{"id":827213,"date":"2025-09-19T14:18:38","date_gmt":"2025-09-19T10:18:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=827213"},"modified":"2025-09-19T14:18:38","modified_gmt":"2025-09-19T10:18:38","slug":"tutun-sirk%c9%99ti-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edir-siqaret-ziyandir-b%c9%99s-onun-alternativi-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=827213","title":{"rendered":"T\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir: \u201cSiqaret&#8230; ziyand\u0131r\u201d &#8211; B\u0259s onun alternativi n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00fcn\u0259n Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astanada \u201cTechnovation\u201d adlanan t\u0259dbird\u0259ydik. Konfrans\u0131 d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti \u201cFilipp Morris\u201d t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n<p>Ancaq \u201cTechnivation\u201d toplant\u0131s\u0131nda m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzular\u0131 dinl\u0259y\u0259nd\u0259 el\u0259 z\u0259nn etm\u0259k olard\u0131 ki, bu, hans\u0131sa t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259tinin t\u0259\u015fkil etdiyi t\u0259dbir deyil, ona qar\u015f\u0131 olan ba\u015fqa bir t\u0259\u015fkilat\u0131n \u201cqara piar\u201d kampaniyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ba\u015f tutmu\u015f t\u0259dbiri \u201cFilipp Morris\u201din \u00f6z aya\u011f\u0131na balta vurmas\u0131 kimi d\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259k olard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki toplant\u0131n\u0131n tez-tez t\u0259krarlanan bir devizi vard\u0131: \u201cSiqaret \u00e7\u0259kmirsinizs\u0259, ba\u015flamay\u0131n, \u00e7\u0259kirsinizs\u0259, t\u0259rgidin, t\u0259rgitmirsinizs\u0259, d\u0259yi\u015fin\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hz bu \u201cd\u0259yi\u015fin\u201din ba\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti siqaretin insan orqanizmin\u0259, onun salaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259ri bar\u0259d\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u00fclahiz\u0259l\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r, \u00f6z ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 ona q\u00fcvv\u0259t verir, siqaretin z\u0259r\u0259rl\u0259rin\u0259 dair daha d\u0259rin v\u0259 h\u0259rt\u0259rfli t\u0259sbitl\u0259r ortaya qoyur v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan istifad\u0259nin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair konsepsiya ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu, bir d\u00fcnya trendidir, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u015firk\u0259t buna ham\u0131dan \u0259vv\u0259l qo\u015fulub.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq statistika g\u00f6st\u0259rir ki, haz\u0131rda d\u00fcnyada 1.2 milyard siqaret alud\u0259\u00e7isi var. Bu,o dem\u0259kdir ki, d\u00fcnya \u0259halisinin h\u0259r yeddi sakinind\u0259n biri siqaret \u00e7\u0259kir. O yeddi n\u0259f\u0259rin d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn h\u0259ddi-b\u00fclu\u011fa \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, dem\u0259k olar ki, Yer \u0259hlinin ki\u015fi qisminin \u0259ks\u0259r hiss\u0259si siqaret istehlak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. T\u00fct\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n qad\u0131nlar 6 fazid\u0259n bir az \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>T\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na bu q\u0259d\u0259r h\u0259rislik ild\u0259 7 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu, d\u0259h\u015f\u0259tli statistikad\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir statistik g\u00f6st\u0259rici d\u0259 var ki, siqaret alud\u0259\u00e7il\u0259rinin 55-70 faizi bu ziyanl\u0131 v\u0259rdi\u015fl\u0259rini t\u0259rgitm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r, ancaq hans\u0131sa s\u0259b\u0259bd\u0259n, b\u00f6y\u00fck ehtimalla irad\u0259sizlik \u00fcz\u00fcnd\u0259n t\u0259rgid\u0259 bilmirl\u0259r. Siqareti atanlar is\u0259 ya g\u00fccl\u00fc irad\u0259 sahibl\u0259ridir, ya da tibbi bax\u0131mdan art\u0131q buna m\u0259cburdurlar. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rib ki, siqareti t\u0259rgid\u0259nl\u0259rin 80 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri ona yenid\u0259n qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/XAL%C4%B0D%20K\/t%C3%BCt-stat.JPG\" alt=\"t\u00fct-stat.JPG (40 KB)\" width=\"740\" height=\"464\" \/><\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259\u015fhur t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti insanlara daha az z\u0259r\u0259rli m\u0259hsullar t\u0259klif edir.<\/p>\n<p>T\u0259dbird\u0259 bu m\u00f6vzuda dan\u0131\u015fan onkoloq, pulmonoloq, stomatoloq v\u0259 kardioloq aliml\u0259r elmi d\u0259lill\u0259rl\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n ziyan\u0131ndan, onlar\u0131n ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 b\u0259\u015f\u0259r \u0259hlinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 oldu\u011fundan geni\u015f dan\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>T\u00fct\u00fcn t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngini t\u0259tikl\u0259diyi bar\u0259d\u0259 deyil\u0259nl\u0259r havay\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r deyil. Onkoloq alim bildirdi ki, a\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi da\u015f\u0131yanlar aras\u0131nda siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r o biril\u0259rd\u0259n 8 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Ancaq t\u00fct\u00fcn t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u0259b\u0259b oldu\u011fu x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u0259kc\u0259 bunlar deyil. T\u00fct\u00fcn insanda bronxial astma, kardioloji, stomatoloji probleml\u0259r v\u0259 dig\u0259r m\u0259r\u0259zl\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r onu da bildirdil\u0259r ki, \u201cbir damc\u0131s\u0131 at\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n nikotin\u201d bar\u0259d\u0259 deyil\u0259nl\u0259r \u015fi\u015firdilib. \u00c7\u00fcnki \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 nikotin z\u0259r\u0259rli madd\u0259 olsa da, insanlarda m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri yaradan birba\u015fa o madd\u0259 deyil, \u0259sas\u0259n t\u00fct\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibind\u0259ki dig\u0259r madd\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ka\u011f\u0131z\u0131n yanmas\u0131ndan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n t\u00fcst\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istehlak\u0131 \u00fczr\u0259 yeni trendi budur ki, siqaret alud\u0259\u00e7il\u0259ri yanan t\u00fct\u00fcnd\u0259n yox, q\u0131zd\u0131r\u0131lan t\u00fct\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 ets\u0259l\u0259r, onlar\u0131n orqanizmi daha az z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u0259r. Q\u0131zd\u0131r\u0131lan t\u00fct\u00fcnd\u0259 d\u0259 nikotin var, bu da m\u00fc\u0259yy\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r, amma t\u00fcst\u00fcs\u00fcz t\u00fct\u00fcn\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259 xass\u0259si minimald\u0131r.<\/p>\n<p>Ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vlad\u0131n\u0131n \u0259n pis iki icad\u0131ndan biri (dig\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n silahlar\u0131d\u0131r) olan t\u00fct\u00fcn h\u0259r il d\u00fcnyada o q\u0259d\u0259r adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ki, bunu yaln\u0131z onlarca atom bombas\u0131n\u0131n partlamas\u0131 ed\u0259 bil\u0259rdi. Sad\u0259c\u0259, \u201ct\u00fct\u00fcn q\u0131r\u011f\u0131n\u0131\u201dn\u0131n h\u0259m s\u0259s-s\u0259das\u0131 yoxdur, h\u0259m d\u0259 onun qurbanlar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r, q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nibl\u0259r dey\u0259, g\u00f6z\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, bir xeyli siqaret alud\u0259\u00e7il\u0259ri t\u00fcst\u00fcs\u00fcz t\u00fct\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 etdikd\u0259n sonra \u201cl\u0259zz\u0259t el\u0259mir, adi siqaretin dad\u0131n\u0131 vermir\u201d dey\u0259 yenid\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istifad\u0259sin\u0259 qay\u0131d\u0131rlar, amma d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, hans\u0131 daha \u00f6n\u0259mlidir: orqanizm\u0259 daha az z\u0259r\u0259r verm\u0259k, yoxsa t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan onsuz da olmayan \u201cdad\u201d\u0131 alaraq orqanizmi risk\u0259 atmaq?<\/p>\n<p>Bu, b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vlad\u0131n\u0131n b\u0259las\u0131d\u0131r. F\u0259q\u0259t 500 il \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, m\u00fcasir insanlar da t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rl\u0259rini tam anlam\u0131rlar, \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 bilirl\u0259r ki, bu ziyand\u0131r, x\u0259st\u0259lik yarad\u0131r, amma yen\u0259 d\u0259 istehlak etm\u0259kd\u0259 davam edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259dir ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 satmaqdan h\u0259r il milyardlar qazan t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir v\u0259 alternativ yol g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/xalid-kazimli_38\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/7b4a53a5a5343a43be46eaabb8cf36a0.jpg\" \/>Xalid KAZIMLI<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u0259n Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astanada \u201cTechnovation\u201d adlanan t\u0259dbird\u0259ydik. Konfrans\u0131 d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti \u201cFilipp Morris\u201d t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi. Ancaq \u201cTechnivation\u201d toplant\u0131s\u0131nda m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzular\u0131 dinl\u0259y\u0259nd\u0259 el\u0259 z\u0259nn etm\u0259k olard\u0131 ki, bu, hans\u0131sa t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259tinin t\u0259\u015fkil etdiyi t\u0259dbir deyil, ona qar\u015f\u0131 olan ba\u015fqa bir t\u0259\u015fkilat\u0131n \u201cqara piar\u201d kampaniyas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ba\u015f tutmu\u015f t\u0259dbiri \u201cFilipp Morris\u201din \u00f6z aya\u011f\u0131na balta vurmas\u0131 kimi d\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259k olard\u0131. \u00c7\u00fcnki toplant\u0131n\u0131n tez-tez t\u0259krarlanan bir devizi vard\u0131: \u201cSiqaret \u00e7\u0259kmirsinizs\u0259, ba\u015flamay\u0131n, \u00e7\u0259kirsinizs\u0259, t\u0259rgidin, t\u0259rgitmirsinizs\u0259, d\u0259yi\u015fin\u201d. M\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hz bu \u201cd\u0259yi\u015fin\u201din ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti siqaretin insan orqanizmin\u0259, onun salaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827214,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/93f9329386bb90ca80fb36d120b5485d.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcn\u0259n Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astanada \u201cTechnovation\u201d adlanan t\u0259dbird\u0259ydik. Konfrans\u0131 d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259ti \u201cFilipp Morris\u201d t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi. Ancaq \u201cTechnivation\u201d toplant\u0131s\u0131nda m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzular\u0131 dinl\u0259y\u0259nd\u0259 el\u0259 z\u0259nn etm\u0259k olard\u0131 ki, bu, hans\u0131sa t\u00fct\u00fcn \u015firk\u0259tinin t\u0259\u015fkil etdiyi t\u0259dbir deyil, ona qar\u015f\u0131 olan ba\u015fqa bir t\u0259\u015fkilat\u0131n \u201cqara piar\u201d kampaniyas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ba\u015f tutmu\u015f t\u0259dbiri \u201cFilipp Morris\u201din \u00f6z aya\u011f\u0131na balta&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=827213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827215,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827213\/revisions\/827215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/827214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=827213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=827213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=827213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}