{"id":827391,"date":"2025-09-20T12:18:06","date_gmt":"2025-09-20T08:18:06","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=827391"},"modified":"2025-09-20T12:18:06","modified_gmt":"2025-09-20T08:18:06","slug":"%c9%99srin-muqavil%c9%99sinin-31-ili-az%c9%99rbaycanin-qazanclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=827391","title":{"rendered":"\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin 31 ili &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n qazanclar\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<h3><strong>\u0130lham \u015eaban: \u201c\u0130ri neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmid, xaricd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 maraq yarand\u0131\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n 31 ili tamam olur. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda imzalan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 8 \u00f6lk\u0259nin &#8211; Az\u0259rbaycan, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Yaponiya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n &#8211; 13 neft \u015firk\u0259ti (\u201cAmoco\u201d, BP, \u201cMcDermott\u201d, \u201cUnocal\u201d, SOCAR, \u201cLUKoil\u201d, \u201cStatoil\u201d (haz\u0131rda \u201cEquinor\u201d), \u201cExxon\u201d, \u201cT\u00fcrkiye Petrolleri\u201d, \u201cPennzoil\u201d, \u201cItochu\u201d, \u201cRemco\u201d, \u201cDelta\u201d) i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259 h\u0259m karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131, h\u0259m d\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ba\u011flanan \u0259n iri sazi\u015fl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/09\/18\/1726660307_esrin-muqavilesi_1537423147.jpg\" alt=\"\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d - Az\u0259rbaycanda iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259m\u0259l DA\u015eI | Modern.az\" \/><\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycanda neft hasilat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. A\u00c7G-d\u0259n sazi\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ilk neft 1997-ci ild\u0259 \u0259ld\u0259 olunub. Neft hasilat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n &#8211; 1997-ci ild\u0259ki 9 milyon tondan 2010-cu ild\u0259 51 milyn tona \u00e7at\u0131b &#8211; hasilat 5,6 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin icras\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan neftini d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7atd\u0131ran k\u0259m\u0259rl\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yarad\u0131l\u0131b. 1996-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Novorossiysk mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qlin\u0259 dair Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imzalan\u0131b. 1997-ci ilin oktyabr\u0131nda h\u0259min x\u0259tt istifad\u0259y\u0259 verilib. 1998-ci ild\u0259 A\u00c7G neftinin f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015f Bak\u0131-Novorossiysk k\u0259m\u0259ri il\u0259 Qara d\u0259niz\u0259 ixrac edilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>1997-ci ild\u0259 neftin Qara d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131-Supsa mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qlin\u0259 dair Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda sazi\u015f imzalan\u0131b. 1999-cu ilin aprelind\u0259 Bak\u0131-Supsa neft k\u0259m\u0259ri v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Qara d\u0259niz sahilind\u0259ki Supsa ixrac terminal\u0131 istismara verilib.<\/p>\n<p>Neft hasilat\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 daha b\u00f6y\u00fck \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik Bak\u0131-Tiflis-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri in\u015fa olunub. K\u0259m\u0259rin illik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti 50 milyon tondur. Uzunlu\u011fu 1768 km olan BTC il\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycandan, \u0259sas\u0259n, A\u00c7G nefti v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d kondensat\u0131 da\u015f\u0131n\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, k\u0259m\u0259r vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 Qazax\u0131stan nefti d\u0259 n\u0259ql olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/eu2.contabostorage.com\/71933ea89b5a4d0ca528a15679956e5d:azerbaijannews\/uploads\/img\/posts\/2023\/09\/20\/Untitled-4jpg-1695167231.jpg\" alt=\"Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\" \/><\/p>\n<p>2017-ci il sentyabr\u0131n 14-d\u0259 is\u0259 Bak\u0131da n\u00f6vb\u0259ti sazi\u015f imzalan\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda A\u00c7G yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda d\u00fcz\u0259li\u015f edilmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib olunmu\u015f Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. \u201cYeni \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ad\u0131 alan sazi\u015f Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti, SOCAR, BP, \u201cChevron\u201d, \u201cInpex\u201d, \u201cEquinor\u201d (\u0259vv\u0259lki \u201cStatoil\u201d), \u201cExxonMobil\u201d, \u201cTP\u201d, \u201cItochu\u201d v\u0259 \u201cONGC Videsh\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n imzalan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Bununla da, A\u00c7G n\u0259h\u0259ng neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni d\u00f6vr ba\u015flan\u0131b. Yeni sazi\u015fl\u0259 A\u00c7G neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si m\u00fcdd\u0259ti 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131l\u0131b. Sazi\u015fin bir hiss\u0259si olaraq SOCAR-\u0131n A\u00c7G-d\u0259ki i\u015ftirak pay\u0131 1<\/strong><strong>1,65 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b, Az\u0259rbaycana \u00e7atacaq m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin s\u0259viyy\u0259si is\u0259 75 faiz m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/pravda.az\/cdn\/2024\/june\/30\/aban443.jpg\" alt=\"\u0130lham \u015eaban: &quot;&quot;Neftd\u0259n biz\u0259 he\u00e7 n\u0259 \u00e7atmad\u0131\u201d fikrind\u0259 ya\u015fayan v\u0259t\u0259nda\u015flar  bilm\u0259lidirl\u0259r ki, yax\u015f\u0131 g\u0259lir g\u0259l\u0259nd\u0259, A\u0130-92-ni 40 q\u0259piy\u0259 al\u0131rd\u0131lar&quot;  Pravda.az\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u015eaban<\/strong><\/p>\n<p>Enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ekspert \u0130lham \u015eaban\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan s\u0259naye kapitalizminin yaranmas\u0131 \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d layih\u0259sinin icras\u0131ndan ba\u015flay\u0131r: \u201cBol\u015fevik Rusiyas\u0131 28 aprel 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq\u00a0 Cumhiriyy\u0259tini silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 devir\u0259nd\u0259n sonra h\u0259min ilin may\u0131n ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 neft s\u0259nayesini millil\u0259\u015fdirdi v\u0259 bununla da kapitalizm m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq s\u00fcqut etdi. 1991-ci ilin oktyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdiyi zaman bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id h\u0259d\u0259f kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Amma Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda s\u0259naye kapitalizminin yaranmas\u0131 \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; layih\u0259sinin icras\u0131ndan ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>1995-ci ilin fevral\u0131nda \u201c\u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f layih\u0259 \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259liyyat \u015eirk\u0259ti (A\u0130OC) t\u0259qrib\u0259n 85 illik fasil\u0259d\u0259n sonra \u00f6lk\u0259nin neft s\u0259nayesind\u0259 ilk s\u0259hmdar (\u00f6z\u0259l) hasilat\u00e7\u0131 \u015firk\u0259t kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00fcmid, sonra imkanlar, daha sonra is\u0259 onlar\u0131n gerc\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si idi. M\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycana yeni idar\u0259\u00e7iliyi, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 \u0259m\u0259kl\u0259 kapital aras\u0131ndak\u0131 yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u0259tirdi. Sovet sisteminin \u0259tal\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n insanlara bel\u0259 sonda ayd\u0131n oldu ki, \u0259m\u0259k m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 m\u0259hz d\u00fczg\u00fcn idar\u0259\u00e7ilik, innovativ texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, m\u0259hsuldar q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259m\u0259k \u015f\u0259raitinin daim yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131ql\u0131q prinsipl\u0259ri il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr yana\u015fman\u0131n n\u0259tic\u0259si idi ki, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin d\u0259rin hiss\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259n layih\u0259ni qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin quruda realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 layih\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az kapital qoyulu\u015fu hesab\u0131na \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdu&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert bildirir ki, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dn\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi maraq q\u0259d\u0259r ikinci bir layih\u0259ni xat\u0131rlamaq olmur: \u201c\u0130ctimai maraq is\u0259 layih\u0259nin u\u011furunun bir hiss\u0259si, b\u0259lk\u0259 d\u0259, ba\u015fl\u0131ca hiss\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan \u201d\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; ba\u015flan\u011f\u0131cdan Az\u0259rbaycan\u0131n bir tan\u0131t\u0131m layih\u0259si kimi \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldi. O, daxild\u0259 iqtisadi stabilliyin yaranmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca elementi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdis\u0259, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 g\u0259nc bir d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n vasit\u0259 idi.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 layih\u0259nin h\u0259r bir detal\u0131 da, onunla \u0259laq\u0259li h\u0259r bir yeni yaranan qurum da Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259yat\u0131nda \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin ad\u0131na layiq \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z yerini tuturdu.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft Fondu birba\u015fa \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259ld\u0259 etdiyi g\u0259lirl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131, x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 kimi vacib m\u0259qs\u0259dl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n vaxt\u0131nda v\u0259 d\u00fczg\u00fcn atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131m Az\u0259rbaycan\u0131 bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rin vaxtil\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sizlikd\u0259n getdiyi neqativ yollardan \u00e7\u0259kindirdi v\u0259 indi \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, art\u0131q Neft Fondu \u00f6lk\u0259nin iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan bir institusional quruma \u00e7evrilib. Bu is\u0259 iqtisadiyyat\u0131 d\u00fcnya neft bazar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n kataklizml\u0259rd\u0259n qorumaq, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n stabil inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox yax\u015f\u0131 bir imkand\u0131r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d m\u00fcqavil\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131 yenid\u0259n d\u00fcnyan\u0131n neft x\u0259rit\u0259sin\u0259 yerl\u0259\u015fdirdi. Ehtiyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi, g\u0259tir\u0259c\u0259yi m\u0259nf\u0259\u0259t v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 (tikinti v\u0259 xidm\u0259t) yaradaca\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla A\u00c7G m\u00fcqavil\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259inki neft tarixind\u0259, habel\u0259 iqtisadi tarixind\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm layih\u0259 oldu&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130.\u015eaban\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, iri neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmid, xaricd\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycana bir maraq yarand\u0131.\u00a0 Bu m\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici al\u0259m \u00fc\u00e7\u00fcn pozitiv fonda ilk tan\u0131t\u0131m\u0131 idi, m\u00fcqavil\u0259nin icras\u0131 is\u0259 kapital d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi bir mesaj idi ki, Az\u0259rbaycanla ist\u0259nil\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b layih\u0259ni i\u015fl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin imzalad\u0131\u011f\u0131 neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259 birt\u0259r\u0259fli qaydada n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 c\u0259hd etm\u0259m\u0259si onun beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, investorlarda Az\u0259rbaycana olan inam\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rin s\u0259hmdar\u0131 oldu\u011fu ixrac boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilat v\u0259 t\u0259sisatlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n kredit \u00f6d\u0259m\u0259k qabiliyy\u0259ti xeyli y\u00fcks\u0259ldi. M\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131na malik olmas\u0131na yol a\u00e7d\u0131. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fcn investisiya v\u0259 iqtisadi siyas\u0259tini aparmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya iqtisadi birliyin\u0259, d\u00fcnya bazar\u0131na daxil olmas\u0131 v\u0259 inteqrasiyas\u0131 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi, bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri getdikc\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rola malikdir. Onun realla\u015fmas\u0131ndan \u00f6lk\u0259nin \u0259ld\u0259 etdiyi g\u0259lirl\u0259rl\u0259 iqtisadiyyat\u0131n he\u00e7 bir sektorunun g\u0259tirdiyi qazanc\u0131 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil&#8221;.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin ard\u0131nca Az\u0259rbaycanla neft v\u0259 qaz k\u0259\u015ffiyyat\u0131 v\u0259 hasilat\u0131 \u00fczr\u0259 daha 40 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc sazi\u015fi imzaland\u0131: \u201c\u00dcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin neft s\u0259nayesin\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r 105 milyard dollara yax\u0131n\u00a0 s\u0259rmay\u0259 qoyulub. Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri yerli kadrlara neft m\u00fch\u0259ndisliyi kimi son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259kmil sah\u0259l\u0259rd\u0259 qabaqc\u0131l bilikl\u0259r v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 verdi. Yerli i\u015f\u00e7il\u0259r bu bilikl\u0259rd\u0259n xeyli faydaland\u0131 v\u0259 faydalan\u0131rlar. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259karlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n ist\u0259nil\u0259n neft v\u0259 qaz m\u0259kanlar\u0131nda g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, yerin t\u0259kind\u0259ki ehtiyatlar\u0131ndan xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formas\u0131nda rasional \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131 qlobal neft bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259, bu bazar\u0131n birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilm\u0259y\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259ml\u0259 s\u0131x m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurma\u011fa imkan yaratd\u0131.<\/p>\n<p><strong>N\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck iqtisadi, siyasi v\u0259 co\u011frafi-strateji u\u011furlara nail oldu. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 is\u0259 bu u\u011furlar daha da artacaq. Az\u0259rbaycan indi art\u0131q b\u00f6lg\u0259nin co\u011frafi-siyasi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilib. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nardak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 t\u0259siri is\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 qlobal layih\u0259l\u0259r hesab\u0131na getdikc\u0259 daha da artacaq&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/09\/18\/1726660831_srin-22.jpg\" alt=\"\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d - Az\u0259rbaycanda iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259m\u0259l DA\u015eI | Modern.az\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 2010-cu ild\u0259ki pik hasilatdan sonra A\u00c7G-d\u0259 neft hasilat\u0131 t\u0259dric\u0259n azalma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bu, yata\u011f\u0131n qocalmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n t\u0259bii proses kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Neft hasilat\u0131n\u0131n azalmas\u0131na g\u00f6r\u0259 azalan g\u0259lirl\u0259rin bir qismini \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d qaz-kondensat yata\u011f\u0131ndan hasil olunan qaz v\u0259 qaz kondensat\u0131n\u0131n ixrac\u0131 il\u0259 kompensasiya etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsa da, azalan neft g\u0259lirl\u0259rini tam \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu bax\u0131mdan, neft hasilat\u0131ndak\u0131 azalma perspektivinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sektorlar\u0131nda iqtisadi art\u0131m\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k sah\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si son d\u0259c\u0259r\u0259 vacibdir. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 buna nail olundu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. X\u00fcsusil\u0259 bir vaxtlar neft g\u0259lirl\u0259rini \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259c\u0259k sah\u0259l\u0259r kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan turizm, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si t\u0259min olunmay\u0131b. Lakin son ill\u0259rd\u0259 n\u0259qliyyat-logistika sektoruna yat\u0131r\u0131mlar, qlobal v\u0259 regional n\u0259qliyyat d\u0259hlizi layih\u0259l\u0259rind\u0259 aktiv i\u015ftirak, ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259sind\u0259 iri layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na ba\u015flanmas\u0131 orta v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 neftd\u0259n azalan g\u0259lirl\u0259rin kompensasiya olunmas\u0131na \u00fcmidl\u0259ri art\u0131r\u0131r. Bu i\u015fl\u0259rin ham\u0131s\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, neft g\u0259lirl\u0259ri hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir&#8230;<\/p>\n<p>D\u00fcnya SAK\u0130T,<\/p>\n<p>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lham \u015eaban: \u201c\u0130ri neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmid, xaricd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 maraq yarand\u0131\u201d Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n 31 ili tamam olur. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda imzalan\u0131b. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 8 \u00f6lk\u0259nin &#8211; Az\u0259rbaycan, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Yaponiya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n &#8211; 13 neft \u015firk\u0259ti (\u201cAmoco\u201d, BP, \u201cMcDermott\u201d, \u201cUnocal\u201d, SOCAR,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":827392,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/2428af0f1152df0dafbedc9673df834b.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130lham \u015eaban: \u201c\u0130ri neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmid, xaricd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 maraq yarand\u0131\u201d Bu g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131n\u0131n 31 ili tamam olur. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827391"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=827391"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827394,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/827391\/revisions\/827394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/827392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=827391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=827391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=827391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}