{"id":829874,"date":"2025-10-08T06:33:50","date_gmt":"2025-10-08T02:33:50","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=829874"},"modified":"2025-10-08T06:33:50","modified_gmt":"2025-10-08T02:33:50","slug":"ortaq-tarixi-v%c9%99-etnik-kokl%c9%99rimiz-must%c9%99r%c9%99k-milli-m%c9%99n%c9%99vi-d%c9%99y%c9%99rl%c9%99rimiz-bizi-bir-ail%c9%99-kimi-birl%c9%99sdirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=829874","title":{"rendered":"Ortaq tarixi v\u0259 etnik k\u00f6kl\u0259rimiz, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz bizi bir ail\u0259 kimi birl\u0259\u015fdirir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bir daha bu \u0259minliyi ifad\u0259 etdi ki, Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc q\u0259bul ed\u0259c\u0259yimiz q\u0259rarlarla t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00f6vqeyini daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k, xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131na v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259lav\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Oktyabr\u0131n 7-d\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi. H\u0259r zaman qeyd etdiyimiz kimi, ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbir mahiyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259kan\u0131 il\u0259 d\u0259 diqq\u0259td\u0259 olur. Bu d\u0259f\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyin\u0259 paytaxt Bak\u0131m\u0131z deyil, Q\u0259b\u0259l\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri \u015fahidlik etdi. Bu bir daha t\u0259sdiql\u0259di ki, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 il\u0259 daim diqq\u0259td\u0259 olan Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir b\u00f6lg\u0259si beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ideal m\u0259kan ola bil\u0259r. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyin\u0259 f\u0259rqli m\u0259kanlardan \u015fahidlik etm\u0259k is\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fch\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 ehtiva edir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u201cBu g\u00fcn T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131, sad\u0259c\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131 deyil, ciddi geosiyasi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n biri kimi formala\u015f\u0131r. T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 n\u00fcfuzunun artmas\u0131 m\u0259mnunluq do\u011furur. Ortaq tarixi v\u0259 etnik k\u00f6kl\u0259rimiz, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz bizi bir ail\u0259 kimi birl\u0259\u015fdirir\u201d s\u00f6l\u0259y\u0259r\u0259k onu da qeyd etdi ki, \u00f6lk\u0259miz t\u0259\u015fkilat\u0131n i\u015fin\u0259 d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Katibliyin hesab\u0131na 2 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 ian\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb. Daxili siyasi v\u0259 iqtisadi sabitlik, \u0259h\u0259miyy\u0259tli geostrateji m\u00f6vqe, m\u00fcsb\u0259t demoqrafiya v\u0259 g\u0259nc \u0259hali, n\u0259qliyyat-logistika sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck imkanlar, t\u0259bii resurslar, habel\u0259 h\u0259rbi v\u0259 h\u0259rbi-texniki sah\u0259d\u0259 artan potensial T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 qlobal arenada vacib aktora \u00e7evirir.<\/p>\n<p>\u201cRegional s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z formal protokol t\u0259dbiri deyil, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k konturlar\u0131n\u0131n, ortaq strateji h\u0259d\u0259fl\u0259rinin v\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t mexanizml\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edildiyi tarixi hadis\u0259dir. Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 TDT-y\u0259 \u00fczv v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusuna malik \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 bir araya g\u0259l\u0259r\u0259k, sonuncu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n b\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f i\u015fl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdil\u0259r, \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etdil\u0259r v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdil\u0259r.<\/p>\n<p>TDT 2009-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda imzalanm\u0131\u015f tarixi Nax\u00e7\u0131van M\u00fcqavil\u0259si il\u0259 r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sis olunsa da, onun ideyas\u0131 t\u00fcrkdilli xalqlar aras\u0131nda \u0259srl\u0259rl\u0259 formala\u015fan siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 h\u0259rbi h\u0259mr\u0259yliy\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. Bildiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, Qazax\u0131stan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan qurucu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olub, sonradan \u00d6zb\u0259kistan 2019-cu ild\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilib. Macar\u0131stan (2018), T\u00fcrkm\u0259nistan (2021) v\u0259 \u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131 (2022) m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i \u00fczv q\u0259bul olunublar. 2023-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na TDT-nin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusu verilib.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 TDT-nin s\u00fcr\u0259tli geni\u015fl\u0259nm\u0259si onu \u0259n\u0259n\u0259vi regional birlikl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259ndirir. Art\u0131q g\u00fcnd\u0259likd\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u0259d\u0259ni v\u0259 humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r deyil, strateji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, enerji siyas\u0259ti, texnologiya, n\u0259qliyyat-logistika, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, kosmik t\u0259dqiqatlar v\u0259 qlobal ticar\u0259t yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259t kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 yer al\u0131r. Az\u0259rbaycan TDT-nin \u0259n f\u0259al v\u0259 strateji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u00fczv\u00fc olaraq h\u0259m t\u0259\u015fkilat\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, h\u0259m d\u0259 onun inki\u015faf\u0131nda apar\u0131c\u0131 rol oynay\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cBizim \u00fc\u00e7\u00fcn TDT \u0259sas beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu, bizim ail\u0259mizdir. Bizim ba\u015fqa ail\u0259miz yoxdur. Bizim ail\u0259miz T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131d\u0131r\u201d fikirl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n bu birliy\u0259 verdiyi m\u0259n\u0259vi v\u0259 strateji d\u0259y\u0259rin \u0259n bariz ifad\u0259sidir. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev bu fikirl\u0259ri prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 inaml\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n sonra 2024-c\u00fc il fevral\u0131n 14-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259 s\u0259sl\u0259ndir\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rd\u0131. T\u0259\u015fkilat\u0131n dig\u0259r \u00fczvl\u0259ri d\u0259 t\u0259sdiq edirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan bu birlikd\u0259 lokomotiv funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. \u00d6lk\u0259miz t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 siyasi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259ri yarad\u0131r v\u0259 ortaq layih\u0259l\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259, idar\u0259 olunmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri TDT-nin inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib. M\u0259hz bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 TDT formal birlikd\u0259n real t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilata \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ilin iyulunda \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Qaraba\u011f B\u0259yannam\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n ideoloji liderlik missiyas\u0131n\u0131 v\u0259 TDT-nin vahid siyas\u0259t mexanizmin\u0259 ehtiyac duydu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rdi. Prezident h\u0259min Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259li, XXI \u0259sr T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u0259sri olmal\u0131d\u0131r. Bu b\u0259yanat t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z regional deyil, qlobal miqyasda tarixi h\u0259d\u0259f qoydu. H\u0259m\u00e7inin 2024-c\u00fc ilin noyabr\u0131nda Bi\u015fkekd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n XI Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 2025-ci ilin may\u0131nda Budape\u015ftd\u0259 ba\u015f tutan qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n dinamik inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verib. Budape\u015ft g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdi.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bu m\u0259qam\u0131 da x\u00fcsusi vur\u011fulad\u0131 ki, bu g\u00fcn s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas amildir. T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259l s\u0259n\u0259di olan Nax\u00e7\u0131van Sazi\u015find\u0259 s\u00fclh\u00fcn qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda yer al\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi haz\u0131rk\u0131 geosiyasi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 fonunda, \u00f6t\u0259n il \u015eu\u015fada qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f Qaraba\u011f B\u0259yannam\u0259sin\u0259 v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u201cRegional s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d m\u00f6vzusuna uy\u011fun olaraq, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin vahid g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si olduqca vacibdir.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259min edilm\u0259d\u0259n inki\u015faf m\u00fcmk\u00fcn deyil. Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rinin kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda h\u0259rbi v\u0259 h\u0259rbi-texniki sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7ox \u00f6n\u0259mli amill\u0259rd\u0259n biridir. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259rin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcuddur. Yaln\u0131z son bir ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birg\u0259 25-d\u0259n art\u0131q ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxmill\u0259tli h\u0259rbi t\u0259liml\u0259r ke\u00e7irilib. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda h\u0259rbi, m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, 2026-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin birg\u0259 h\u0259rbi t\u0259liml\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259klif etdi. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirdi ki, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada h\u0259rbi g\u00fcc h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u0259sas amilidir. 2020-ci il 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259rimiz, h\u0259m\u00e7inin 2023-c\u00fc ild\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n 30 illik i\u015f\u011fal\u0131na son qoyuldu. Bununla da \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyi b\u0259rpa olundu. Bu tarixi nailiyy\u0259t yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n milli irad\u0259sinin v\u0259 \u0259zmkar m\u00fcbariz\u0259sinin t\u0259nt\u0259n\u0259si deyil, eyni zamanda, b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259tin, s\u00fclh\u00fcn v\u0259 sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259dir. \u0130ki ay \u0259vv\u0259l Va\u015finqtonda, A\u011f Evd\u0259 Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u00fclh sazi\u015finin paraflanmas\u0131 C\u0259nubi Qafqaz\u0131 s\u00fclh m\u0259kan\u0131na \u00e7evir\u0259c\u0259k. Va\u015finqton Zirv\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, eyni zamanda, AT\u018fT-in Minsk qrupunun v\u0259 \u0259laq\u0259dar strukturlar\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn edilmi\u015f birg\u0259 m\u00fcraci\u0259t\u0259 uy\u011fun olaraq, sentyabr\u0131n 1-d\u0259 AT\u018fT t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarla ke\u00e7mi\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin bu qal\u0131qlar\u0131 da aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bel\u0259likl\u0259, atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlar Az\u0259rbaycan\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc s\u00fclh g\u00fcnd\u0259liyini bir daha t\u0259sdiq etdi.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin tranzit imkanlar\u0131na diqq\u0259ti y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k vur\u011fulad\u0131 ki, n\u0259qliyyat v\u0259 kommunikasiya \u0259laq\u0259l\u0259ri T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u0259qliyyat, kommunikasiya, tranzit v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 potensial\u0131ndan istifad\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259miz T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya aras\u0131nda co\u011frafi, iqtisadi, n\u0259qliyyat v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00f6rp\u00fc rolunu oynay\u0131r. 2022-ci ild\u0259n b\u0259ri Orta D\u0259hlizl\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malar t\u0259qrib\u0259n 90 faiz art\u0131b. D\u0259hliz boyu tranzit m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b. X\u0259z\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t donanmas\u0131, yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 g\u00fcc\u00fc ild\u0259 25 milyon tona \u00e7atacaq \u018fl\u0259t Beyn\u0259lxalq Ticar\u0259t Liman\u0131, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu, 9 beyn\u0259lxalq hava liman\u0131, regionun \u0259n b\u00f6y\u00fck y\u00fckda\u015f\u0131ma avia\u015firk\u0259ti v\u0259 dig\u0259r amill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirib. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 Va\u015finqton Zirv\u0259sinin dig\u0259r m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi h\u0259m Orta D\u0259hliz, h\u0259m d\u0259 \u015eimal-C\u0259nub D\u0259hlizi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yeni n\u0259qliyyat arteriyas\u0131 v\u0259 ikinci mar\u015frut kimi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u018flaq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131nda enerji amili daim \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilir. Az\u0259rbaycan\u0131n regional inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si, d\u00fcnyanln enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi artan rolu bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131m\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n ifad\u0259sini tap\u0131r. \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bu reall\u0131\u011f\u0131 da x\u00fcsusi qeyd etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00e7\u00fcs\u00fc oldu\u011fu enerji layih\u0259l\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sini yenid\u0259n t\u0259rtib edir. Bu layih\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri, xalqlar\u0131 birl\u0259\u015fdirir, onlar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u201cS\u00fclh, regional ba\u011flant\u0131lar v\u0259 iqtisadi inki\u015fafla \u0259laq\u0259li olan dig\u0259r m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259t enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyidir. \u00d6lk\u0259miz bu m\u0259qs\u0259dl\u0259rin qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 f\u0259al rol oynay\u0131r. Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc etibarl\u0131 v\u0259 \u0259v\u0259zolunmaz t\u0259r\u0259fda\u015f kimi t\u0259sdiql\u0259yib\u201d s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k diqq\u0259ti bu statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 d\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi ki, \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 X\u0259z\u0259r regionunun beyn\u0259lxalq bazarlara birl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 strateji rol oynay\u0131r\u0131q. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan 14 \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edir. Co\u011frafi \u0259hat\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri il\u0259 t\u0259bii qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan birinci yerd\u0259dir. Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin G\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k v\u0259 su elektrik enerjisi kimi b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r c\u0259lb edir. 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r enerji istehsal\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259xmin\u0259n 40 faizi b\u0259rpaolunan m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na t\u0259min edil\u0259c\u0259k. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz Orta Asiya, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, Avropa ya\u015f\u0131l enerji d\u0259hlizi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>O da qeyd edildi ki, TDT-y\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00f6n\u0259mli s\u0259rmay\u0259 layih\u0259l\u0259rini icra edib. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131na 20 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox v\u0259sait qoyulub. Bunun \u0259sas hiss\u0259si T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qoyulmu\u015f s\u0259rmay\u0259dir. Bununla b\u0259rab\u0259r, Az\u0259rbaycan \u00d6zb\u0259kistanla, Qazax\u0131stanla, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stanla birg\u0259 s\u0259rmay\u0259 fondlar\u0131 yarad\u0131b. Bu fondlar vasit\u0259sil\u0259 bir \u00e7ox layih\u0259l\u0259r icra edil\u0259c\u0259k. \u00dcmumilikd\u0259, at\u0131lan add\u0131mlar T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 daxilind\u0259 iqtisadi inteqrasiyan\u0131n, enerji v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 dost v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 regionumuzun dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t edir. Prezident \u0130lham \u018fliyev bu \u0259minliyi d\u0259 ifad\u0259 etdi ki, Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc q\u0259bul edil\u0259c\u0259k q\u0259rarlarla T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k, xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131na v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259lav\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 diqq\u0259t g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Qaraba\u011f\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurumuzun dur\u00e7\u0259lm\u0259si prosesi oldu. Tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 fonunda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlardan biri d\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin b\u0259rpa-quruculuq i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 birg\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi infrastruktur v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 bu h\u0259mr\u0259yliyi konkret f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00e7evirir. Qarda\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r, yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259rk\u0259zl\u0259ri in\u015fa olunub, yeni t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t ocaqlar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bildirdi ki, F\u00fczulid\u0259 Mirz\u0259 Uluqb\u0259y ad\u0131na m\u0259kt\u0259b, Kurmanqaz\u0131 ad\u0131na U\u015faq Yarad\u0131c\u0131l\u0131q M\u0259rk\u0259zi, A\u011fdamda Manas ad\u0131na m\u0259kt\u0259b art\u0131q f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Bu, \u00f6zb\u0259k, qazax, q\u0131r\u011f\u0131z qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259diyy\u0259sidir. Macar qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259diyy\u0259si C\u0259bray\u0131lda tikil\u0259n m\u0259kt\u0259bdir. T\u00fcrkm\u0259n qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259diyy\u0259si \u2013 bu g\u00fcn t\u0259m\u0259li qoyulan F\u00fczuli m\u0259scididir. Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin \u015firk\u0259tl\u0259ri bir \u00e7ox tunell\u0259r, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, yollar in\u015fa edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu qarda\u015f d\u0259st\u0259yini he\u00e7 vaxt unutmayacaq.<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda h\u0259mr\u0259ylik, inteqrasiya v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si TDT-ni getdikc\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldir. Art\u0131q d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu birliyi regionda sabitlik v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi q\u0259bul edir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 TDT-nin siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan daha s\u0131x inteqrasiya olunmu\u015f m\u00fctt\u0259fiqlik modelin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, onu yaln\u0131z t\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 Avrasiya v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq regionlar\u0131nda alternativ sabitlik m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259k. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi h\u0259mr\u0259ylik platformas\u0131, sabah \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 qlobal g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi ola bil\u0259r. Bu yolda liderlik, irad\u0259 v\u0259 strateji bax\u0131\u015f art\u0131q formala\u015f\u0131b, indi is\u0259 h\u0259min bax\u0131\u015f\u0131 ortaq siyasi v\u0259 iqtisadi reall\u0131\u011fa \u00e7evirm\u0259k d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Bu yol h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n \u0259srl\u0259rl\u0259 arzulad\u0131\u011f\u0131 birlik ideyas\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n inki\u015faf x\u0259tti g\u00f6st\u0259rir ki, bu birlik yaln\u0131z tarixi-m\u0259d\u0259ni ba\u011fl\u0131l\u0131qlara \u0259saslanm\u0131r, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin siyasi, iqtisadi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131nda real g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi formala\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 XXI \u0259sr t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qlobal miqyasda s\u00f6z sahibin\u0259 \u00e7evrildiyi \u0259sr olacaq.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin h\u0259r bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 m\u00fch\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla z\u0259ngindir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekununda m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 verdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etdi. Bildirdi ki, s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n b\u0259yanatlar v\u0259 fikirl\u0259r T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli istiqam\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Bir daha bu \u0259minlik ifad\u0259 edildi ki, Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc dostlu\u011fumuzu, qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Sonra T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi oldu. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 q\u0259bul olunan s\u0259n\u0259dl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n XII Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn B\u0259yannam\u0259si t\u0259\u015fkilat\u0131n siyasi v\u0259 institusional strukturunun yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7idini \u0259ks etdirdi. Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn sonunda TDT-y\u0259 s\u0259drlik Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standan Az\u0259rbaycana ke\u00e7di. Bu is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin t\u0259\u015fkilatdak\u0131 liderlik missiyas\u0131n\u0131n r\u0259smi t\u0259sdiqidir.\u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyev T\u00fcrkm\u0259nistan Xalq M\u0259sl\u0259h\u0259tinin S\u0259dri Qurbanqulu Berdim\u0259h\u0259mm\u0259dovun iyul ay\u0131nda Qaraba\u011fa s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 F\u00fczulid\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259scidin tikintisini t\u0259klif etdiyini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k bu h\u0259diyy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 qarda\u015f T\u00fcrkm\u0259nistana t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirdi. Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259scidin onlayn formatda t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>H\u0259t bir Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyind\u0259, h\u0259mr\u0259yliyind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131r. Bu t\u0259dbirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7il\u0259n m\u00f6vzular d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259r\u0259k \u00fcmumi m\u00f6vqenin ortaya qoyulmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman \u0259dal\u0259tin v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn yan\u0131nda olaraq atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131 il\u0259 diqq\u0259td\u0259dir. \u00d6lk\u0259mizin m\u00f6vqeyin\u0259 d\u0259st\u0259k haz\u0131rda beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 artan n\u00fcfuzunda \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n ifad\u0259sini tap\u0131r. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi xarici siyas\u0259timizin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 3 oktyabr &#8211; T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q G\u00fcn\u00fc r\u0259smi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 payla\u015f\u0131m\u0131nda yer alan fikirl\u0259ri d\u0259 xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdik. Payla\u015f\u0131m\u0131nda \u201cM\u0259hz bu g\u00fcn 2009-cu ild\u0259 q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 olan Nax\u00e7\u0131vanda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015fdur. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259til\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 s\u0259mimi-q\u0259lbd\u0259n t\u0259brik edir\u0259m\u201d s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 x\u00fcsusi qeyd etmi\u015fdir ki, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 bizim ail\u0259mizdir! \u00d6t\u0259n 16 il \u0259rzind\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z g\u00fccl\u0259nmi\u015f, d\u00fcnya miqyas\u0131nda b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015f, s\u0131ralar\u0131m\u0131z geni\u015fl\u0259nmi\u015fdir. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda siyasi, iqtisadi v\u0259 humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, T\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda h\u0259mr\u0259yliyin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycan T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rini bundan sonra da davam etdir\u0259c\u0259k. Qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259b\u0259didir!<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin ke\u00e7irdiyi ikit\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259, h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirl\u0259ri \u015euras\u0131n\u0131n toplant\u0131s\u0131nda da bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rildi.<\/p>\n<p>Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131s\u0131nda bir daha vur\u011fuland\u0131 ki, beyn\u0259lxalq qurumlara inam\u0131n sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 TDT-y\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda qarda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad \u0259sas\u0131nda qurulan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin dinamikas\u0131 ham\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi deyil, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmidl\u0259 baxma\u011f\u0131m\u0131za m\u00f6hk\u0259m \u0259sasd\u0131r. Bu g\u00fcn t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259klifl\u0259rini dinl\u0259dik. Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 TDT-nin illik Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin say\u0131n\u0131n 2-y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7evik, d\u0259rin v\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259t yarad\u0131b. Formala\u015fmaqda olan yeni beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131nda TDT-nin g\u00fcc\u00fc birliyin r\u0259mzi kimi daha m\u00fch\u00fcm rol oynamaq potensial\u0131na malikdir. Az\u0259rbaycan\u0131n onillikl\u0259r boyunca m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 oldu\u011fu Erm\u0259nistan il\u0259 normalla\u015fma prosesi istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi ard\u0131c\u0131l s\u0259yl\u0259r, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r d\u0259 regionumuzda s\u00fclh v\u0259 sabitliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sin\u0259 hesablan\u0131b. Ortaq dil, tarix v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n, Nax\u00e7\u0131van M\u00fcqavil\u0259si il\u0259 t\u0259m\u0259li qoyulan t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni istiqam\u0259tl\u0259r daxilind\u0259 35-d\u0259n \u00e7ox sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q inki\u015faf edir. TDT aras\u0131nda qarda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00fcmidl\u0259 baxma\u011f\u0131m\u0131za m\u00f6hk\u0259m \u0259sasd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f da s\u0259sl\u0259ndirildi ki, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha m\u0259zmunlu v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 xarakter almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi potensial\u0131m\u0131z\u0131 da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259li, t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 investisiyalar\u0131 v\u0259 ticar\u0259ti inki\u015faf etdirm\u0259liyik. TDT-y\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r co\u011frafi bax\u0131mdan t\u0259bii n\u0259qliyyat, logistika, tranzit x\u0259tl\u0259rini t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k, Avropa v\u0259 Asiya qit\u0259l\u0259ri aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc rolunu oynay\u0131r. T\u0259\u015fkilat bu istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 n\u0259h\u0259ng imkanlara malikdir.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259ti \u00e7\u0131x\u0131\u015flarda, eyni zamanda, ekspertl\u0259rin r\u0259yl\u0259rind\u0259 d\u0259 geni\u015f qeyd olundu. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn regional s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u0131n dinamik v\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n geosiyasi reall\u0131qlara uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyinin g\u00f6st\u0259ricisi oldu\u011fu x\u00fcsusi vur\u011fuland\u0131. Qeyd edildi ki, d\u00fcnyada artan t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riskl\u0259ri v\u0259 yeni t\u0259hdidl\u0259r fonunda TDT regional v\u0259 qlobal miqyasda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tirir. TDT 16 illik f\u0259aliyy\u0259t tarixin\u0259 baxmayaraq, onun tarixi k\u00f6kl\u0259ri v\u0259 m\u0259n\u0259vi dayaqlar\u0131 bundan daha d\u0259rin v\u0259 q\u0259dimdir. T\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas missiyas\u0131 s\u00fclh\u00fcn qorunmas\u0131d\u0131r. Lakin bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t yaln\u0131z h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. M\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi, s\u00fcni intellekt, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, s\u0259rh\u0259d ke\u00e7idl\u0259ri, qeyri-qanuni miqrasiya, narkotik v\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 kimi m\u00f6vzular da g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin eksperl\u0259rinin \u015f\u0259rhl\u0259rind\u0259 bildirilir ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 zaman\u0131n ruhunu d\u00fczg\u00fcn oxuyur v\u0259 regional sabitliyin t\u0259minind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 dediyi kimi, bizim bir ail\u0259miz var, o da t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri ail\u0259sidir. H\u0259r bir \u00fczv bu ail\u0259nin birliyini, h\u0259mr\u0259yliyini v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 \u018fliyeva, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bir daha bu \u0259minliyi ifad\u0259 etdi ki, Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc q\u0259bul ed\u0259c\u0259yimiz q\u0259rarlarla t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00f6vqeyini daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k, xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131na v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259lav\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k Oktyabr\u0131n 7-d\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi. H\u0259r zaman qeyd etdiyimiz kimi, ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbir mahiyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259kan\u0131 il\u0259 d\u0259 diqq\u0259td\u0259 olur. Bu d\u0259f\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyin\u0259 paytaxt Bak\u0131m\u0131z deyil, Q\u0259b\u0259l\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri \u015fahidlik etdi. Bu bir daha t\u0259sdiql\u0259di ki, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 il\u0259 daim diqq\u0259td\u0259 olan Az\u0259rbaycan\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":829875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/019f8b94175985127568701939810133467.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bir daha bu \u0259minliyi ifad\u0259 etdi ki, Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc q\u0259bul ed\u0259c\u0259yimiz q\u0259rarlarla t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00f6vqeyini daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k, xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131na v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259lav\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k Oktyabr\u0131n 7-d\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irildi. H\u0259r zaman qeyd etdiyimiz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829874"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=829874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":829876,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/829874\/revisions\/829876"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/829875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=829874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=829874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=829874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}