{"id":827066,"date":"2025-09-18T10:53:14","date_gmt":"2025-09-18T06:53:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=827066"},"modified":"2025-09-18T10:53:14","modified_gmt":"2025-09-18T06:53:14","slug":"az%c9%99rbaycan-sabitlik-diyari-boyuk-investisiyalar-m%c9%99kani-kimi-nufuz-qazanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=827066","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan sabitlik diyar\u0131, b\u00f6y\u00fck investisiyalar m\u0259kan\u0131 kimi n\u00fcfuz qazan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r bir h\u0259d\u0259f\u0259 zaman\u0131nda nail olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn qalib, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n, yeni d\u00f6vr\u0259 yeni h\u0259d\u0259fl\u0259ri il\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131ndan b\u0259hs edirik. 31 il bundan \u00f6nc\u0259 m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259si olan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259nin iqtisadi v\u0259 siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tinin \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f ifad\u0259sini bu g\u00fcn 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011fa qovu\u015fmas\u0131nda, B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f Proqram\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131nda, \u0259n \u0259sas\u0131 tariximiz\u0259 Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u00fcn v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcn\u00fcn daxil olmas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Reall\u0131q budur ki, 1993-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rind\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259ti il\u0259 bug\u00fcnk\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlar\u0131n t\u0259m\u0259lini qoydu. Art\u0131q iki ildir ki, 20 sentyabr tarixini Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda dayanan, m\u00fcst\u0259qilliyimizin daimiliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 tarixi il\u0259 yana\u015f\u0131, D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fc kimi d\u0259 qeyd edirik. Bu, h\u0259r birimizd\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u00fcrur hissi yarad\u0131r. Bu tarix Az\u0259rbaycan\u0131n 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u015flayan hadis\u0259l\u0259rin kulminasiya n\u00f6qt\u0259si olan \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda onillikl\u0259r boyu davam ed\u0259n m\u00fcbariz\u0259nin r\u0259mzi sonunu \u0259ks etdirir. Bu yeni tarixin t\u0259qvimd\u0259 r\u0259smi yer almas\u0131 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan Q\u0259l\u0259b\u0259nin, 2023-c\u00fc ild\u0259 antiterror t\u0259dbirl\u0259rinin v\u0259 XXI \u0259srd\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini bir daha vur\u011fulay\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2025-ci ilin \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d elan edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 2024-c\u00fc il 28 dekabr tarixli S\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131 v\u0259 2025-ci il 11 fevral tarixind\u0259 m\u00fcvafiq T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdir. \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d elan olunmas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir v\u0259 x\u00fcsusi yeri var. Suverenlik d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259yat qabiliyy\u0259tini d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n \u0259n ba\u015fl\u0131ca v\u0259 z\u0259ruri olan amill\u0259rd\u0259n biridir. \u00c7\u00fcnki dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar suverenliyini t\u0259min ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, onu tan\u0131y\u0131r, \u0259laq\u0259l\u0259r qurur, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r. Konstitusiya v\u0259 Suverenlik anlay\u0131\u015flar\u0131 is\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u00fcquqi v\u0259 siyasi \u0259saslar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onlar\u0131n milli kimliyini d\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiq v\u0259 ifad\u0259 edir, onlar\u0131 d\u00fcnyaya yax\u0131ndan tan\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 yeni inki\u015faf tarixin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Art\u0131q d\u00f6vl\u0259t suverenliyimiz tam, \u0259razil\u0259rimiz b\u00fct\u00f6v, s\u0259rh\u0259dl\u0259rimiz is\u0259 toxunulmazd\u0131r. M\u00f6vcud daxili sabitliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimul ver\u0259c\u0259k tam suverenlik \u015f\u0259raitind\u0259 bu pozitiv dinamikan\u0131 qoruyub saxlamaq, u\u011fur v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri art\u0131rmaq xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran prioritet v\u0259zif\u0259dir.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ilk olaraq Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131na nail oldu. Daha sonra Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 v\u0259 xalq\u0131n sosial v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn neft strategiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Q\u0259rbin iri neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin s\u0259rmay\u0259si olmadan Az\u0259rbaycan d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xaracaq q\u0259d\u0259r neft istehsal v\u0259 ixrac ed\u0259 bilm\u0259zdi. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 ARDN\u015e il\u0259 6 \u00f6lk\u0259nin 10 \u015firk\u0259ti aras\u0131nda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n neft s\u0259nayesin\u0259 \u201cAmoco\u201d, BP, \u201cMcDermott\u201d, UNOCAL, \u201cLukoyl\u201d, \u201cStatoil\u201d, \u201cExxon\u201d, \u201cT\u00fcrkiy\u0259 Petrollar\u0131\u201d, \u201cPennzoyl\u201d, ITOCHU, \u201cRamco\u201d, \u201cDelta\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri iri m\u0259bl\u0259\u011fli s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rma\u011fa raz\u0131l\u0131q verdil\u0259r. Sazi\u015f \u00f6z tarixi, siyasi v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d adland\u0131r\u0131ld\u0131. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 il\u0259 yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. M\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bildirmi\u015fdir:\u00a0\u201cBiz bel\u0259 bir add\u0131m atmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdiririk. Biz bu m\u00fcqavil\u0259ni imzalamaqla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suveren h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rq\u0259rar oldu\u011funu, Az\u0259rbaycan\u0131n tam m\u00fcst\u0259qil oldu\u011funu, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn sahib oldu\u011funu d\u00fcnyaya bir daha n\u00fcmayi\u015f etdiririk. Biz bu m\u00fcqavil\u0259ni imzalamaqla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, onlar\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r yarad\u0131r\u0131q&#8230; Biz bu m\u00fcqavil\u0259ni imzalamaqla xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycana investisiya qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck yol a\u00e7\u0131r\u0131q.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d h\u0259m karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131na, h\u0259m d\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ba\u011flanan \u0259n iri sazi\u015fl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxildir. Neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, 2017-ci ild\u0259 \u201cYeni \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. Onu da qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan daim \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m ver\u0259r\u0259k bu istiqam\u0259td\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131 il\u0259 diqq\u0259td\u0259 olub. Regional \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 qurulan \u0259laq\u0259l\u0259r ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndirdi. 2014-c\u00fc ild\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259n C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin t\u0259m\u0259li qoyuldu. 2018-ci ilin may\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu, iyun ay\u0131nda is\u0259 onun \u0259sas seqmentl\u0259rind\u0259n olan TANAP istifad\u0259y\u0259 verildi. 2020-ci il dekabr\u0131n son g\u00fcn\u00fcnd\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi tam t\u0259rkibd\u0259 istifad\u0259y\u0259 verildi.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d Az\u0259rbaycana yaln\u0131z iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259 deyil, eyni zamanda, siyasi z\u0259man\u0259t d\u0259 qazand\u0131rd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259b\u0259di olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi ki, bunu da u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irdi. \u00dcmummilli Lider Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq 29 dekabr 1999-cu il tarixd\u0259 verdiyi S\u0259r\u0259ncam il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunu yaratd\u0131. Neft Fondu karbohidrogen g\u0259lirl\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 sabitliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrildi, v\u0259saitl\u0259rin uzunm\u00fcdd\u0259tli investisiyalara, inki\u015faf layih\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuz Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259sin\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Neft ixrac\u0131ndan \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259r alternativ enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259rmay\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 istifad\u0259 olunur. Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck b\u0259rpaolunan enerji potensial\u0131na malik olan \u00f6lk\u0259dir v\u0259 haz\u0131rda alternativ enerjiy\u0259 u\u011furlu ke\u00e7idin n\u00fcmun\u0259sidir. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n ad\u0131n\u0131n neftl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na baxmayaraq, \u00f6lk\u0259miz regionda ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259n\u0259n qabaqc\u0131l yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqi \u00fczr\u0259 liderdir v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verir. H\u00f6kum\u0259tin iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k, ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenada \u015f\u0259ksiz n\u00fcfuzunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si Bak\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n \u0259n iri v\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n birinin &#8211; BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131na &#8211; COP29-a ev sahibi se\u00e7ilm\u0259si oldu. Bu konfrans\u0131n Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin alternativ enerji sah\u0259si \u00fczr\u0259 texnoloji h\u0259ll\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 imkan yaratd\u0131. 2024-c\u00fc il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan olundu, eyni zamanda, iqlim konfrans\u0131na ev sahibliyimizl\u0259 yadda qald\u0131. Bu konfrans iqlim diplomatiyas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. \u00d6lk\u0259mizin b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin texniki potensial\u0131 quruda 135 QVt, d\u0259nizd\u0259 157 QVt t\u0259\u015fkil edir. B\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin iqtisadi potensial\u0131 27 QVt, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fcl\u0259k enerjisi 3 min MVt, g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi 23 min MVt, bioenerji potensial\u0131 380 MVtd\u0131r. Da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n potensial\u0131 520 MVt h\u0259cmind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda b\u0259rpaolunan enerji bazarlar\u0131n\u0131n inki\u015faf perspektivl\u0259ri h\u0259m k\u00fcl\u0259k enerjisi sah\u0259sind\u0259, h\u0259m d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f generasiyas\u0131, hidroenergetika v\u0259 dig\u0259r ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik bir \u00e7ox \u015firk\u0259tl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda imkanlar a\u00e7\u0131r. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 d\u00fcnya energetika balans\u0131nda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri region \u00fc\u00e7\u00fcn dayan\u0131ql\u0131 energetika g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni enerji mar\u015frutlar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi v\u0259zif\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. Buna \u0259saslanaraq, Az\u0259rbaycan qlobal v\u0259 regional enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm aktorlardan biri kimi, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 b\u0259rpaolunan enerjinin inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 davaml\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji sisteml\u0259rin\u0259 s\u0131x inteqrasiya edir, regionda s\u00fclh\u00fc, sabitliyi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n Qaraba\u011fda, Nax\u00e7\u0131vanda, X\u0131z\u0131 rayonunda, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda alternativ enerjinin istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131l\u0131r, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik olan \u015firk\u0259tl\u0259r d\u0259v\u0259t edilir. Az\u0259rbaycan 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r enerji balans\u0131nda b\u0259rpaolunan enerjinin pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu, Az\u0259rbaycanda enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, habel\u0259 \u00f6lk\u0259nin ekoloji v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n iqtisadiyyat\u0131n infrastrukturu tamamil\u0259 yenid\u0259n quruldu v\u0259 modernl\u0259\u015fdirildi. N\u0259qliyyat, enerji, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, turizm v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 infrastruktur dem\u0259k olar tamamil\u0259 yenid\u0259n qurulmu\u015f v\u0259 infrastruktur imkanlar\u0131 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xeyli geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 regionun \u0259n r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli iqtisadiyyat\u0131na \u00e7evrildi. N\u00fcfuzlu D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun \u201cQlobal R\u0259qab\u0259tlilik Hesabat\u0131\u201dna g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 MDB m\u0259kan\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k r\u0259qab\u0259tli iqtisadiyyatlar\u0131ndan hesab olunur. Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 investisiya m\u00fchiti bax\u0131m\u0131ndan qabaqc\u0131l s\u0131ralara y\u00fcks\u0259ldi v\u0259 Az\u0259rbaycana D\u00fcnya Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bu sah\u0259d\u0259 \u201c\u0259n islahat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259\u201d statusu verildi. 2003-c\u00fc ild\u0259n bug\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 350 milyard dollar investisiya yat\u0131r\u0131l\u0131b. Bu investisiyalar\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmi qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Neft siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin iqtisadi siyas\u0259tinin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sidir. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 2003-c\u00fc ild\u0259n bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 etdi ki, iqtisadi art\u0131m qeyri-neft sektorunun hesab\u0131na olmal\u0131d\u0131r. Biz neft kapital\u0131n\u0131 insan kapital\u0131na \u00e7evirm\u0259liyik. Bu h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn regionlar\u0131n malik oldu\u011fu potensialdan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259 kimi qar\u015f\u0131ya qoyuldu. \u00d6lk\u0259nin tarazl\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verildi v\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n inki\u015faf proqramlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irildi. Art\u0131q regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 4 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan regionlar\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 investisiyalar yat\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \u0259g\u0259r bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, regionlar\u0131n \u201ciqtisadi simas\u0131\u201d tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdi. Bak\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, Bak\u0131\u0259traf\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin d\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 t\u0259min edildi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 iqtisadi \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259, qeyri-neft sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u0259lveri\u015fli s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015funun t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6n\u0259mli islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycan\u0131n sosial v\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlar v\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan hesabatlarda, ke\u00e7iril\u0259n r\u0259y sor\u011fular\u0131nda da y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r\u0259 start verildi v\u0259 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259 davam etdirilir. Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizin z\u0259ngin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, mineral ehtiyatlar\u0131, aqrar v\u0259 turizm potensial\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin diqq\u0259tini c\u0259lb edir. Yeni \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f A\u011fdam v\u0259 \u201cAraz Vadisi \u0130qtisadi Zonas\u0131\u201d s\u0259naye parklar\u0131n\u0131n strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin investisiya yat\u0131rmaq imkanlar\u0131n\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k. T\u0259kc\u0259 azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 yox, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 biznes v\u0259 investisiya m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, qeyri-neft sektorunun, regionlar\u0131n v\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r, s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131n\u0131n logistika imkanlar\u0131, Milli Prioritetl\u0259rimizd\u0259n olan i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimiz\u0259 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f, bu \u0259razil\u0259rd\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lacaq \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d konsepsiyalar\u0131 s\u0259rmay\u0259darlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni biznes v\u0259 investisiya imkanlar\u0131 a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cSon 20 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na 350 milyard AB\u015e dollar\u0131na yax\u0131n s\u0259rmay\u0259 qoyulmu\u015fdur ki, bunun da yar\u0131s\u0131 xarici s\u0259rmay\u0259dir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 12 \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edir. Bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259 biz d\u00fcnyada \u00f6n s\u0131ralarday\u0131q\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev diqq\u0259ti \u00f6t\u0259n il \u00f6lk\u0259mizin ev sahibliyi etdiyi COP29 konfrans\u0131na y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k onu da \u0259lav\u0259 edir ki, bu konfransda 197 \u00f6lk\u0259, 70 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 i\u015ftirak etmi\u015f, 77 min \u015f\u0259xs qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015fdir. Konfransda \u0259ld\u0259 edilmi\u015f \u0259sas nailiyy\u0259tl\u0259r inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131n\u0131n 100 milyarddan 300 milyard AB\u015e dollar\u0131na q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259r Fondunun i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 karbon bazarlar\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015fmalardan ibar\u0259t olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 olan b\u0259rpaolunan enerji potensial\u0131na investisiyalar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 daha y\u00fcks\u0259k f\u0259all\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259miz COP29 iqlim konfrans\u0131na ev sahibliyi etm\u0259kl\u0259 bir daha \u00e7oxt\u0259r\u0259fliliyin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259di. Daim \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u00f6n\u0259m ver\u0259n v\u0259 bunun yeni k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin qurulmas\u0131nda i\u015ftirak\u00e7\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00e7\u00fc \u00f6lk\u0259 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan COP29 t\u0259dbirin\u0259 ev sahibliyi etm\u0259kl\u0259 bu imkanlar\u0131 daha da art\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan n\u0259inki \u0259n\u0259n\u0259vi enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u0259rpaolunan enerjiy\u0259 s\u0259rmay\u0259 yat\u0131ranlar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedicidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan davaml\u0131 u\u011furlar\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tind\u0259dir. \u00d6lk\u0259mizin iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min etm\u0259si beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 yeri v\u0259 rolunun artmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. U\u011furlar\u0131m\u0131za yol a\u00e7an \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycan\u0131n sabitlik diyar\u0131 kimi n\u00fcfuz qazanmas\u0131d\u0131r. Xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00e7ox c\u0259lbedici \u00f6lk\u0259dir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 yax\u015f\u0131 investisiya iqliminin olmas\u0131 \u015f\u0259rt deyil. Bu fakt inkaredilm\u0259zdir ki, Az\u0259rbaycan daim yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafi m\u0259kana, malik oldu\u011fu t\u0259bii resurslara g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n mara\u011f\u0131nda olub. Bu mara\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 f\u0259rqli olmas\u0131 da m\u0259lumdur. M\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ictimai-siyasi durumun g\u0259rginliyi \u00f6lk\u0259mizl\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131nda maraql\u0131 olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, \u015firk\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Onlar yat\u0131racaqlar\u0131 investisiyalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 tam \u0259min deyildil\u0259r. 1993-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sabitliyin yarad\u0131lmas\u0131, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u00aba\u00e7\u0131q qap\u0131\u00bb siyas\u0259ti investorlarda bu t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259rin aradan qalxmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131. \u00dcmummilli Lider bildirirdi ki, \u00f6lk\u0259mizin qap\u0131s\u0131 bura xo\u015f niyy\u0259tl\u0259 ayaq basan h\u0259r bir xarici i\u015f adam\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131qd\u0131r. Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f da edilirdi ki, investorlar qoyacaqlar\u0131 v\u0259saitin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 tam \u0259min ola bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Ke\u00e7il\u0259n yola n\u0259z\u0259r salma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amil \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n investisiya c\u0259lbediciliyini qorumas\u0131n\u0131 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. Qeyd etdiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn sabitlik m\u0259kan\u0131d\u0131r. \u0130nvestorlar, ancaq sabit olan yerl\u0259r\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyurlar. Bu inam da s\u0259sl\u0259ndirilir ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha \u00e7ox xarici s\u0259rmay\u0259dar Az\u0259rbaycana investisiya qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259k. T\u0259bii ki, bunu \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r var. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan torpaqlar\u0131 azadl\u0131\u011fa qovu\u015fub. H\u0259r bir \u0259razimiz \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus potensiala malikdir. Onlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259m Prezidentin m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131 il\u0259 iqtisadi rayonlar\u0131n yeni b\u00f6lg\u00fcs\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irildi, h\u0259m d\u0259 \u00abAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u00bb t\u0259sdiql\u0259ndi. Art\u0131q i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizin malik oldu\u011fu potensialdan istifad\u0259 etm\u0259k imkanlar\u0131na malikik. Tezlikl\u0259 Qaraba\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurumuz b\u00f6y\u00fck investisiyalar m\u0259kan\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev daim \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 geni\u015f miqyas alan b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edir. \u00abHaz\u0131rda i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev qeyd edir ki, indi Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistan\u0131n xarabazara \u00e7evirdiyi torpaqlarda yeni \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259r in\u015fa edir. B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f Proqram\u0131 icra edilir. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 16 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259nd\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fik. Haz\u0131rda azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 50 mind\u0259n \u00e7ox insan ya\u015fay\u0131r, \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 t\u0259hsil al\u0131r. Art\u0131q bu fakt azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259rinin miqyas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onlar\u0131n malik oldu\u011fu imkanlardan tezlikl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259minliyi art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n 21 ild\u0259n art\u0131q d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 iki milyondan art\u0131q yeni i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u015fsizlik, m\u0259\u015f\u011fulluq probleminin h\u0259llin\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. Haz\u0131rda D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu inki\u015faf\u0131n Az\u0259rbaycan modelinin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bu reall\u0131\u011f\u0131 da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, uzunm\u00fcdd\u0259tli iqtisadi u\u011furlara nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q z\u0259ruridir. H\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin \u00f6z inki\u015faf strategiyas\u0131 oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, s\u0259yl\u0259rin birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin vacibliyi daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n istiqam\u0259tini enerji sektorundan qeyri-enerji sektoruna y\u00f6n\u0259ltm\u0259si y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu add\u0131m kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev d\u00fcnyan\u0131n biznes icmas\u0131na \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc n\u0259inki m\u00fch\u00fcm co\u011frafi m\u00f6vqey\u0259 v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 malik, o c\u00fcml\u0259d\u0259n islahatlara, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 sadiq \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim etm\u0259yin vacibliyini bildirir. C\u0259nubi Qafqaz regionunun iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 85 faizin\u0259 sahib olan Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si il\u0259 d\u0259 regionun \u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131na malik oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u0130qtisadiyyat\u0131n aynas\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259n b\u00fcdc\u0259nin g\u0259lirl\u0259rind\u0259 v\u0259 x\u0259rcl\u0259rind\u0259 art\u0131m \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar\u0131 ehtiva edir. Onu da qeyd ed\u0259k ki, qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn b\u00fcdc\u0259si h\u0259r zaman \u0259vv\u0259lki ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259n k\u0259miyy\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan z\u0259ngin olur. T\u0259bii ki, bu da cari ild\u0259 \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlu sosial-iqtisadi inki\u015fafa \u0259saslan\u0131r. \u0130qtisadi siyas\u0259tin m\u0259rk\u0259zind\u0259 h\u0259r zaman insan amili dayan\u0131r v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n sosial y\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verilir. Pensiyalar, sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259r, \u0259m\u0259khaqlar\u0131 daim art\u0131r\u0131l\u0131r, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si sosial y\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc qoruyub saxlay\u0131r, milyonlarla yeni i\u015f yerl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131r, yoxsulluq v\u0259 i\u015fsizlik minimuma endirilir. Art\u0131q bu il sayca 5-ci sosial paket icra edildi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda geni\u015f imkanlar a\u00e7\u0131r. \u015eax\u0259l\u0259ndirm\u0259 siyas\u0259tinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. D\u00f6vl\u0259timiz sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri olan \u015f\u0259raiti yarad\u0131r. Qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin daha m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m u\u011furlarla, iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 diqq\u0259td\u0259 olaca\u011f\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan investisiya c\u0259lbediciliyini qorumaqla yana\u015f\u0131, investisiya yat\u0131ran \u00f6lk\u0259 kimi d\u0259 n\u00fcfuzunu art\u0131r\u0131r, m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun \u201cQlobal R\u0259qab\u0259tlilik Hesabat\u0131\u201dna \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 ill\u0259rdir ki, r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 MDB m\u0259kan\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k r\u0259qab\u0259tli iqtisadiyyatlar\u0131ndan hesab olunur. Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 investisiya m\u00fchiti bax\u0131m\u0131ndan qabaqc\u0131l s\u0131ralara y\u00fcks\u0259lib. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n \u201cDoing Business\u201d hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n biznes m\u00fchitinin \u0259n \u0259lveri\u015fli oldu\u011fu iqtisadiyyata malikdir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 edir ki, haz\u0131rda iqtisadi h\u0259d\u0259fimiz qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259yi davam etdirm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n sabitlik diyar\u0131, b\u00f6y\u00fck investisiyalar m\u0259kan\u0131 kimi n\u00fcfuz qazanmas\u0131 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131nda v\u0259 yeni prioritetl\u0259r \u00fczr\u0259 inki\u015faf\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. Az\u0259rbaycan, eyni zamanda, qlobal n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 kimi d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tind\u0259dir. \u00d6lk\u0259mizin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu m\u00fch\u00fcm enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri yeni k\u00f6rp\u00fcl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259ndir. T\u0259kc\u0259 cari ilin 6 ay\u0131nda \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n h\u0259cmin\u0259, eyni zamanda, bu investisiyalar\u0131 yat\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0131ralanmas\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259k kifay\u0259tdir. Statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ets\u0259k, bu ilin yanvar-iyun aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan birba\u015fa xarici investisiyalar\u0131n h\u0259cmi t\u0259xmin\u0259n 3,2 milyard dollar t\u0259\u015fkil edib. Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin xarici \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyatlar\u0131na yat\u0131r\u0131mlar\u0131 is\u0259 1 milyard 349 milyon dollar olub. Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na \u0259n \u00e7ox investisiya yat\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259r &#8211; B\u00f6y\u00fck Britaniya (806 milyon dollar), T\u00fcrkiy\u0259 (629 milyon dollar), Kipr (353 milyon dollar), \u0130sve\u00e7r\u0259 (226 milyon dollar) v\u0259 \u0130ran (176 milyon dollar) olub. Az\u0259rbaycandan \u0259n \u00e7ox yat\u0131r\u0131m \u0130srail (542 milyon dollar), T\u00fcrkiy\u0259 (177 milyon dollar), B\u018f\u018f (156 milyon dollar), G\u00fcrc\u00fcstan (77 milyon dollar) v\u0259 AB\u015e (77 milyon dollar) d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 olunub.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Az\u0259rbaycan dayan\u0131ql\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tind\u0259dir. \u00d6lk\u0259mizin malik oldu\u011fu t\u0259bii resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu u\u011furlar\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 dayan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 \u018fliyeva, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r bir h\u0259d\u0259f\u0259 zaman\u0131nda nail olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir Bu g\u00fcn qalib, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n, yeni d\u00f6vr\u0259 yeni h\u0259d\u0259fl\u0259ri il\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131ndan b\u0259hs edirik. 31 il bundan \u00f6nc\u0259 m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259si olan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259nin iqtisadi v\u0259 siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tinin \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f ifad\u0259sini bu g\u00fcn 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011fa qovu\u015fmas\u0131nda, B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f Proqram\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131nda, \u0259n \u0259sas\u0131 tariximiz\u0259 Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u00fcn v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcn\u00fcn daxil&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827067,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/09b69adc174678737311783674611077908.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r bir h\u0259d\u0259f\u0259 zaman\u0131nda nail olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir Bu g\u00fcn qalib, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n, yeni d\u00f6vr\u0259 yeni h\u0259d\u0259fl\u0259ri il\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131ndan b\u0259hs edirik. 31 il bundan \u00f6nc\u0259 m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259si olan \u201c\u018fsrin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=827066"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827068,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827066\/revisions\/827068"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/827067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=827066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=827066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=827066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}