{"id":829862,"date":"2025-10-08T06:30:03","date_gmt":"2025-10-08T02:30:03","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=829862"},"modified":"2025-10-08T06:30:03","modified_gmt":"2025-10-08T02:30:03","slug":"cin-olk%c9%99mizd%c9%99-hansi-sah%c9%99y%c9%99-n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-s%c9%99rmay%c9%99-yatirib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=829862","title":{"rendered":"\u00c7in \u00f6lk\u0259mizd\u0259 hans\u0131 sah\u0259y\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131b?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Art\u0131q BYD-nin Sumqay\u0131t S\u0259naye Park\u0131nda istehsal etdiyi ilk elektrik avtobusu s\u0259rni\u015finda\u015f\u0131ma f\u0259aliyy\u0259ti \u00a0il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n neft v\u0259 qaz m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 bazar Avropad\u0131rsa, qeyri-neft sektorunun s\u0259m\u0259r\u0259li bazar\u0131 is\u0259 Asiyad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 \u0259razi v\u0259 \u0259hali say\u0131na g\u00f6r\u0259 Asiyan\u0131n birincisi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikincisi olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 (\u00c7XR) il\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00f6lk\u0259miz\u0259 yeni dividendl\u0259r g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00c7inl\u0259 iqtisadi v\u0259 siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 ona g\u00f6r\u0259 z\u0259ruridir ki, son 20 ild\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131 y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. Y\u0259ni, \u00c7XR haz\u0131rda d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r. S\u0259naye istehsal\u0131n\u0131n h\u0259cmi \u00fczr\u0259 lider m\u00f6vqed\u0259dir v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u00fcnya istehsal\u0131n\u0131n d\u00f6rdd\u0259n birini t\u0259min edir. Asiyan\u0131n bu n\u0259h\u0259ng \u00f6lk\u0259si h\u0259m d\u0259 innovativ yenilikl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. \u00c7in g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259ri, k\u00fcl\u0259k turbinl\u0259ri v\u0259 elektrik avtomobill\u0259rinin \u0259n b\u00f6y\u00fck istehsal\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda bu \u00f6dk\u0259 qlobal elektrikli avtomobil sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n 65 faizin\u0259 sahibdir. Elmi ara\u015fd\u0131rmalara \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r\u0259 v\u0259\u00a0 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00c7in d\u00fcnyada AB\u015e-dan sonra ikinci yerd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu q\u0259dim Asiya \u00f6lk\u0259si son ill\u0259rd\u0259 qlobal texnoloji liderliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259r\u0259k s\u00fcni intellekt, elektrikli n\u0259qliyyat, kvant hesablama, dron texnologiyalar\u0131 v\u0259 batareya istehsal\u0131 kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqey\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. Beyn\u0259lxalq iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n heablamal\u0131r\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00c7in 44 strateji texnologiyadan 37-d\u0259 lider m\u00f6vqed\u0259dir. D\u00fcnya \u018fqli M\u00fclkiyy\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 2024-c\u00fc il hesabat\u0131nda is\u0259 \u00c7in d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n \u00e7ox elmi-texnoloji klaster\u0259 sahib \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim olunur. \u00c7in d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n \u00e7ox patent m\u00fcraci\u0259ti ed\u0259n \u00f6lk\u0259dir ki, bu da \u00abHuawei\u00bb v\u0259 dig\u0259r texnologiya n\u0259h\u0259ngl\u0259rinin qlobal r\u0259qab\u0259t g\u00fcc\u00fcn\u00fc n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00c7XR d\u00fcnya ticar\u0259tinin lokomotividir. \u00d6t\u0259n il ixrac etdiyi m\u0259hsullar\u0131n h\u0259cmi 3,58 trilyon, idxal\u0131 is\u0259 2,59 trilyon dollar olub. Bununla da bu \u00f6lk\u0259 ixrac v\u0259\u00a0 idxal \u00fczr\u0259 ilk yerl\u0259rd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.\u00a0\u00a0 N\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 \u00c7in 48 min kilometrd\u0259n \u00e7ox uzunlu\u011fa malik s\u00fcr\u0259tli d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 d\u00fcnya lideridir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00c7in Az\u0259rbaycan\u0131n xarici ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan t\u0259bii resurslarda, \u00c7in is\u0259 istehsal g\u00fcc\u00fc v\u0259 texnologiyada nisbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malikdir. \u00d6lk\u0259mizin \u00c7in\u0259 ixrac\u0131 \u0259sas\u0259n enerji v\u0259 kimya m\u0259hsullar\u0131ndan ibar\u0259tdir. \u0130dxal is\u0259 ma\u015f\u0131n-mexanika, elektronika v\u0259 n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ridir. 2025-ci ilin yanvar-iyun aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan il\u0259 \u00c7in aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 2,1 milyard dollara \u00e7at\u0131b ki, bu da \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 27,6 faiz art\u0131m dem\u0259kdir. 2024-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00c7inl\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 3,73 milyard dollar olub. Bu d\u00f6vriyy\u0259nin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini \u00c7in m\u0259hsullar\u0131n\u0131n idxal\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00c7inin \u00abBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u00bb t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 daha da geni\u015fl\u0259nir. Az\u0259rbaycan Asiya il\u0259 Avropa aras\u0131nda n\u0259qliyyat v\u0259 ticar\u0259t k\u00f6rp\u00fcs\u00fc olmaqla h\u0259m d\u0259 \u00c7in \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm tranzit \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. 2024-c\u00fc ild\u0259 Orta D\u0259hliz vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00c7in aras\u0131nda tranzit y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131 86 faiz artaraq 378 min ton t\u0259\u015fkil edib. Haz\u0131rda \u00c7in Az\u0259rbaycan\u0131n xarici ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 xarici investorlar\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 birm\u0259nal\u0131 olaraq davaml\u0131 iqtisadi inki\u015fafla ba\u011fl\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycanda investorlara yarad\u0131lan \u015f\u0259ffaf v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fchit bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u0259sas prioritetdir . Xarici investorlar ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 biznes m\u00fchiti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, investisiya qanunvericiliyi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilir v\u0259 xarici investorlara m\u00fcnasib\u0259t m\u00fcsb\u0259t istiqam\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fir. Bu amill\u0259r d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u015firk\u0259tl\u0259ri kimi, \u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259rini d\u0259 Az\u0259rbaycana investisiya yat\u0131rma\u011fa s\u00f6vq edir. Bu m\u0259nada, Az\u0259rbaycanda elektrik m\u00fch\u0259rrikli avtobuslar\u0131n istehsal\u0131n\u0131n lokalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 layih\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Bu layih\u0259 Sumqay\u0131t S\u0259naye Park\u0131nda realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, Sumqay\u0131t S\u0259naye Park\u0131nda \u00abBYD\u00bb il\u0259\u00a0 \u00abAzerbaijan Energy Automotive Factory\u00bb MMC-nin birg\u0259 istehsal etdkl\u0259ri ilk elektrik avtobusu \u00abBakuBus\u00bb MMC-y\u0259 t\u0259qdim olunub. Bununla da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentinin 2023-c\u00fc ild\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00abElektrik m\u00fch\u0259rrikli n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259nin t\u0259\u015fviq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u00bb S\u0259r\u0259ncama uy\u011fun olaraq \u00f6lk\u0259d\u0259 ekoloji t\u0259miz n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131 v\u0259 istifad\u0259si daha da geni\u015fl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki ilk elektrik avtobusunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l enerji v\u0259 ya\u015f\u0131l n\u0259qliyyat siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sidir v\u0259 Az\u0259rbaycan-\u00c7in \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n u\u011furlu n\u00fcmun\u0259sidir. \u0130lk istehsal olunan 12 metrlik avtobus 82 s\u0259rni\u015fin tutumuna malikdir v\u0259 bir d\u0259f\u0259 \u015farjla 350 km m\u0259saf\u0259 q\u0259t ed\u0259 bilir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tutumlu modell\u0259rin, h\u0259m\u00e7inin \u00a0paralel olaraq y\u00fck, kommunal v\u0259 minik avtomobill\u0259rinin istehsal\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131lacaq. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n regionda ekoloji t\u0259miz v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p><strong>El\u00e7in Zaman, \u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Art\u0131q BYD-nin Sumqay\u0131t S\u0259naye Park\u0131nda istehsal etdiyi ilk elektrik avtobusu s\u0259rni\u015finda\u015f\u0131ma f\u0259aliyy\u0259ti \u00a0il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur \u018fg\u0259r bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n neft v\u0259 qaz m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 bazar Avropad\u0131rsa, qeyri-neft sektorunun s\u0259m\u0259r\u0259li bazar\u0131 is\u0259 Asiyad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 \u0259razi v\u0259 \u0259hali say\u0131na g\u00f6r\u0259 Asiyan\u0131n birincisi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikincisi olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 (\u00c7XR) il\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00f6lk\u0259miz\u0259 yeni dividendl\u0259r g\u0259tirir. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00c7inl\u0259 iqtisadi v\u0259 siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 ona g\u00f6r\u0259 z\u0259ruridir ki, son 20 ild\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131 y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. Y\u0259ni, \u00c7XR haz\u0131rda d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":829863,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d04e5fdc175984734389735226310781425.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Art\u0131q BYD-nin Sumqay\u0131t S\u0259naye Park\u0131nda istehsal etdiyi ilk elektrik avtobusu s\u0259rni\u015finda\u015f\u0131ma f\u0259aliyy\u0259ti \u00a0il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur \u018fg\u0259r bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n neft v\u0259 qaz m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 bazar Avropad\u0131rsa, qeyri-neft sektorunun s\u0259m\u0259r\u0259li bazar\u0131 is\u0259 Asiyad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 \u0259razi v\u0259 \u0259hali say\u0131na g\u00f6r\u0259 Asiyan\u0131n birincisi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ikincisi olan \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 (\u00c7XR)&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=829862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":829864,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829862\/revisions\/829864"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/829863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=829862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=829862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=829862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}