\u0259tif Zeynall\u0131 m\u00f6vzunu &#8220;\u0130ki sahil&#8221;\u0259 \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k bildirib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":824551,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b071cfa8175697323857924868510382931.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cMoody\u2019s\u201d beyn\u0259lxalq reytinq agentliyinin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda dekarbonizasiya investisiyalar\u0131n\u0131n diversifikasiyas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda \u0259sas amildir. Hesabatda bildirilir ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 120 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 investisiyaya ehtiyac duyulacaq. Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun (\u00dcDM) t\u0259xmin\u0259n 14%-n\u0259 b\u0259rab\u0259r olmaqla,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824550"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=824550"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":824553,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824550\/revisions\/824553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/824551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=824550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=824550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=824550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}