{"id":824981,"date":"2025-09-06T13:34:25","date_gmt":"2025-09-06T09:34:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=824981"},"modified":"2025-09-06T13:34:25","modified_gmt":"2025-09-06T09:34:25","slug":"az%c9%99rbaycan-%c9%99razisind%c9%99-radioloji-v%c9%99ziyy%c9%99t-nec%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=824981","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 radioloji v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcz\u0259nlik \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma s\u0259viyy\u0259sinin da\u011f massivl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n 2 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k ki\u00e7ik olmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 Trend-in sor\u011fusuna cavab olaraq Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutundan m\u0259lumat verilib.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 torpaq \u0259razil\u0259rd\u0259 radionuklidl\u0259rin paylanmas\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi bu torpaqlarda yaln\u0131z t\u0259bii radionuklidl\u0259rin c\u00fczi miqdar\u0131n\u0131n \u0259kin torpaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik ki\u00e7ik aktivlikl\u0259rl\u0259 xarakeriz\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u0130srail v\u0259 AB\u015e H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u0130ran\u0131n n\u00fcv\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259l\u0259rind\u0259n sonra c\u0259nub rayonlar\u0131nda (\u0130mi\u015fli, Beyl\u0259qan, Fizuli, Horadiz, C\u0259bray\u0131l, Qubadl\u0131, Lerik, L\u0259nk\u0259ran v\u0259 Astara) apar\u0131lm\u0131\u015f radiometrik \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 qeyd olunmu\u015f g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 uy\u011funluq t\u0259\u015fkil edir, y\u0259ni qeyd edilmi\u015f h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 da \u00f6lk\u0259mizin \u0259razil\u0259ri antropogen xarakterli radioaktiv \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmay\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fhalinin bu \u0259razil\u0259rl\u0259 ilin \u0259ks\u0259r m\u00fcdd\u0259tind\u0259 fasil\u0259siz t\u0259mas\u0131 hal\u0131nda bel\u0259 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilmi\u015f (v\u0259 yuxar\u0131da qeyd olunmu\u015f) radioaktiv \u015f\u00fcalanma s\u0259viyy\u0259si il\u0259 &#8220;\u018fhalinin Radiasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda&#8221; Qanununda g\u00f6st\u0259rilmi\u015f dinc \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn yol veril\u0259n illik udulan radioaktiv \u015f\u00fcalanma dozas\u0131 h\u0259ddind\u0259n (100 milliRentgen v\u0259 ya 1 milliZivert) art\u0131q doza yaranmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil, y\u0259ni bu \u0259razil\u0259r \u0259halinin ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn radioaktiv \u00e7irkl\u0259nm\u0259 c\u0259h\u0259td\u0259n tam t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun q\u0259rbind\u0259ki da\u011f massivind\u0259 b\u0259zi t\u0259bii soyuq v\u0259 isti su bulaqlar\u0131 \u0259traf\u0131nda lokal sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bii radioaktiv fonun 2 d\u0259f\u0259d\u0259n 15 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ri v\u0259 h\u0259min bulaqlar \u0259traf\u0131ndak\u0131 lokal sah\u0259l\u0259rd\u0259 suyun yer alt\u0131ndan \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 m\u00fc\u015faiy\u0259tedici t\u0259bii radionuklidl\u0259rin ki\u00e7ik konsenrasiyalar\u0131n\u0131n da \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xaraq torpaq s\u0259thind\u0259 akkumulyasiyas\u0131 t\u0259bii prosesi m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, qeyd edilib ki, 2016-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n respublikan\u0131n b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131nda m\u00fcnbit torpaq lay\u0131n\u0131n, ya\u015f\u0131l bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u00f6y\u00fck su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin mineral t\u0259rkibl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin m\u00f6vcud olan iz miqdar\u0131nda t\u0259bii izotoplar\u0131n miqdarlar\u0131 t\u0259yin edilib, t\u0259bii radioaktiv fonun \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si, radioaktiv \u015f\u00fcalanma n\u00f6vl\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqatlar bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u00fct\u0259madi olaraq davam etdirilir. T\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n<p>&#8220;Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,011-0,035 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0 Bq\/sm2, s\u0259naye zonalar\u0131nda doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,035-0,045 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0,01-0,04 Bq\/sm2, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,015-0,035 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0 Bq\/sm2, s\u0259naye zonalar\u0131nda doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,030-0,045 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0-0,05 Bq\/sm2 qiym\u0259tl\u0259ri t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>S\u0259d\u0259r\u0259k rayonunda t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,031-0,042 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0-0,11 Bq\/sm2, Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Ordubad rayonu \u0259razil\u0259rind\u0259 doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,045-0,082 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0-0,01 Bq\/sm2, Beyl\u0259qan-\u0130mi\u015fli rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,031-0,042 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0 Bq\/sm2 qiym\u0259tl\u0259ri t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin c\u0259nub, m\u0259rk\u0259zi, \u015fimal-\u015f\u0259rq, \u015fimal q\u0259rb rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma doza g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 0,011-0,140 mkrZv\/saat, alfa \u015f\u00fcalanman\u0131n 0-0.03 Bq\/sm2 qiym\u0259tl\u0259ri t\u0259yin edilib&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcz\u0259nlik \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma s\u0259viyy\u0259sinin da\u011f massivl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n 2 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k ki\u00e7ik olmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. Bu bar\u0259d\u0259 Trend-in sor\u011fusuna cavab olaraq Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutundan m\u0259lumat verilib. Bildirilib ki, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 torpaq \u0259razil\u0259rd\u0259 radionuklidl\u0259rin paylanmas\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi bu torpaqlarda yaln\u0131z t\u0259bii radionuklidl\u0259rin c\u00fczi miqdar\u0131n\u0131n \u0259kin torpaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik ki\u00e7ik aktivlikl\u0259rl\u0259 xarakeriz\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir: &#8220;\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u0130srail v\u0259 AB\u015e H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u0130ran\u0131n n\u00fcv\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259l\u0259rind\u0259n sonra c\u0259nub rayonlar\u0131nda (\u0130mi\u015fli, Beyl\u0259qan, Fizuli, Horadiz, C\u0259bray\u0131l, Qubadl\u0131, Lerik, L\u0259nk\u0259ran v\u0259 Astara) apar\u0131lm\u0131\u015f radiometrik \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":824982,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/c367fd6865b9c15b721ed63296018555.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcz\u0259nlik \u0259razil\u0259rind\u0259 t\u0259bii radioaktiv \u015f\u00fcalanma s\u0259viyy\u0259sinin da\u011f massivl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n 2 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k ki\u00e7ik olmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. Bu bar\u0259d\u0259 Trend-in sor\u011fusuna cavab olaraq Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutundan m\u0259lumat verilib. Bildirilib ki, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 torpaq \u0259razil\u0259rd\u0259 radionuklidl\u0259rin paylanmas\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi bu torpaqlarda yaln\u0131z t\u0259bii radionuklidl\u0259rin c\u00fczi miqdar\u0131n\u0131n \u0259kin torpaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik ki\u00e7ik aktivlikl\u0259rl\u0259 xarakeriz\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824981"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=824981"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":824984,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/824981\/revisions\/824984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/824982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=824981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=824981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=824981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}