{"id":829725,"date":"2025-10-06T06:38:33","date_gmt":"2025-10-06T02:38:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=829725"},"modified":"2025-10-06T06:38:33","modified_gmt":"2025-10-06T02:38:33","slug":"ictimai-n%c9%99qliyyatda-qiym%c9%99t-artimi-sosial-%c9%99dal%c9%99t-qorunmalidir-mill%c9%99t-v%c9%99kilind%c9%99n-on%c9%99mli-t%c9%99klifl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=829725","title":{"rendered":"\u0130ctimai n\u0259qliyyatda qiym\u0259t art\u0131m\u0131: sosial \u0259dal\u0259t qorunmal\u0131d\u0131r &#8211; Mill\u0259t v\u0259kilind\u0259n \u00f6n\u0259mli t\u0259klifl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda ictimai n\u0259qliyyatda tarif d\u0259yi\u015fikliyi iqtisadi \u0259sasland\u0131rma il\u0259 izah olunsa da, onun sosial \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli qruplara t\u0259siri bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k z\u0259ruridir. \u00c7\u00fcnki ictimai n\u0259qliyyat t\u0259kc\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t vasit\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat keyfiyy\u0259tin\u0259, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq imkanlar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amildir.<\/strong><\/p>\n<p><em>Art\u0131m\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda yanacaq, texniki xidm\u0259t, amortizasiya v\u0259 i\u015f\u00e7i x\u0259rcl\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir. Lakin sosial bax\u0131mdan bu, \u015fagirdl\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259r, azt\u0259minatl\u0131 ail\u0259l\u0259r v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik n\u0259qliyyatdan istifad\u0259 ed\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn real \u0259lav\u0259 x\u0259rcl\u0259r yarad\u0131r. Gedi\u015f haqq\u0131ndak\u0131 10 q\u0259pik f\u0259rq, ay \u0259rzind\u0259 10\u201320 manatl\u0131q \u0259lav\u0259 y\u00fck dem\u0259kdir ki, bu da minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 v\u0259 t\u0259qa\u00fcd art\u0131m\u0131 il\u0259 kompensasiya olunmur.<\/em><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2025\/09\/29\/1759152716_ictimai.jpg\" alt=\"Yanacaq bahala\u015fmay\u0131bsa, n\u0259qliyyatda qiym\u0259t niy\u0259 art\u0131b? | Modern.az\" \/><\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycanda b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin balans\u0131nda ictimai n\u0259qliyyat yoxdur. Dem\u0259li, sosial t\u0259nziml\u0259m\u0259 v\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft siyas\u0259ti b\u0259l\u0259diyy\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 deyil, m\u0259rk\u0259zi icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259nziml\u0259m\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bu, m\u0259suliyy\u0259tin tam \u015f\u0259kild\u0259 d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si dem\u0259kdir.<br \/>\nBeyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ictimai n\u0259qliyyat tarifl\u0259ri art\u0131r\u0131lark\u0259n sosial diferensialla\u015fd\u0131rma prinsipi \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Almaniyada t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn semestr bileti sistemi m\u00f6vcuddur. Onlara bir d\u0259f\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015f etm\u0259kl\u0259 semestr \u0259rzind\u0259 limitsiz s\u0259yah\u0259t h\u00fcququ verilir. Sosial yard\u0131m alanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cSozialticket\u201d adlanan endirimli kartlar t\u0259tbiq olunur.<br \/>\nFransada g\u0259lir s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun endiriml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir, \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r verilir. B\u00f6y\u00fck Britaniyada 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ictimai n\u0259qliyyat tam pulsuzdur, g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 30 faizlik endirim kartlar\u0131 t\u0259tbiq edilir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 v\u0259 \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r n\u0259qliyyatdan pulsuz istifad\u0259 edirl\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 50 faizlik endirim sistemi t\u0259tbiq olunur.<\/p>\n<p><strong>Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, qiym\u0259t art\u0131m\u0131 il\u0259 paralel olaraq sosial balansla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 mexanizml\u0259r qurulmad\u0131qda, ictimai n\u0259qliyyat \u00f6z mahiyy\u0259tini, y\u0259ni \u201cictimai xidm\u0259t\u201d prinsipini itirir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 mexanizml\u0259r d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcud idar\u0259etm\u0259 strukturlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259t real v\u0259 praktik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259r, \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri v\u0259 azt\u0259minatl\u0131 ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcz\u0259\u015ftli v\u0259 ya subsidiyal\u0131 kartlar haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \u201cASAN Login\u201d v\u0259 \u201cmyGov.az\u201d kimi platformalar \u00fcz\u0259rind\u0259n vahid sosial status bazas\u0131 yarad\u0131laraq bu g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin elektron \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259l\u0259b\u0259 \u00f6z \u201cBak\u0131Kart\u201d\u0131n\u0131 ASAN hesab\u0131na ba\u011flad\u0131qda sistem avtomatik olaraq onun statusunu tan\u0131y\u0131b endirim t\u0259tbiq ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/sia.az\/storage\/2021\/06\/05\/ictimai-neqliyyat-750x403.jpg\" alt=\"\u0130nsanlar\u0131n ictimai n\u0259qliyyatdan az istifad\u0259 etm\u0259sinin S\u018fB\u018fBL\u018fR\u0130 N\u018fL\u018fRD\u0130R?\" \/><\/p>\n<p>Dig\u0259r istiqam\u0259t kimi, ayl\u0131q v\u0259 ya m\u00fc\u0259yy\u0259n sayda s\u0259f\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n abun\u0259 biletl\u0259rinin t\u0259tbiqi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu model g\u00fcnd\u0259lik istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn daha s\u0259rf\u0259lidir v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, 50 s\u0259f\u0259rlik kart\u0131n qiym\u0259ti 25 manat olarsa, h\u0259r gedi\u015fin orta d\u0259y\u0259ri 50 q\u0259pik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r. Eyni zamanda, pik saatlardan k\u0259nar d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 endirimli tarifl\u0259r t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259r. Tarif art\u0131m\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n g\u0259lirin bir hiss\u0259sinin \u201csosial n\u0259qliyyat fondu\u201d kimi x\u00fcsusi hesaba y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si d\u0259 m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Bu fondun v\u0259saiti a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli qruplar\u0131n n\u0259qliyyat x\u0259rcl\u0259rinin kompensasiya edilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u0130ctimai n\u0259qliyyat\u0131n qiym\u0259t siyas\u0259ti, \u0259slind\u0259, sosial d\u00f6vl\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n praktik g\u00f6st\u0259ricisidir. D\u00f6vl\u0259tin v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, iqtisadi rasional bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259lsin. Tarif art\u0131m\u0131 lab\u00fcd ola bil\u0259r, lakin bu art\u0131m g\u00fcz\u0259\u015ft v\u0259 balansla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 mexanizml\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmad\u0131qda, n\u0259tic\u0259d\u0259 ictimai xidm\u0259tin \u0259sas prinsipi \u2013 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atanl\u0131q prinsipi pozulur.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda n\u0259qliyyat sektorunda apar\u0131lan islahatlar v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma meyill\u0259ri sosial y\u00f6n\u00fcml\u00fc add\u0131mlarla tamamlanarsa, h\u0259m iqtisadi dayan\u0131ql\u0131l\u0131q, h\u0259m d\u0259 ictimai \u0259dal\u0259t paralel \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min oluna bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki ictimai n\u0259qliyyat t\u0259kc\u0259 insanlar\u0131n bir n\u00f6qt\u0259d\u0259n dig\u0259rin\u0259 getm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 deyil. Bu, eyni zamanda sosial b\u0259rab\u0259rliyin, ictimai m\u0259suliyy\u0259tin v\u0259 \u0259dal\u0259t \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.aznews.az\/storage\/2024\/12\/26\/elcin.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r\" width=\"339\" height=\"226\" \/><\/p>\n<p><strong>El\u00e7in Mirz\u0259b\u0259yli<\/strong><br \/>\n<strong>Deputat, Milli M\u0259clisin Elm v\u0259 t\u0259hsil komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda ictimai n\u0259qliyyatda tarif d\u0259yi\u015fikliyi iqtisadi \u0259sasland\u0131rma il\u0259 izah olunsa da, onun sosial \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli qruplara t\u0259siri bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k z\u0259ruridir. \u00c7\u00fcnki ictimai n\u0259qliyyat t\u0259kc\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t vasit\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat keyfiyy\u0259tin\u0259, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq imkanlar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amildir. Art\u0131m\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda yanacaq, texniki xidm\u0259t, amortizasiya v\u0259 i\u015f\u00e7i x\u0259rcl\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir. Lakin sosial bax\u0131mdan bu, \u015fagirdl\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259r, azt\u0259minatl\u0131 ail\u0259l\u0259r v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik n\u0259qliyyatdan istifad\u0259 ed\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn real \u0259lav\u0259 x\u0259rcl\u0259r yarad\u0131r. Gedi\u015f haqq\u0131ndak\u0131 10 q\u0259pik f\u0259rq, ay \u0259rzind\u0259 10\u201320 manatl\u0131q \u0259lav\u0259 y\u00fck dem\u0259kdir ki, bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":829726,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/97f770687bcd3f74065bc5788d0340ee.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda ictimai n\u0259qliyyatda tarif d\u0259yi\u015fikliyi iqtisadi \u0259sasland\u0131rma il\u0259 izah olunsa da, onun sosial \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli qruplara t\u0259siri bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k z\u0259ruridir. \u00c7\u00fcnki ictimai n\u0259qliyyat t\u0259kc\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t vasit\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat keyfiyy\u0259tin\u0259, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq imkanlar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amildir. Art\u0131m\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda yanacaq, texniki xidm\u0259t, amortizasiya v\u0259 i\u015f\u00e7i x\u0259rcl\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829725"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=829725"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":829728,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829725\/revisions\/829728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/829726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=829725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=829725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=829725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}