{"id":827146,"date":"2025-09-19T10:13:21","date_gmt":"2025-09-19T06:13:21","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=827146"},"modified":"2025-09-19T10:13:21","modified_gmt":"2025-09-19T06:13:21","slug":"milli-d%c9%99rman-sektorunda-inqilab-xaricd%c9%99n-asililiq-azalir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=827146","title":{"rendered":"Milli d\u0259rman sektorunda \u201cinqilab\u201d &#8211; xaricd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131q azal\u0131r"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov: \u201cPreparatlar\u0131n keyfiyy\u0259tind\u0259n narahat olma\u011fa d\u0259ym\u0259z, \u00e7\u00fcnki&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan peyv\u0259nd v\u0259 insulin istehsal\u0131na ba\u015flayacaq. Bu bar\u0259d\u0259 \u201c\u018fcza\u00e7\u0131lar Klubu\u201d \u0130ctimai Birliyinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc Elnur Babayev \u201cMinval\u201da bildirib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 yerli d\u0259rman istehsal\u0131 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 bu, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 90%-d\u0259n 60%-\u0259 q\u0259d\u0259r azaldacaq, eyni zamanda aptekl\u0259rd\u0259 d\u0259rman vasit\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradacaq.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cHaz\u0131rda Az\u0259rbaycan d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n Hindistan, Pakistan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropadan idxal edir. Biz be\u015f yeni \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q zavodu tikirik. Bir ne\u00e7\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n zavodumuz da var\u201d, &#8211; m\u00fct\u0259x\u0259ssis deyib.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 1970-1980-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda iki \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q zavodu olub, lakin sonradan onlar\u0131n texnologiyas\u0131 k\u00f6hn\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal dayand\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal edil\u0259n d\u0259rmanlar\u0131n keyfiyy\u0259ti qaneedicidirmi? G\u00f6zl\u0259nti n\u0259dir?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rman idxal\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 tibbi deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi, texnoloji v\u0259 sosial amill\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 d\u0259rman istehsal ed\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin say\u0131 m\u0259hduddur v\u0259 m\u00f6vcud zavodlar\u0131n istehsal g\u00fcc\u00fc h\u0259r n\u00f6v d\u0259rmana olan t\u0259l\u0259bat\u0131 tam qar\u015f\u0131lam\u0131r. Eyni zamanda d\u0259rman istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan texnologiyalar bahal\u0131d\u0131r v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 x\u00fcsusi laboratoriyalara, d\u0259qiq standartlara uy\u011fun \u015f\u0259rait\u0259 ehtiyac var. D\u0259rman istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan bir \u00e7ox xammal v\u0259 kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunmur, xaricd\u0259n g\u0259tirilir. Bu da \u00fcmumi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131ran amill\u0259rd\u0259n biridir. B\u0259zi hallarda d\u0259rmanlar\u0131 xaricd\u0259n g\u0259tirm\u0259k, onlar\u0131 yerli \u015f\u0259raitd\u0259 istehsal etm\u0259kd\u0259n daha ucuz v\u0259 s\u0259rf\u0259li olur. Bu, x\u00fcsusil\u0259 istehsal\u0131 bahal\u0131 olan v\u0259 bazarda t\u0259l\u0259bat\u0131 az olan d\u0259rmanlara aiddir. Az\u0259rbaycan \u0259halisinin say\u0131 v\u0259 daxili bazar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc d\u0259 b\u0259zi d\u0259rmanlar\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 istehsal\u0131n\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259siz edir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r vacib m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 bu sah\u0259d\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n v\u0259 elmi t\u0259dqiqat potensial\u0131n\u0131n m\u0259hdud olmas\u0131d\u0131r. D\u0259rman istehsal\u0131 x\u00fcsusi bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 t\u0259l\u0259b edir. \u00d6lk\u0259d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 \u0259cza\u00e7\u0131 v\u0259 texnoloqlar\u0131n say\u0131 azd\u0131r. D\u0259rmanlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, s\u0131naqdan ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 keyfiyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t kimi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, lakin bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar m\u00f6vcuddur. D\u0259rman istehsal\u0131na ba\u015flamaq v\u0259 m\u0259hsulu bazara \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi normativ-h\u00fcquqi t\u0259l\u0259bl\u0259r var. Yeni d\u0259rmanlar\u0131n qeydiyyat\u0131, sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si uzun vaxt aparan prosesdir. Bu da istehsal\u0131n inki\u015faf\u0131na mane\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259n amill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn bunlara \u0259lav\u0259 olaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 art\u0131q ill\u0259rdir formala\u015fm\u0131\u015f d\u0259rman idxal\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 qurulmu\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin qorunmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u0130nsanlar v\u0259 h\u0259kiml\u0259r xarici istehsal olan b\u0259zi tan\u0131nm\u0131\u015f d\u0259rmanlara daha \u00e7ox etibar edirl\u0259r, bu da yerli m\u0259hsullara mara\u011f\u0131n az olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rman idxal\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m infrastruktur, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 elmi v\u0259 texnoloji sah\u0259d\u0259 ciddi add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcls\u0259 d\u0259, prosesin tam s\u0259m\u0259r\u0259li olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn zaman v\u0259 davaml\u0131 d\u0259st\u0259k t\u0259l\u0259b olunur.<\/strong><\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bu ilin yanvar-iyul aylar\u0131nda Az\u0259rbaycanda 9,5 milyon manat d\u0259y\u0259rind\u0259 d\u0259rman istehsal edilib. Bu bar\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n bildirilib. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, d\u0259rman istehsal\u0131 \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,1 milyon manat v\u0259 ya 29% \u00e7oxdur. Bel\u0259 ki, 2024-c\u00fc ilin ilk 7 ay\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 7,3 milyon manat d\u0259y\u0259rind\u0259 d\u0259rman istehsal edilmi\u015fdi. Bu il avqustun 1-i tarixin\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 480,3 min manatl\u0131q haz\u0131r d\u0259rman ehtiyat\u0131 var. Bununla yana\u015f\u0131, b\u0259hs olunan d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda 1,9 milyon \u0259d\u0259d tibbi maska istehsal edilib ki, bu da illik m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259s\u0259 d\u0259 son iki ild\u0259 0,4 milyon \u0259d\u0259d v\u0259 ya 26,7% art\u0131m dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/doctors\/2019-11-13-00-08-06FwXYvfvCjD7xMrpRWxKu_file.jpg\" alt=\"Medicina.az - Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov - MD, F\u0130PP, C\u0130PS, TTT, \u0130nvaziv a\u011fr\u0131  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, fleboloq\" \/><\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov<\/strong><\/p>\n<p>Bak\u0131 A\u011fr\u0131 Klinikas\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259kimi\u00a0<strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov<\/strong>\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikrini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb: \u201cD\u0259rman s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra yenilikl\u0259r var. Eyni zamanda xaricd\u0259n g\u0259tiril\u0259n d\u0259rmanlardan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni tamamil\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn n\u00f6v d\u0259rmanlar\u0131 istehsal etm\u0259k h\u0259m m\u00fcmk\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 laz\u0131m deyil. Amma \u00e7ox vacib, t\u0259l\u0259bata uy\u011fun olan d\u0259rmanlar\u0131n istehsal\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r gedir.<\/p>\n<p>Bu i\u015fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si yaln\u0131z yerli \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131r. Yerli \u015firk\u0259tl\u0259rin d\u00fcnyada t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 birg\u0259 qurduqlar\u0131 zavodlar var. Bundan \u0259lav\u0259, h\u0259min xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qurduqlar\u0131 zavodlar da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda bu i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259rk\u0259n haz\u0131rk\u0131 d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259r \u00f6yr\u0259nilir. Bu bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal olunan d\u0259rmanlar\u0131n keyfiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 rahat \u015f\u0259kild\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, onlardan arxay\u0131n olmaq olar. \u00c7\u00fcnki bu d\u0259rmanlar b\u0259lli texnologiya \u0259sas\u0131nda istehsal olunur. Bunlar \u0259n m\u00fcasir texnologiyalard\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259tiril\u0259r\u0259k t\u0259tbiq edilir. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, eyni zamanda dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131 il\u0259, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 istehsal prosesi h\u0259yata ke\u00e7irilir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ba\u015f h\u0259kimin q\u0259na\u0259tinc\u0259, bu sah\u0259y\u0259 t\u0259tbiq olunan n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259ri d\u0259 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, d\u0259rmanlar\u0131n keyfiyy\u0259tind\u0259n narahat olma\u011fa d\u0259ym\u0259z:<\/strong>\u00a0\u201cGetdikc\u0259 bu prosesin daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. \u00c7\u00fcnki bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n tibbi proses olsa da, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n biznes maraqlar\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n bir prosesdir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov: \u201cPreparatlar\u0131n keyfiyy\u0259tind\u0259n narahat olma\u011fa d\u0259ym\u0259z, \u00e7\u00fcnki&#8230;\u201d Az\u0259rbaycan peyv\u0259nd v\u0259 insulin istehsal\u0131na ba\u015flayacaq. Bu bar\u0259d\u0259 \u201c\u018fcza\u00e7\u0131lar Klubu\u201d \u0130ctimai Birliyinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc Elnur Babayev \u201cMinval\u201da bildirib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 yerli d\u0259rman istehsal\u0131 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 bu, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 90%-d\u0259n 60%-\u0259 q\u0259d\u0259r azaldacaq, eyni zamanda aptekl\u0259rd\u0259 d\u0259rman vasit\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradacaq. \u201cHaz\u0131rda Az\u0259rbaycan d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n Hindistan, Pakistan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropadan idxal edir. Biz be\u015f yeni \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q zavodu tikirik. Bir ne\u00e7\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n zavodumuz da var\u201d, &#8211; m\u00fct\u0259x\u0259ssis deyib. Qeyd ed\u0259k ki, 1970-1980-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda iki \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q zavodu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827147,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1-550x365.jpg",550,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9759944f5f016cf2a025d2eb368b79b1.jpg",640,425,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov: \u201cPreparatlar\u0131n keyfiyy\u0259tind\u0259n narahat olma\u011fa d\u0259ym\u0259z, \u00e7\u00fcnki&#8230;\u201d Az\u0259rbaycan peyv\u0259nd v\u0259 insulin istehsal\u0131na ba\u015flayacaq. Bu bar\u0259d\u0259 \u201c\u018fcza\u00e7\u0131lar Klubu\u201d \u0130ctimai Birliyinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc Elnur Babayev \u201cMinval\u201da bildirib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 yerli d\u0259rman istehsal\u0131 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 bu, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 90%-d\u0259n 60%-\u0259 q\u0259d\u0259r azaldacaq, eyni zamanda aptekl\u0259rd\u0259 d\u0259rman vasit\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradacaq. \u201cHaz\u0131rda Az\u0259rbaycan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827146"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=827146"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827148,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827146\/revisions\/827148"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/827147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=827146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=827146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=827146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}