{"id":826251,"date":"2025-09-14T19:48:33","date_gmt":"2025-09-14T15:48:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=826251"},"modified":"2025-09-14T19:48:33","modified_gmt":"2025-09-14T15:48:33","slug":"yaponlarin-uzunomurluluk-sirri-n%c9%99dir-qida-h%c9%99yat-t%c9%99rzi-yoxsa-genetika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=826251","title":{"rendered":"Yaponlar\u0131n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck sirri n\u0259dir &#8211; qida, h\u0259yat t\u0259rzi, yoxsa genetika?"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>Yaponiyada 100 ya\u015f\u0131n\u0131 ke\u00e7mi\u015f insanlar\u0131n say\u0131 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. Yaponiya S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlamas\u0131na g\u00f6r\u0259, son bir il \u0259rzind\u0259 100 ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlayanlar\u0131n say\u0131 4 644 n\u0259f\u0259r artaraq rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, son 55 ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricisidir. Haz\u0131rda r\u0259smi qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 insanlar 99 763 n\u0259f\u0259rdir. Onlardan 87 784-\u00fc qad\u0131n, 11 979-u ki\u015fidir. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259nin \u0259n ya\u015fl\u0131 sakinl\u0259rinin 88%-i qad\u0131nlard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Yaponiyan\u0131n \u0259n ya\u015fl\u0131 insan\u0131 Siqeko Kaqava, 1911-ci ild\u0259 do\u011fulub v\u0259 haz\u0131rda Nara prefekturas\u0131n\u0131n Yamatokoriya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r. \u018fn ya\u015fl\u0131 ki\u015fi is\u0259 Mizu no Kiesi Taka olub v\u0259 o, Sidzuoka prefekturas\u0131n\u0131n \u0130vata \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 111 ya\u015fa \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>BMT-nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada 100 ya\u015f v\u0259 daha art\u0131q ya\u015f\u0131 olan t\u0259xmin\u0259n 630 min insan var v\u0259 bu o dem\u0259kdir ki, h\u0259r alt\u0131nc\u0131 y\u00fcz ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xs Yaponiyada ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s yaponlar\u0131n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck sirri n\u0259dir &#8211; qida, h\u0259yat t\u0259rzi, yoxsa genetika?<\/p>\n<p>Aliml\u0259r Yaponiya n\u00fcmun\u0259sind\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas amill\u0259 izah edirl\u0259r:<\/p>\n<p>1.Qidalanma &#8211; Yaponiya m\u0259tb\u0259xi \u0259sas\u0259n bal\u0131q, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131, t\u0259r\u0259v\u0259z, soya v\u0259 d\u00fcy\u00fc il\u0259 z\u0259ngindir. Q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ya\u011fl\u0131 yem\u0259kl\u0259r nisb\u0259t\u0259n az istehlak olunur.<\/p>\n<p>\u201cHara hachi bu\u201d prinsipi &#8211; doydum dem\u0259mi\u015f 80% doymu\u015f saymaq h\u0259m m\u0259d\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyur, h\u0259m d\u0259 \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011funu art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>2.Fiziki f\u0259all\u0131q &#8211; Ya\u015fl\u0131 yaponlar g\u00fcnd\u0259lik y\u00fcr\u00fc\u015f edir, ba\u011f-bostan i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar\u00a0 Fiziki aktivlik onlar\u0131n \u00fcr\u0259k-damar sistemini, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini v\u0259 \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>3.Sosial \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 psixoloji sa\u011flaml\u0131q &#8211; Yapon m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 ail\u0259 ba\u011flar\u0131 v\u0259 icma h\u0259yat\u0131 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. \u0130nsanlar t\u0259crid olunmur, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 aktiv qal\u0131rlar, bu da depressiya riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p>4.Tibbi xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 profilaktika &#8211; Yaponiya y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li s\u0259hiyy\u0259 sistemin\u0259 malikdir v\u0259 ya\u015fl\u0131lar m\u00fct\u0259madi olaraq yoxlan\u0131\u015fdan ke\u00e7irilir. Profilaktik m\u00fcayin\u0259l\u0259r erk\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259ri a\u015fkar etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>5.Genetik amill\u0259r &#8211; T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fckd\u0259 genetik predispozisiya da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, XX \u0259srd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011fundak\u0131 art\u0131m son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 yava\u015flama\u011fa ba\u015flay\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar hesab edirl\u0259r ki, 2000-ci ild\u0259n \u0259vv\u0259l do\u011fulmu\u015f he\u00e7 bir n\u0259sil orta hesabla 100 ya\u015fa \u00e7atmayacaq. Buna baxmayaraq, Yaponiyan\u0131n n\u00fcmun\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi, balansl\u0131 qidalanma v\u0259 g\u00fccl\u00fc sosial d\u0259st\u0259k uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc xeyli art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><\/p>\n<p><strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaponiyada 100 ya\u015f\u0131n\u0131 ke\u00e7mi\u015f insanlar\u0131n say\u0131 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. Yaponiya S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlamas\u0131na g\u00f6r\u0259, son bir il \u0259rzind\u0259 100 ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlayanlar\u0131n say\u0131 4 644 n\u0259f\u0259r artaraq rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, son 55 ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricisidir. Haz\u0131rda r\u0259smi qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 insanlar 99 763 n\u0259f\u0259rdir. Onlardan 87 784-\u00fc qad\u0131n, 11 979-u ki\u015fidir. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259nin \u0259n ya\u015fl\u0131 sakinl\u0259rinin 88%-i qad\u0131nlard\u0131r. Yaponiyan\u0131n \u0259n ya\u015fl\u0131 insan\u0131 Siqeko Kaqava, 1911-ci ild\u0259 do\u011fulub v\u0259 haz\u0131rda Nara prefekturas\u0131n\u0131n Yamatokoriya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r. \u018fn ya\u015fl\u0131 ki\u015fi is\u0259 Mizu no Kiesi Taka olub&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":826252,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5-576x365.jpg",576,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/5d67b4ee2afb0dcfcc8420576898fed5.jpg",600,380,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"Yaponiyada 100 ya\u015f\u0131n\u0131 ke\u00e7mi\u015f insanlar\u0131n say\u0131 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. Yaponiya S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlamas\u0131na g\u00f6r\u0259, son bir il \u0259rzind\u0259 100 ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlayanlar\u0131n say\u0131 4 644 n\u0259f\u0259r artaraq rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, son 55 ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricisidir. Haz\u0131rda r\u0259smi qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 insanlar 99 763 n\u0259f\u0259rdir. Onlardan 87 784-\u00fc qad\u0131n, 11&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=826251"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":826254,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826251\/revisions\/826254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/826252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=826251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=826251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=826251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}