{"id":824853,"date":"2025-09-06T09:38:42","date_gmt":"2025-09-06T05:38:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=824853"},"modified":"2025-09-06T09:38:42","modified_gmt":"2025-09-06T05:38:42","slug":"viruslar-qayidir-9-gun-sonra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=824853","title":{"rendered":"Viruslar qay\u0131d\u0131r &#8211; 9 g\u00fcn sonra&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259kim deyir ki, yeni mutasiyalar olacaq, buna g\u00f6r\u0259 valideynl\u0259r diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar; \u201c\u018fg\u0259r yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r, allergiya, burun-bo\u011faz probleml\u0259ri varsa&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p><em>Sentyabr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rsl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 virus infeksiyalar\u0131n\u0131n yay\u0131lma riski artacaq. Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin infeksionist-eksperti T\u0259yyar Eyvazov bildirib ki, insanlar\u0131n qapal\u0131 m\u0259kanlarda &#8211; d\u0259hlizl\u0259rd\u0259 v\u0259 sinif otaqlar\u0131nda toplanmas\u0131 daha s\u0131x t\u0259maslara \u015f\u0259rait yarad\u0131r.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>B\u0259s azya\u015fl\u0131lar v\u0259 valideynl\u0259r n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li? Hans\u0131 qrup u\u015faqlar infeksiyalara daha h\u0259ssasd\u0131r?<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.azpc.az\/public\/users\/1675940617+994%2050%20598%2030%2080%2020230209_121751.jpg\" alt=\"AZPC\" \/><\/p>\n<p><strong>G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva<\/strong><\/p>\n<p><strong>H\u0259kim-pediatr G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da \u015f\u0259rh verib:<\/strong>\u00a0\u201cH\u0259r il pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 havalar\u0131n soyumas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yeni virus infeksiyalar\u0131 yaran\u0131r v\u0259 mutasiyaya u\u011fray\u0131r. Bu infeksiyalar \u0259sas\u0259n u\u015faqlar aras\u0131nda yay\u0131l\u0131r. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 u\u015faqlar bir-biril\u0259 daha \u00e7ox t\u0259masda olur, n\u0259tic\u0259d\u0259 virus hava-damc\u0131 yolu il\u0259 birind\u0259n dig\u0259rin\u0259 ke\u00e7ir. Qapal\u0131 m\u0259kanlarda is\u0259 yay\u0131lma prosesi daha s\u00fcr\u0259tli gedir. Elmi izah\u0131 is\u0259 bel\u0259dir: soyuq havalarda burun bo\u015flu\u011funda viruslar\u0131 tutub m\u0259hv ed\u0259n qabarc\u0131qlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259yir. Onlar isti m\u00fchitd\u0259 aktiv olur, lakin u\u015faq soyu\u011fa \u00e7\u0131xanda onlar\u0131n say\u0131 azal\u0131r. U\u015faq yenid\u0259n isti m\u00fchit\u0259 qay\u0131danda virusla t\u0259masda olsa, h\u0259min qoruyucu h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin say\u0131 az oldu\u011fundan yoluxma ehtimal\u0131 art\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim valideynl\u0259rin diqq\u0259t etm\u0259li oldu\u011fu vacib m\u0259qamlara da toxunub:<\/strong>\u00a0\u201cX\u0259st\u0259 u\u015faq kollektiv\u0259 burax\u0131lmamal\u0131, yaln\u0131z tam sa\u011fald\u0131qdan sonra d\u0259rs\u0259 qat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fn \u00e7ox allergiyas\u0131 olan, immun sistemi z\u0259if u\u015faqlar x\u0259st\u0259liy\u0259 daha tez yoluxur. \u018fg\u0259r u\u015faqda yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r, allergiya, burun-bo\u011faz probleml\u0259ri varsa, bunlar vaxt\u0131nda m\u00fcalic\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Anemiya, raxit ke\u00e7irmi\u015f, qidalanmas\u0131 z\u0259if olan, \u00e7\u0259ki v\u0259 boy problemi olan u\u015faqlar da h\u0259ssas qrupa aiddir v\u0259 dig\u0259r u\u015faqlara nisb\u0259t\u0259n daha tez yoluxurlar.<\/p>\n<p>\u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n praktik olaraq sa\u011flam olmas\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259 halda kollektiv\u0259 burax\u0131lmamas\u0131d\u0131r. Qrip vaksini d\u00fcnyada geni\u015f istifad\u0259 olunur, t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir. U\u015faq tez-tez x\u0259st\u0259l\u0259nirs\u0259 v\u0259 a\u011f\u0131r ke\u00e7irirs\u0259, qrip vaksinind\u0259n istifad\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunur. Bundan \u0259lav\u0259, burunun duzlu su il\u0259 yuyulmas\u0131 da yoluxma riskini azald\u0131r v\u0259 virusun miqdar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, h\u0259r il insanlar\u0131n daha \u00e7ox \u00fcnvanland\u0131\u011f\u0131 sual qrip peyv\u0259ndl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. Qrip peyv\u0259ndl\u0259ri m\u00f6vs\u00fcmi qrip\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n \u0259sas qoruyucu vasit\u0259 say\u0131l\u0131r. H\u0259r il \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq laboratoriyalar t\u0259r\u0259find\u0259n qrip viruslar\u0131n\u0131n hans\u0131 \u015ftamlar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izl\u0259nilir v\u0259 ona uy\u011fun yeni peyv\u0259nd t\u0259rkibi haz\u0131rlan\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n qrip peyv\u0259ndi h\u0259r m\u00f6vs\u00fcm t\u0259z\u0259l\u0259nir v\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 vurulan peyv\u0259nd n\u00f6vb\u0259ti il \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qoruyucu olmur. Qrip peyv\u0259ndi u\u015faqlar, hamil\u0259 qad\u0131nlar, ya\u015fl\u0131lar, immun sistemi z\u0259if olanlar v\u0259 xroniki x\u0259st\u0259liyi (astma, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, \u00fcr\u0259k-damar probleml\u0259ri v\u0259 s.) olan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunur. Sa\u011flam insanlarda da peyv\u0259nd qripin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 yoluxma riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rda d\u00fcnyada respirator viruslar aras\u0131nda \u0259sas\u0259n qrip viruslar\u0131, COVID-19-un yeni variantlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u00f6vs\u00fcmi infeksiyalar dominantl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Qrip viruslar\u0131 i\u00e7ind\u0259 daha \u00e7ox influenza A tipin\u0259 aid olan \u015ftamlar geni\u015f yay\u0131l\u0131b.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>COVID-19 virusunun yeni variantlar\u0131 da d\u00fcnya \u00fczr\u0259 izl\u0259nilir. Haz\u0131rda NB.1.8.1 variant\u0131 daha \u00e7ox art\u0131m g\u00f6st\u0259rir v\u0259 qlobal yoluxmalarda t\u0259xmin\u0259n 10 faizd\u0259n art\u0131q paya malikdir. Bundan ba\u015fqa, Omikron m\u0259n\u015f\u0259li rekombinant XEC variant\u0131 da s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lan \u015ftamlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bildirir ki, b\u0259zi \u0259vv\u0259lki variantlar\u0131n yay\u0131lma tempi z\u0259ifl\u0259s\u0259 d\u0259, NB.1.8.1-in artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>M\u00f6vs\u00fcmi respirator infeksiyalar aras\u0131nda respirator sinisial virusu (RSV) da x\u00fcsusil\u0259 u\u015faqlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259li olaraq qal\u0131r. B\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yoluxmalar\u0131n 30 faizd\u0259n \u00e7oxunu t\u0259\u015fkil edir. Norovirus infeksiyalar\u0131 da, x\u00fcsus\u0259n B\u00f6y\u00fck Britaniyada, q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 iki dal\u011fa il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. \u0130nsan metapnevmovirus (HMPV) is\u0259 \u00c7ind\u0259 v\u0259 b\u0259zi ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub, lakin yay\u0131lma miqyas\u0131 qrip v\u0259 ya RSV il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cQu\u015f qripi\u201d viruslar\u0131 da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. H5N1 \u015ftam\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qu\u015flar aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131l\u0131b, lakin h\u0259l\u0259 ki, insandan insana yoluxma qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b. AB\u015e-da is\u0259 qu\u015f fermalar\u0131nda H5N9 adl\u0131 yeni \u015ftamm a\u015fkarlan\u0131b. Bundan ba\u015fqa, \u00c7inin Yunnan \u0259yal\u0259tind\u0259 yarasalarda Hendra v\u0259 Nipah viruslar\u0131na ox\u015far yeni henipaviruslar m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib v\u0259 bu da potensial zoonotik t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259kim deyir ki, yeni mutasiyalar olacaq, buna g\u00f6r\u0259 valideynl\u0259r diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar; \u201c\u018fg\u0259r yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r, allergiya, burun-bo\u011faz probleml\u0259ri varsa&#8230;\u201d Sentyabr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rsl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 virus infeksiyalar\u0131n\u0131n yay\u0131lma riski artacaq. Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin infeksionist-eksperti T\u0259yyar Eyvazov bildirib ki, insanlar\u0131n qapal\u0131 m\u0259kanlarda &#8211; d\u0259hlizl\u0259rd\u0259 v\u0259 sinif otaqlar\u0131nda toplanmas\u0131 daha s\u0131x t\u0259maslara \u015f\u0259rait yarad\u0131r.\u00a0 B\u0259s azya\u015fl\u0131lar v\u0259 valideynl\u0259r n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li? Hans\u0131 qrup u\u015faqlar infeksiyalara daha h\u0259ssasd\u0131r? G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva H\u0259kim-pediatr G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da \u015f\u0259rh verib:\u00a0\u201cH\u0259r il pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 havalar\u0131n soyumas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yeni&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":824854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca-595x365.jpg",595,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",640,393,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/b45a52bdebdd33d92dda9bdbd600c7ca.jpg",815,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259kim deyir ki, yeni mutasiyalar olacaq, buna g\u00f6r\u0259 valideynl\u0259r diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar; \u201c\u018fg\u0259r yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r, allergiya, burun-bo\u011faz probleml\u0259ri varsa&#8230;\u201d Sentyabr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rsl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 virus infeksiyalar\u0131n\u0131n yay\u0131lma riski artacaq. Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin infeksionist-eksperti T\u0259yyar Eyvazov bildirib ki, insanlar\u0131n qapal\u0131 m\u0259kanlarda &#8211; d\u0259hlizl\u0259rd\u0259 v\u0259 sinif otaqlar\u0131nda toplanmas\u0131 daha s\u0131x t\u0259maslara&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=824853"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":824856,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824853\/revisions\/824856"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/824854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=824853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=824853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=824853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}