{"id":829381,"date":"2025-10-01T20:01:52","date_gmt":"2025-10-01T16:01:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=829381"},"modified":"2025-10-01T20:01:52","modified_gmt":"2025-10-01T16:01:52","slug":"45-d%c9%99qiq%c9%99lik-sistem-kohn%c9%99lib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=829381","title":{"rendered":"45 d\u0259qiq\u0259lik sistem k\u00f6hn\u0259lib?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>T\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rind\u0259n yeni t\u0259klif<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Son zamanlar t\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 pedaqoqlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259ti v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin vaxt\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n 45 d\u0259qiq\u0259 yox, 30-35 d\u0259qiq\u0259 olmas\u0131, eyni zamanda t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin 5 d\u0259qiq\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 10-15 d\u0259qiq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259klif olunur. Bu, sad\u0259c\u0259, n\u0259z\u0259ri fikir deyil, h\u0259m d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalarla t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f bir z\u0259rur\u0259tdir.<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloqlar\u0131n v\u0259 pedaqoqlar\u0131n apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, ibtidai sinif ya\u015f qrupunda \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259ti aktiv \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259mi 20-25 d\u0259qiq\u0259 toplanm\u0131\u015f olur. Daha uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n d\u0259rsl\u0259r is\u0259 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 yor\u011funluq, diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259 h\u0259v\u0259sinin azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Haz\u0131rk\u0131 45 d\u0259qiq\u0259lik d\u0259rs sistemi \u015fagirdl\u0259rd\u0259n maksimum deyil, \u0259ksin\u0259, minimum n\u0259tic\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, u\u015faqlar\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t parta arxas\u0131nda h\u0259r\u0259k\u0259tsiz oturmas\u0131 onlar\u0131n yaln\u0131z psixoloji durumuna deyil, h\u0259m d\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259m t\u0259hsil n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi h\u0259yat keyfiyy\u0259tin\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, d\u0259rs m\u00fcdd\u0259tinin q\u0131sald\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tin\u0259 m\u0259nfi deyil, \u0259ksin\u0259, m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Finlandiya t\u0259hsil sistemi art\u0131q uzun ill\u0259rdir d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n u\u011furlu sisteml\u0259rd\u0259n biri kimi q\u0259bul olunur. Burada d\u0259rsl\u0259rin m\u00fcdd\u0259ti 30-35 d\u0259qiq\u0259dir. H\u0259r d\u0259rsd\u0259n sonra u\u015faqlara 15 d\u0259qiq\u0259lik fasil\u0259 verilir. G\u00fcnl\u00fck d\u0259rs say\u0131 is\u0259 c\u0259mi 3-4-d\u00fcr. Burada \u0259sas prinsip bel\u0259dir: \u201c\u00c7ox \u00f6yr\u0259tm\u0259k yox, yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k.\u201d<\/p>\n<p>Yaponiyada g\u00fcnd\u0259lik d\u0259rs say\u0131 4-5 olmaqla yana\u015f\u0131, d\u0259rsl\u0259r aras\u0131nda 10-15 d\u0259qiq\u0259lik fasil\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 u\u015faqlar yaln\u0131z akademik bilik alm\u0131r, h\u0259m d\u0259 sosial v\u0259 emosional bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirirl\u0259r. \u015eagirdl\u0259r m\u0259kt\u0259bin t\u0259mizliyind\u0259 i\u015ftirak edir, bu da onlarda h\u0259m \u0259m\u0259k v\u0259rdi\u015fl\u0259rini, h\u0259m d\u0259 sosial m\u0259suliyy\u0259t hissini g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7d\u0259 t\u0259hsilin \u0259sas m\u0259qs\u0259di stressiz v\u0259 yarad\u0131c\u0131 m\u00fchitin qurulmas\u0131d\u0131r. Burada r\u0259qab\u0259t minimuma endirilir, u\u015faqlar d\u0259rsd\u0259n sonra oyun v\u0259 istirah\u0259t zonalar\u0131nda dinc\u0259lir, bu is\u0259 onlar\u0131n kreativ d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirir.<\/p>\n<p>Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 u\u015faqlar\u0131n akademik n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir etmir, \u0259ksin\u0259, onlar\u0131n intellektual v\u0259 emosional inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edir ki, Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemind\u0259 d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, yeni pilot layih\u0259l\u0259rin, proqramlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si vacibdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2019\/08\/21\/345149.jpg\" alt=\"T\u0259klif edir\u0259m ki, T\u0259hsil Fondu yarad\u0131ls\u0131n\u201d - Kamran \u018fs\u0259dov | Modern.az\" \/><\/p>\n<p><strong>Kamran \u018fs\u0259dov<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015fan t\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Kamran \u018fs\u0259dov qeyd edib ki, d\u0259rsl\u0259rin 40 d\u0259qiq\u0259, t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin is\u0259 10 d\u0259qiq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si h\u0259m \u015fagirdl\u0259rin psixoloji durumuna, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi \u00f6yr\u0259nm\u0259 keyfiyy\u0259tin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r:<\/strong>\u00a0\u201cUzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259t m\u00fcdd\u0259ti d\u0259rs prosesind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259dd\u0259n sonra z\u0259ifl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 45 d\u0259qiq\u0259lik \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259rs m\u00fcdd\u0259tind\u0259 ilk 20-25 d\u0259qiq\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k diqq\u0259t m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, lakin sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 yor\u011funluq v\u0259 zehni da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131q qa\u00e7\u0131lmaz olur. Bu is\u0259 h\u0259m m\u00fc\u0259lliml\u0259rin izah prosesini, h\u0259m d\u0259 \u015fagirdl\u0259rin d\u0259rsi qavrama s\u0259viyy\u0259sini z\u0259ifl\u0259dir.<\/p>\n<p>Q\u0131sa, amma m\u00fcnt\u0259z\u0259m fiziki fasil\u0259l\u0259r yaln\u0131z \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesin\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 sinifd\u0259ki psixoloji m\u00fchit\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 fasil\u0259l\u0259r \u015fagirdl\u0259rin h\u0259m diqq\u0259tini, h\u0259m d\u0259 intizam\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, onlar\u0131n aktivliyini d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda da d\u0259rsl\u0259rin 40 d\u0259qiq\u0259, t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin is\u0259 10 d\u0259qiq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259r. Bu, h\u0259m \u015fagirdl\u0259rin daha \u00e7ox fokuslana bilm\u0259sin\u0259, h\u0259m sa\u011flam sinif m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi \u00f6yr\u0259nm\u0259 keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisi El\u015f\u0259n Qafarov da qeyd edib ki, ist\u0259nil\u0259n halda t\u0259n\u0259ff\u00fczl\u0259r 10 d\u0259qiq\u0259 olmal\u0131d\u0131r: \u201cAmma ora eyni zamanda \u015fagird s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn qanunvericiliy\u0259 g\u00f6r\u0259 bir sinif yerl\u0259\u015fdiyi regiona g\u00f6r\u0259 28-48kv.metrlik otaqlarda 20-24 \u015fagird \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bir \u015fagird\u0259 bir sinifd\u0259 2-2,5kv metr d\u00fc\u015fm\u0259lidir ki o sa\u011flam \u015f\u0259raitd\u0259 oxuya bilsun. Biz \u015fagird s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etm\u0259d\u0259n bu t\u0259klifin he\u00e7 bir faydas\u0131 olmayacaq. Bir sinifd\u0259 30-45 \u015fagirdin olmas\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 2 h\u0259tta 3 n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 fonunda problemi h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>H<strong>az\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rind\u0259n yeni t\u0259klif Son zamanlar t\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 pedaqoqlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259ti v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin vaxt\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n 45 d\u0259qiq\u0259 yox, 30-35 d\u0259qiq\u0259 olmas\u0131, eyni zamanda t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin 5 d\u0259qiq\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 10-15 d\u0259qiq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259klif olunur. Bu, sad\u0259c\u0259, n\u0259z\u0259ri fikir deyil, h\u0259m d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalarla t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f bir z\u0259rur\u0259tdir. Psixoloqlar\u0131n v\u0259 pedaqoqlar\u0131n apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, ibtidai sinif ya\u015f qrupunda \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259ti aktiv \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259mi 20-25 d\u0259qiq\u0259 toplanm\u0131\u015f olur. Daha uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n d\u0259rsl\u0259r is\u0259 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 yor\u011funluq, diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":829382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/4309998c00d19526dc7f76bc04fb790c.jpg",500,314,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rind\u0259n yeni t\u0259klif Son zamanlar t\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 pedaqoqlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259ti v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin vaxt\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131n\u0131n 45 d\u0259qiq\u0259 yox, 30-35 d\u0259qiq\u0259 olmas\u0131, eyni zamanda t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259rin 5 d\u0259qiq\u0259 \u0259v\u0259zin\u0259 10-15 d\u0259qiq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259klif olunur. Bu, sad\u0259c\u0259, n\u0259z\u0259ri fikir deyil, h\u0259m d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalarla&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=829381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":829383,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829381\/revisions\/829383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/829382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=829381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=829381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=829381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}