{"id":824953,"date":"2025-09-06T11:35:32","date_gmt":"2025-09-06T07:35:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=824953"},"modified":"2025-09-06T11:35:32","modified_gmt":"2025-09-06T07:35:32","slug":"az%c9%99rbaycanin-cay-bazarinda-balans-d%c9%99yisir-xaricil%c9%99r-%c9%99kir-ozl%c9%99ri-d%c9%99-aparir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=824953","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ay bazar\u0131nda balans d\u0259yi\u015fir: Xaricil\u0259r \u0259kir, \u00f6zl\u0259ri d\u0259 apar\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan 7 814 ton \u00e7ay idxal edib. Bu h\u0259cmd\u0259 \u00e7ay\u0131n d\u0259y\u0259ri 47 milyon 587 min AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. Bu, \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan 528 ton (6,3 faiz) azd\u0131r, d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan is\u0259 d\u00f6rd milyon 614 min AB\u015e dollar\u0131 (10,7 faiz) \u00e7oxdur.<\/strong><\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, yeddi ay \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7 milyon 905 min AB\u015e dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 430 ton \u00e7ay ixrac edib. Bunlar, \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fcn\u0259 nisb\u0259t\u0259n h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan 31 ton (7,7 faiz), d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan is\u0259 317 min AB\u015e dollar\u0131 (8,8 faiz) \u00e7oxdur. Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7ay ixrac\u0131ndan \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lir Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi ixrac g\u0259lirl\u0259rind\u0259 0,03 faiz paya malik olub.<br \/>\nG\u00f6r\u0259s\u0259n, \u00e7ay idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131, ixrac\u0131n\u0131n artmas\u0131 n\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/VdlXTk0TIhu3nI81C7bAdEfp8PwWCDyp6Dohasvm.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Qiym\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, yerli istehsal\u0131n artmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>L\u0259nk\u0259ran D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Aqrar v\u0259 m\u00fch\u0259ndislik fak\u00fclt\u0259sinin m\u00fc\u0259llimi Nahid \u018fzizlinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ay idxal\u0131n\u0131n h\u0259cmi azal\u0131r, lakin d\u0259y\u0259ri art\u0131r, ixrac is\u0259 h\u0259m h\u0259cm, h\u0259m d\u0259 d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan art\u0131m g\u00f6st\u0259rir: \u201c\u0130dxal\u0131n azalmas\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131nda qiym\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 daxili bazarda m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r yerli istehsal\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \u0130stehlak\u00e7\u0131lar getdikc\u0259 daha \u00e7ox keyfiyy\u0259tli \u00e7ay markalar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. \u0130xrac\u0131n artmas\u0131 is\u0259 yerli istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n m\u0259hsullar\u0131n\u0131 yeni bazarlara \u00e7\u0131xarmaq imkanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130dxal\u0131n h\u0259cminin azalmas\u0131 v\u0259 ixrac\u0131n bir q\u0259d\u0259r artmas\u0131 \u0259sas\u0259n yerli istehsal\u0131n inki\u015faf\u0131, istehlak strukturunda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 valyuta siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r. Az\u0259rbaycanda \u00e7ay plantasiyalar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi v\u0259 regional layih\u0259l\u0259r idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r azald\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, ixrac\u0131n artmas\u0131 L\u0259nk\u0259ran-Astara b\u00f6lg\u0259sind\u0259 istehsal edil\u0259n \u00e7ay\u0131n xarici bazarlarda tan\u0131nma\u011fa ba\u015flamas\u0131 il\u0259 izah edil\u0259 bil\u0259r\u201d.<br \/>\nN.\u018fzizlinin fikrinc\u0259, idxal\u0131n h\u0259cminin azal\u0131b, amma d\u0259y\u0259rinin artmas\u0131 o dem\u0259kdir ki, \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az h\u0259cmd\u0259, lakin daha bahal\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tli \u00e7ay idxal olunub. Y\u0259ni \u0259sas\u0259n d\u00fcnya bazar\u0131nda \u00e7ay\u0131n qiym\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir: \u201c\u018fsas\u0259n daha keyfiyy\u0259tli v\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tli \u00e7aylar idxal olunur. Bu, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131nda \u00e7ay\u0131n qiym\u0259tinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bir prosesdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycana \u00e7ay \u0259sas\u0259n \u015eri-Lanka, Hindistan, \u00c7in, Keniya v\u0259 \u0130randan idxal olunur. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n iri \u00e7ay istehsal\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r v\u0259 bazarda sabit m\u00f6vqel\u0259r\u0259 malikdirl\u0259r. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00e7ay\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131nda h\u0259m \u00e7e\u015fid, h\u0259m d\u0259 qiym\u0259t bax\u0131m\u0131ndan r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tlidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u201cYerli istehsal\u0131n idxal\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259si qism\u0259n m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ekspert d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, ixrac art\u0131m\u0131n\u0131 istehsal\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k \u0259n do\u011fru yana\u015fma ola bil\u0259r: \u201cL\u0259nk\u0259ran-Astara b\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u00e7ay plantasiyalar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi var. Bu, istehsal h\u0259cminin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Amma yen\u0259 d\u0259 ixrac h\u0259cmi \u00fcmumi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ikdir. Son ill\u0259r \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 yeni plantasiyalar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar yarad\u0131b. \u0130xrac \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas bazarlar Rusiya, Qazax\u0131stan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Co\u011frafi yax\u0131nl\u0131q, tarixi ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00e7ay\u0131n\u0131n h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r tan\u0131nmas\u0131 bu bazarlar\u0131n se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p>N.\u018fzizlinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yerli istehsal\u0131n idxal\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259si tam \u015f\u0259kild\u0259 olmasa da, qism\u0259n m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u201cM\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, intensiv ba\u011flar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 idxal\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sini yerli istehsal \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259r. Yerli istehsal yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 idxal\u0131 tam \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259s\u0259 d\u0259, onun h\u0259cmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalda bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>K\u00f6hn\u0259lmi\u015f plantasiyalar, m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz qeyd etdi ki, haz\u0131rda \u00e7ay plantasiyalar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ideal deyil: \u201cSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 13 min hektara yax\u0131n \u00e7ay plantasiyas\u0131 m\u00f6vcud idis\u0259, bu g\u00fcn onlar\u0131n \u00e7oxu s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131b. Haz\u0131rda yeni plantasiyalar sal\u0131n\u0131r, amma proses h\u0259l\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir. Haz\u0131rda L\u0259nk\u0259ran-Astara b\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259n\u0259si b\u0259rpa olunur. Yeni \u00e7ay sah\u0259l\u0259ri sal\u0131n\u0131r, d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi art\u0131r, amma h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rin m\u0259hsuldarl\u0131q s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131lmay\u0131b. \u00c7ay istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas mane\u0259 kimi k\u00f6hn\u0259lmi\u015f plantasiyalar\u0131, suvarma probleml\u0259rini, m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rini, g\u0259ncl\u0259rin mara\u011f\u0131n\u0131n z\u0259if olmas\u0131n\u0131 v\u0259 emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259sini qeyd etm\u0259k olar. Bundan ba\u015fqa, d\u00fcnya bazar\u0131nda r\u0259qab\u0259t g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn markala\u015fma v\u0259 marketinq d\u0259 vacibdir\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/9X9QUJIRB4osIx40WyQa0DiaVeixfEN9WRwtVkdZ.webp\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130xrac daxili istehsal\u0131n hesab\u0131na deyil\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Meyv\u0259\u00e7ilik v\u0259 \u00c7ay\u00e7\u0131l\u0131q Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun L\u0259nk\u0259ran \u00c7ay Filial\u0131n\u0131n direktoru F\u0259rman Abdullayev is\u0259 dedi ki, idxal\u0131n azalmas\u0131nda istehsal\u0131n rolu var. Yeni \u0259kil\u0259n plantasiyalardan m\u0259hsullar g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Amma son ill\u0259rd\u0259 yeni plantasiyalar \u0259kilmir: \u201c\u0130xrac\u0131n artmas\u0131nda is\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 ba\u015fqad\u0131r. Burada xarici \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 aid plantasiyalar m\u00f6vcuddur. Hans\u0131 ki, onlar burada \u0259kdikl\u0259ri m\u0259hsulu \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 apar\u0131rlar. Az\u0259rbaycan \u00e7ay\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda ixrac edilir, lakin daxili istehsal\u0131n hesab\u0131na deyil. \u00c7\u00fcnki daxild\u0259 he\u00e7 \u00fcmumilikd\u0259 1000 hektar \u00e7ay plantasiyam\u0131z yoxdur. Yeni plantasiyalarla birg\u0259 700-800 hektar \u00fcmumi \u0259razimiz ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>F.Abdullayevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, istehsal\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn subsidiyalar kifay\u0259t etmir: \u201c\u00c7ay istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259r bir hektar \u00e7ay plantasiyas\u0131n\u0131n \u0259kinin\u0259 12 min manat subsidiya ayr\u0131l\u0131r. Amma sahibkarlar \u00f6z\u00fc h\u0259v\u0259sli deyil. \u00c7\u00fcnki bu sah\u0259 rentabelli deyil. \u00c7ay ciddi qulluq t\u0259l\u0259b edir. Fabrikl\u0259r is\u0259 \u00e7ay\u0131n kiloqram\u0131n\u0131 maksimum 1 manat 50 q\u0259piy\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u201d. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan 7 814 ton \u00e7ay idxal edib. Bu h\u0259cmd\u0259 \u00e7ay\u0131n d\u0259y\u0259ri 47 milyon 587 min AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. Bu, \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan 528 ton (6,3 faiz) azd\u0131r, d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan is\u0259 d\u00f6rd milyon 614 min AB\u015e dollar\u0131 (10,7 faiz) \u00e7oxdur. Bundan ba\u015fqa, yeddi ay \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7 milyon 905 min AB\u015e dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 430 ton \u00e7ay ixrac edib. Bunlar, \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fcn\u0259 nisb\u0259t\u0259n h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan 31 ton (7,7 faiz), d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan is\u0259 317 min AB\u015e dollar\u0131 (8,8 faiz) \u00e7oxdur. Hesabat&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":824954,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",793,793,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",793,793,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",793,793,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay-365x365.png",365,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",640,640,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",793,793,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay.png",793,793,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/cay-793x620.png",793,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan 7 814 ton \u00e7ay idxal edib. Bu h\u0259cmd\u0259 \u00e7ay\u0131n d\u0259y\u0259ri 47 milyon 587 min AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. Bu, \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan 528 ton (6,3 faiz) azd\u0131r, d\u0259y\u0259r bax\u0131m\u0131ndan is\u0259 d\u00f6rd milyon 614 min AB\u015e dollar\u0131 (10,7 faiz) \u00e7oxdur. Bundan ba\u015fqa, yeddi ay \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=824953"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":824955,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824953\/revisions\/824955"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/824954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=824953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=824953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=824953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}