{"id":830012,"date":"2025-10-08T17:46:34","date_gmt":"2025-10-08T13:46:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=830012"},"modified":"2025-10-08T17:46:34","modified_gmt":"2025-10-08T13:46:34","slug":"yeniyetm%c9%99l%c9%99r-niy%c9%99-bicaqla-oz-m%c9%99s%c9%99l%c9%99sini-h%c9%99ll-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=830012","title":{"rendered":"Yeniyetm\u0259l\u0259r niy\u0259 b\u0131\u00e7aqla \u00f6z \u201cm\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll edir\u201d?"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 2009-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Vaqif R\u0259fib\u0259yli b\u0131\u00e7aqlanaraq q\u0259tl\u0259 yetirilib. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 11-ci sinif \u015fagirdi olan yeniyetm\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259n iki ya\u015f b\u00f6y\u00fck R. C\u0259f\u0259rov b\u0131\u00e7aqlay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u00f6t\u0259n ay C\u0259lilabad rayonunun X\u0259lilabad k\u0259ndind\u0259 d\u0259 17 ya\u015fl\u0131 m\u0259kt\u0259bli h\u0259mya\u015f\u0131d\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Son vaxtlar artan bu c\u00fcr hadis\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p><strong><em>Yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? M\u0259kt\u0259blil\u0259r, yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 hans\u0131 sosial v\u0259 psixoloji probleml\u0259r dayan\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/67fd3bd2d738a446c3ecd7a81d341b2c.jpg\" alt=\"UZEY\u0130R.jpg (61 KB)\" width=\"700\" height=\"460\" \/><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev Musavat.com<\/strong>-a dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cD\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fik ki, media orqanlar\u0131nda, internet resurslar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda filtr mexanizmi t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u0259nc n\u0259slin m\u0259n\u0259vi v\u0259 psixoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu, vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ayr\u0131ca qanun q\u0259bul edilm\u0259lidir ki, h\u00fcquqa, \u0259xlaqa v\u0259 ictimai d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 zidd payla\u015f\u0131mlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131ns\u0131n.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda sosial mediada v\u0259 televiziya kanallar\u0131nda kriminal al\u0259min n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, \u201co\u011fru d\u00fcnyas\u0131n\u0131n\u201d insanlar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fi a\u00e7\u0131q-a\u015fkar apar\u0131l\u0131r. Onlar\u0131n h\u0259yat\u0131, \u201c\u015f\u00f6hr\u0259ti\u201d, ke\u00e7mi\u015fi haqq\u0131nda verili\u015fl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r, m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131l\u0131r, b\u0259z\u0259n d\u0259 bu \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u0259fn m\u0259rasiml\u0259ri v\u0259 ya toy m\u0259rasiml\u0259ri t\u0259mt\u0259raql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olunur. Bu, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 formala\u015fmaqda olan g\u0259nc n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li tendensiyad\u0131r.<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l televiziyalardan birind\u0259 \u201cQ\u0131z\u0131lbarmaq Fatma\u201d kimi tan\u0131nan kriminal \u015f\u0259xsl\u0259 ba\u011fl\u0131 portret verili\u015f yay\u0131mland\u0131 v\u0259 orada tan\u0131nm\u0131\u015f bir \u015f\u0259xs onunla ba\u011fl\u0131 \u201cxatir\u0259l\u0259rini\u201d b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fc. T\u0259bii ki, bel\u0259 s\u00fcjetl\u0259r\u0259 baxan yeniyetm\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr: \u201cDem\u0259k ki, bu c\u00fcr insanlar da h\u00f6rm\u0259t qazan\u0131r, m\u0259n d\u0259 onun kimi olum\u201d. Halbuki, bu tip t\u0259qdimatlar g\u0259ncl\u0259rd\u0259 m\u0259nfi model formala\u015fd\u0131r\u0131r, onlar\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011fa, aqressiyaya v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq qeyd edib ki, bu t\u0259hl\u00fck\u0259 yaln\u0131z televiziya il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u0130nternetd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u201cYouTube\u201d, \u201cTikTok\u201d v\u0259 \u201cTelegram\u201d kimi platformalarda da cinay\u0259t al\u0259minin \u201cq\u0259hr\u0259manlar\u0131\u201d kimi t\u0259qdim olunan \u015f\u0259xsl\u0259r, qanunsuz h\u0259yat t\u0259rzini \u201cmaraql\u0131 v\u0259 c\u0259sar\u0259tli\u201d kimi g\u00f6st\u0259r\u0259n videolar geni\u015f yay\u0131l\u0131b. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u0259ncl\u0259rin \u015f\u00fcuruna m\u0259nfi t\u0259sir edir, aqressiya v\u0259 zorak\u0131 davran\u0131\u015f meyill\u0259rini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u201cMavi balina\u201d kimi t\u0259hl\u00fck\u0259li onlayn oyunlar, zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 z\u0259r\u0259r vurma davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n kontentl\u0259r d\u0259 u\u015faqlar\u0131n psixologiyas\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259yir. Bu c\u00fcr toksik m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 h\u00fcquqa zidd davran\u0131\u015flara meyil art\u0131r, empatiya v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t hissi z\u0259ifl\u0259yir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyevin fikrinc\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259nin dig\u0259r t\u0259r\u0259fi is\u0259 ail\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259b n\u0259zar\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cValideynl\u0259rin \u00f6vladlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tinin azalmas\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015finin formal xarakter da\u015f\u0131mas\u0131, sosial v\u0259 psixoloji d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin z\u0259if olmas\u0131 bu c\u00fcr hallar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Bu bax\u0131mdan, Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin \u201cM\u0259kt\u0259blinin dostu\u201d layih\u0259si \u00e7ox m\u00fch\u00fcm t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u00fcr. Lakin bu layih\u0259 yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmamal\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 psixoloqlar\u0131n, sosial i\u015f\u00e7il\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259li, u\u015faqlarla f\u0259rdi s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131lmal\u0131, potensial riskli davran\u0131\u015flar vaxt\u0131nda a\u015fkar edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, m\u0259kt\u0259blil\u0259r\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 m\u0259n\u0259vi, \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259ri a\u015f\u0131layan \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, film v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r t\u0259qdim olunmal\u0131d\u0131r. M\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259n, pozitiv sosialla\u015fman\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n m\u0259zmunlar\u0131n say\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki aqressiyan\u0131 do\u011furan m\u00fchit h\u0259m d\u0259 laqeydliyin n\u0259tic\u0259sidir. G\u0259ncl\u0259rin kimi \u201ckumir\u201d se\u00e7m\u0259si c\u0259miyy\u0259tin kiml\u0259ri \u201cn\u00fcmun\u0259\u201d kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259sind\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 2009-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Vaqif R\u0259fib\u0259yli b\u0131\u00e7aqlanaraq q\u0259tl\u0259 yetirilib. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 11-ci sinif \u015fagirdi olan yeniyetm\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259n iki ya\u015f b\u00f6y\u00fck R. C\u0259f\u0259rov b\u0131\u00e7aqlay\u0131b. Xat\u0131rladaq ki, \u00f6t\u0259n ay C\u0259lilabad rayonunun X\u0259lilabad k\u0259ndind\u0259 d\u0259 17 ya\u015fl\u0131 m\u0259kt\u0259bli h\u0259mya\u015f\u0131d\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Son vaxtlar artan bu c\u00fcr hadis\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. Yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? M\u0259kt\u0259blil\u0259r, yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 hans\u0131 sosial v\u0259 psixoloji probleml\u0259r dayan\u0131r? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev Musavat.com-a dan\u0131\u015f\u0131b: \u201cD\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fik ki, media orqanlar\u0131nda, internet resurslar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda filtr mexanizmi t\u0259tbiq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":830013,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755-517x365.jpg",517,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",640,452,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/da63c3d0d14fdfa0daa9b720ab996755.jpg",675,477,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 2009-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Vaqif R\u0259fib\u0259yli b\u0131\u00e7aqlanaraq q\u0259tl\u0259 yetirilib. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 11-ci sinif \u015fagirdi olan yeniyetm\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259n iki ya\u015f b\u00f6y\u00fck R. C\u0259f\u0259rov b\u0131\u00e7aqlay\u0131b. Xat\u0131rladaq ki, \u00f6t\u0259n ay C\u0259lilabad rayonunun X\u0259lilabad k\u0259ndind\u0259 d\u0259 17 ya\u015fl\u0131 m\u0259kt\u0259bli h\u0259mya\u015f\u0131d\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Son vaxtlar artan bu c\u00fcr hadis\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. Yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=830012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":830014,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830012\/revisions\/830014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/830013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=830012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=830012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=830012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}