{"id":827106,"date":"2025-09-18T11:52:41","date_gmt":"2025-09-18T07:52:41","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=827106"},"modified":"2025-09-18T11:52:41","modified_gmt":"2025-09-18T07:52:41","slug":"turkiy%c9%99d%c9%99-azyaslilara-sosial-s%c9%99b%c9%99k%c9%99-qadagasi-b%c9%99s-az%c9%99rbaycanda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=827106","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 azya\u015fl\u0131lara sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 qada\u011fas\u0131, b\u0259s Az\u0259rbaycanda?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Ekspertl\u0259r deyir ki, bunun praktik t\u0259tbiqi \u00e7\u0259tindir, yaln\u0131z VPN-l\u0259&#8230;\u00a0<\/strong><\/h3>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, n\u0259hay\u0259t, 16 ya\u015fdan ki\u00e7ik \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259sini qada\u011fan ed\u0259n qanun layih\u0259si t\u0259sdiql\u0259nib. Bu bar\u0259d\u0259 NTV telekanal\u0131 x\u0259b\u0259r verib.<\/strong><\/p>\n<p>S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, provayderl\u0259r 16 ya\u015f\u0131nad\u0259k u\u015faqlara xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k ki, bu da beyn\u0259lxalq platformalar\u0131 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atmaz edir. T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn m\u0259qs\u0259di u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 internetd\u0259ki z\u0259r\u0259rli m\u0259zmundan qorumaqd\u0131r. Qaydalar\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259sinin t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 v\u0259 n\u0259zar\u0259t \u00fcsullar\u0131 is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda da bu m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc? B\u0259s qada\u011falar\u0131n praktik t\u0259tbiqi nec\u0259, m\u00fcmk\u00fcn olacaqm\u0131?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, yaln\u0131z T\u00fcrkiy\u0259 deyil, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Avstraliya da 2024-c\u00fc ild\u0259 buna b\u0259nz\u0259r bir qanunu m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. Yeni qaydalara \u0259sas\u0259n, 16 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 u\u015faqlar sosial media hesab\u0131 a\u00e7a bilm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 platformalar bu ya\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259dikd\u0259 b\u00f6y\u00fck c\u0259rim\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259rl\u0259r. Qanunun 2025-ci ilin sonunda q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 daha yum\u015faq, amma n\u0259zar\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259lik qaydalar m\u00f6vcuddur. Fransada 15 ya\u015fdan ki\u00e7ik istifad\u0259\u00e7il\u0259rin sosial media hesab\u0131 yaratmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn valideyn raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Almaniyada da 13 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial media istifad\u0259si yaln\u0131z valideyn icaz\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, 13-16 ya\u015f aras\u0131 qrupda da b\u0259zi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r var. Bel\u00e7ika v\u0259 \u0130taliyada da b\u0259nz\u0259r t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r q\u00fcvv\u0259d\u0259dir. Norve\u00e7 is\u0259 2025-ci ilin sonundan etibar\u0259n sosial media \u00fc\u00e7\u00fcn minimum ya\u015f h\u0259ddini 13-d\u0259n 15-\u0259 qald\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Bu kimi t\u0259dbirl\u0259rin m\u0259qs\u0259di u\u015faqlar\u0131 onlara z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259k r\u0259q\u0259msal t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorumaq, internet m\u00fchitind\u0259 daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u00fchit formala\u015fd\u0131rmaqd\u0131r. Lakin tam qada\u011falar\u0131n effektivliyi v\u0259 texnoloji olaraq nec\u0259 n\u0259zar\u0259t edil\u0259c\u0259yi h\u0259l\u0259 d\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0130nformasiya v\u0259 Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 S\u0259nayesi Assosiasiyas\u0131 (A\u0130KTSA) \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Elvin Abbasov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da deyib ki, T\u00fcrkiy\u0259nin q\u0259bul etdiyi q\u0259rar &#8211; 16 ya\u015fdan ki\u00e7ik \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259sin\u0259 qada\u011fa qoyulmas\u0131 &#8211; u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qorumaq bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcsb\u0259t t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u00fcr: \u201cAz\u0259rbaycanda da bu m\u00f6vzu n\u0259z\u0259ri olaraq g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r, lakin praktiki t\u0259tbiqi asan deyil. \u00c7\u00fcnki beyn\u0259lxalq sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r \u0259sas\u0259n \u00f6z qlobal qaydalar\u0131na uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 ya\u015f yoxlamas\u0131 \u00e7ox vaxt formal xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, VPN v\u0259 dig\u0259r alternativ vasit\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bel\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin asanl\u0131qla a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, sad\u0259c\u0259, qada\u011fa il\u0259 problemi h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fsas diqq\u0259t u\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, valideyn n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq platformalarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259lm\u0259lidir. Bu yana\u015fma h\u0259m u\u015faqlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259r, h\u0259m d\u0259 qada\u011falar\u0131n formal qalmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alar&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130nnovasiya \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis B\u0259xtiyar H\u0259s\u0259nov da m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikrini bildirib:<\/strong>\u00a0\u201cHaz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259 r\u0259smi q\u0259bul olunmu\u015f q\u0259rar deyil, sad\u0259c\u0259, g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilmi\u015f bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u00fcr. Lakin bel\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcbahis\u0259li m\u0259qamlar\u0131 var. \u018fvv\u0259lc\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzudur. \u0130nternetd\u0259ki z\u0259r\u0259rli m\u0259zmun, kiberzorak\u0131l\u0131q v\u0259 manipulyativ informasiyalar u\u015faqlar\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq platformalarda bel\u0259 m\u00f6vzular daim aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlay\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, praktik t\u0259tbiq m\u0259s\u0259l\u0259si x\u00fcsusil\u0259 Avropadak\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc q\u0259d\u0259ril\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r. \u00c7\u00fcnki sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r qlobal xarakter da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259ti t\u0259kc\u0259 milli qanunlarla t\u0259min etm\u0259k \u00e7ox vaxt effektli olmur. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, burada valideynl\u0259rin maarifl\u0259ndirilm\u0259si, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q proqramlar\u0131 v\u0259 texniki n\u0259zar\u0259t al\u0259tl\u0259rin\u0259 fokuslanmaq \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131nda da m\u00fczakir\u0259 olunmas\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc q\u0259d\u0259r h\u0259l\u0259 ki g\u00fcnd\u0259md\u0259 deyil. Amma h\u0259r hans\u0131 q\u0259rar q\u0259bul olunmazdan \u0259vv\u0259l geni\u015f ictimai v\u0259 ekspert m\u00fczakir\u0259l\u0259ri apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u0259qs\u0259d qada\u011fa qoymaqdan \u00e7ox, u\u015faqlara riskl\u0259ri \u00f6yr\u0259tm\u0259k, valideynl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 imkanlar\u0131, yollar\u0131 yaratmaqd\u0131r. Yekun olaraq onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bel\u0259 m\u00f6vzulara emosional yox, elmi \u0259saslarla yana\u015fmaq vacibdir. Texnologiya s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir, biz d\u0259 buna ayaqla\u015fmal\u0131, q\u0259rarlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259ntiql\u0259 verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r deyir ki, bunun praktik t\u0259tbiqi \u00e7\u0259tindir, yaln\u0131z VPN-l\u0259&#8230;\u00a0 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, n\u0259hay\u0259t, 16 ya\u015fdan ki\u00e7ik \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259sini qada\u011fan ed\u0259n qanun layih\u0259si t\u0259sdiql\u0259nib. Bu bar\u0259d\u0259 NTV telekanal\u0131 x\u0259b\u0259r verib. S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, provayderl\u0259r 16 ya\u015f\u0131nad\u0259k u\u015faqlara xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k ki, bu da beyn\u0259lxalq platformalar\u0131 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atmaz edir. T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn m\u0259qs\u0259di u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 internetd\u0259ki z\u0259r\u0259rli m\u0259zmundan qorumaqd\u0131r. Qaydalar\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259sinin t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 v\u0259 n\u0259zar\u0259t \u00fcsullar\u0131 is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilir. Az\u0259rbaycanda da bu m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc? B\u0259s qada\u011falar\u0131n praktik t\u0259tbiqi nec\u0259, m\u00fcmk\u00fcn olacaqm\u0131?\u00a0 Qeyd ed\u0259k ki, yaln\u0131z T\u00fcrkiy\u0259 deyil, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827107,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/11d6a68a2dcd851cae1b8bff78433677.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspertl\u0259r deyir ki, bunun praktik t\u0259tbiqi \u00e7\u0259tindir, yaln\u0131z VPN-l\u0259&#8230;\u00a0 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, n\u0259hay\u0259t, 16 ya\u015fdan ki\u00e7ik \u015f\u0259xsl\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259sini qada\u011fan ed\u0259n qanun layih\u0259si t\u0259sdiql\u0259nib. Bu bar\u0259d\u0259 NTV telekanal\u0131 x\u0259b\u0259r verib. S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, provayderl\u0259r 16 ya\u015f\u0131nad\u0259k u\u015faqlara xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k ki, bu da beyn\u0259lxalq platformalar\u0131 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atmaz edir. T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn m\u0259qs\u0259di u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 internetd\u0259ki z\u0259r\u0259rli&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827106"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=827106"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827108,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827106\/revisions\/827108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/827107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=827106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=827106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=827106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}