{"id":829859,"date":"2025-10-08T06:29:10","date_gmt":"2025-10-08T02:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=829859"},"modified":"2025-10-08T06:29:10","modified_gmt":"2025-10-08T02:29:10","slug":"niy%c9%99-b%c9%99zi-insanlar-cox-yes%c9%99l%c9%99r-d%c9%99-kok%c9%99lmirl%c9%99r-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=829859","title":{"rendered":"Niy\u0259 b\u0259zi insanlar \u00e7ox yes\u0259l\u0259r d\u0259 k\u00f6k\u0259lmirl\u0259r? &#8211; A\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ar\u0131qlama metodu h\u0259r insan \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Milli.Az x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Rusiyan\u0131n &#8220;Genotek&#8221; mediko-genetik m\u0259rk\u0259zinin elmi kommunikasiya r\u0259hb\u0259ri Yekaterina Surkova bildirib.<\/p>\n<p>Bioloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn universal ar\u0131qlama \u00fcsulu m\u00f6vcud deyil, \u00e7\u00fcnki insan orqanizminin reaksiyas\u0131 genetik kodla m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.<\/p>\n<p>Yekaterina Surkova a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, DNT analizi orqanizmin madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si, ya\u011flar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si v\u0259 fiziki y\u00fckl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 reaksiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259lumat verir:<\/p>\n<p>&#8220;DNT molekulunda b\u0259d\u0259nimizin b\u00fct\u00fcn funksiyalar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n z\u00fclallar haqq\u0131nda m\u0259lumat kodla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, yaln\u0131z laktaza v\u0259 ya ql\u00fcten d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi genl\u0259r y\u00fcks\u0259k ya\u011fl\u0131 p\u0259hrizl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131na meyilliliyi g\u00f6st\u0259rir. Bu genl\u0259r\u0259 sahib insanlar doymu\u015f ya\u011flar\u0131 azaltsalar, \u00e7\u0259kiy\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k daha asan olur.&#8221;<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis \u0259lav\u0259 edib ki, bu genetik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r niy\u0259 bir n\u0259f\u0259rin ketodieta il\u0259 asanl\u0131qla ar\u0131qlad\u0131\u011f\u0131, dig\u0259rinin is\u0259 eyni p\u0259hrizl\u0259 k\u00f6k\u0259ldiyini izah edir.<\/p>\n<p>Eyni prinsip idman n\u00f6vl\u0259rin\u0259 uy\u011funluqda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Surkovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ACTN3 geni (&#8220;sprint gen\u0131&#8221;) \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ki s\u00fcr\u0259tli lifl\u0259rin effektivliyin\u0259 cavabdehdir:<\/p>\n<p>&#8220;Bu genin aktiv variant\u0131na sahib insanlar daha \u00e7ox sprint v\u0259 g\u00fcc n\u00f6vl\u0259rind\u0259 u\u011furlu olurlar. Lakin genin &#8216;passiv&#8217; formas\u0131na malik \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck daha y\u00fcks\u0259k olur &#8211; bu is\u0259 marafon v\u0259 velosiped yar\u0131\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ideal g\u00f6st\u0259ricidir.&#8221;<\/p>\n<p>Alim hesab edir ki, genetika ar\u0131qlama plan\u0131n\u0131n, idman proqram\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259tta sa\u011flaml\u0131q riskl\u0259rinin f\u0259rdil\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r. DNT analizl\u0259ri insan\u0131n piyl\u0259nm\u0259, 2-ci tip diabet v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 meyilliliyini d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bioloqun fikrinc\u0259, ar\u0131qlama strategiyas\u0131 haz\u0131rlamaqdan \u0259vv\u0259l DNT testind\u0259n ke\u00e7m\u0259k, insan\u0131n \u00f6z orqanizmin\u0259 \u0259n uy\u011fun yolu se\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 add\u0131md\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ar\u0131qlama metodu h\u0259r insan \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi olmal\u0131d\u0131r. Milli.Az x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Rusiyan\u0131n &#8220;Genotek&#8221; mediko-genetik m\u0259rk\u0259zinin elmi kommunikasiya r\u0259hb\u0259ri Yekaterina Surkova bildirib. Bioloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn universal ar\u0131qlama \u00fcsulu m\u00f6vcud deyil, \u00e7\u00fcnki insan orqanizminin reaksiyas\u0131 genetik kodla m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. Yekaterina Surkova a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, DNT analizi orqanizmin madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si, ya\u011flar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si v\u0259 fiziki y\u00fckl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 reaksiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259lumat verir: &#8220;DNT molekulunda b\u0259d\u0259nimizin b\u00fct\u00fcn funksiyalar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n z\u00fclallar haqq\u0131nda m\u0259lumat kodla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, yaln\u0131z laktaza v\u0259 ya ql\u00fcten d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi genl\u0259r y\u00fcks\u0259k ya\u011fl\u0131 p\u0259hrizl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":829860,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/32ea3b2f1d1a9542cb95726d3b86d6f9.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Ar\u0131qlama metodu h\u0259r insan \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdi olmal\u0131d\u0131r. Milli.Az x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Rusiyan\u0131n &#8220;Genotek&#8221; mediko-genetik m\u0259rk\u0259zinin elmi kommunikasiya r\u0259hb\u0259ri Yekaterina Surkova bildirib. Bioloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn universal ar\u0131qlama \u00fcsulu m\u00f6vcud deyil, \u00e7\u00fcnki insan orqanizminin reaksiyas\u0131 genetik kodla m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. Yekaterina Surkova a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, DNT analizi orqanizmin madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si, ya\u011flar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829859"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=829859"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":829861,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829859\/revisions\/829861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/829860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=829859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=829859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=829859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}