{"id":830030,"date":"2025-10-09T07:51:49","date_gmt":"2025-10-09T03:51:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=830030"},"modified":"2025-10-09T07:51:49","modified_gmt":"2025-10-09T03:51:49","slug":"xal-yoxsa-d%c9%99ri-x%c9%99rc%c9%99ngi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=830030","title":{"rendered":"\u201cXal\u201d, yoxsa d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngi?"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p><em><strong>Onkoloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Zaman\u0131nda d\u00fczg\u00fcn m\u00fcayin\u0259 olunmaq m\u00fctl\u0259qdir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 d\u0259rinin \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6v\u00fc olan melanoma s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u0259ruz qalmaq, solaryumdan tez-tez istifad\u0259 v\u0259 qoruyucu vasit\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd m\u00fcnasib\u0259tdir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, melanoma hallar\u0131 yaln\u0131z isti \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 deyil, m\u00fclayim iqlim zonalar\u0131nda da s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Az\u0259rbaycan da bu qlobal tendensiyadan k\u0259narda deyil. H\u0259r il minl\u0259rl\u0259 insanda diaqnoz qoyulan melanoma v\u0259 dig\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259ri tez-tez d\u0259rid\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 a\u015fkar edilir. Onkoloqlar bildirirl\u0259r ki, melanoma \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli yay\u0131lan bir x\u0259st\u0259likdir v\u0259 b\u0259z\u0259n adi bir xaldan ba\u015flay\u0131r, lakin vaxt\u0131nda a\u015fkarlanmad\u0131qda b\u0259dxass\u0259li proses\u0259 \u00e7evrilir. G\u00fcn\u0259\u015fin ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u015f\u00fcalar\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259ssas d\u0259risi olan, solyari prosedurlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 ya genetik meyilli \u015f\u0259xsl\u0259r risk qrupuna daxildir. Qeyd ed\u0259k ki, erk\u0259n diaqnozla qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bil\u0259n bu x\u0259st\u0259lik vaxt\u0131nda a\u015fkarlanmad\u0131qda orqanizmin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131laraq h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/10\/08\/\/-7cc5ca26175993801030083737710983086.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>Onkoloq Dursun \u018fliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0130ki sahil\u201d \u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edir ki,\u00a0<\/strong><\/em>d\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259rinin \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259lisi d\u0259ri melanomas\u0131d\u0131r. Melanoma melanositl\u0259rd\u0259n- d\u0259rid\u0259 r\u0259ng piqmenti istehsal ed\u0259n h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin mutasiyas\u0131ndan yaran\u0131r. O bildirir ki, \u0259g\u0259r bu \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259sini m\u00fc\u015fahid\u0259 edildiyi halda, d\u0259rhal h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunmal\u0131d\u0131r: \u201cAsimmetriya- xalq aras\u0131nda \u201cxal\u201d adlanan l\u0259k\u0259y\u0259 x\u0259tt \u00e7\u0259ks\u0259niz, iki yar\u0131s\u0131 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259nir, simmetrik deyil; S\u0259rh\u0259dl\u0259r- yax\u015f\u0131 xass\u0259li xal\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri d\u00fcz v\u0259 hamard\u0131r. Melanomada is\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259r buruqlu, q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q v\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r olur; R\u0259ng- normal xallar ad\u0259t\u0259n t\u0259k r\u0259ng olur. Melanomalar\u00a0 \u00e7ox r\u0259ngli ola bil\u0259r- q\u0259hv\u0259yi, t\u00fcnd qara, b\u0259z\u0259n q\u0131rm\u0131z\u0131, mavi v\u0259 ya ba\u015fqa tonlar; Diametr- melanomalar ad\u0259t\u0259n 6 mm- d\u0259n b\u00f6y\u00fck olur (q\u0259l\u0259m silgisi q\u0259d\u0259r). B\u0259z\u0259n ki\u00e7ik \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 ba\u015flay\u0131b zamanla b\u00f6y\u00fcy\u0259 bil\u0259r; D\u0259yi\u015fiklik- h\u0259r hans\u0131 xalda b\u00f6y\u00fcm\u0259, r\u0259ng b\u0259rab\u0259rsizliyi v\u0259 ya forma d\u0259yi\u015fikliyi, qanama, qa\u015f\u0131nma v\u0259 ya qab\u0131qlanma varsa.<\/p>\n<p>Onkoloq a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda melanomadan qorunman\u0131n yollar\u0131n\u0131 da qeyd etdi. O, g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n qoruyucu krem istifad\u0259 etm\u0259yi, solyariyadan uzaq durma\u011f\u0131, xallar\u0131 m\u00fct\u0259madi izl\u0259m\u0259yi v\u0259 d\u0259rid\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li bir \u201cxal\u201d m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikd\u0259 m\u00fctl\u0259q dermotoloqa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edir. Dursun \u018fliyev son olaraq x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdi ki, biopsiya n\u0259tic\u0259nizd\u0259 melanoma a\u015fkarlan\u0131bsa, erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 sa\u011falma \u015fans\u0131n\u0131z 90%-dirs\u0259 gecikmi\u015f, y\u0259ni metastatik m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu \u015fans 25%-in alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr: \u201cHaz\u0131rda ir\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259li melanomalar\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u0130mmunoterapiya geni\u015f istifad\u0259 olunur. \u0130r\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn zaman\u0131nda d\u00fczg\u00fcn m\u00fcayin\u0259 olunmaq m\u00fctl\u0259qdir.\u201d<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n qorunmaq yaln\u0131z yay aylar\u0131nda deyil, ilboyu vacibdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn SPF qoruyucu kreml\u0259rd\u0259n istifad\u0259, a\u00e7\u0131q r\u0259ngli geyiml\u0259r geyinm\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u00fcn \u0259n isti saatlar\u0131nda a\u00e7\u0131q havada uzun m\u00fcdd\u0259t qalmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq melanoma sad\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n, lakin vaxt\u0131nda a\u015fkarlanmad\u0131qda h\u0259yatit\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan x\u0259st\u0259likdir. D\u00fczg\u00fcn profilaktika v\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m dermotoloji m\u00fcayin\u0259l\u0259r bu t\u0259hl\u00fck\u0259ni minimuma endir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u015eahnigar \u018fhm\u0259dova, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1759981863365\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2025\/10\/08\/-0d2b2061175993803520052336610249003.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\">\n<div class=\"col-md-3\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"d-none d-sm-block\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Onkoloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Zaman\u0131nda d\u00fczg\u00fcn m\u00fcayin\u0259 olunmaq m\u00fctl\u0259qdir Son ill\u0259rd\u0259 d\u0259rinin \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6v\u00fc olan melanoma s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u0259ruz qalmaq, solaryumdan tez-tez istifad\u0259 v\u0259 qoruyucu vasit\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd m\u00fcnasib\u0259tdir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, melanoma hallar\u0131 yaln\u0131z isti \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 deyil, m\u00fclayim iqlim zonalar\u0131nda da s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Az\u0259rbaycan da bu qlobal tendensiyadan k\u0259narda deyil. H\u0259r il minl\u0259rl\u0259 insanda diaqnoz qoyulan melanoma v\u0259 dig\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259ri tez-tez d\u0259rid\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 a\u015fkar edilir. Onkoloqlar bildirirl\u0259r ki, melanoma \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli yay\u0131lan bir x\u0259st\u0259likdir v\u0259 b\u0259z\u0259n adi bir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":830031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/3ffebb08175993727247554184910206013.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Onkoloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Zaman\u0131nda d\u00fczg\u00fcn m\u00fcayin\u0259 olunmaq m\u00fctl\u0259qdir Son ill\u0259rd\u0259 d\u0259rinin \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6v\u00fc olan melanoma s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u0259ruz qalmaq, solaryumdan tez-tez istifad\u0259 v\u0259 qoruyucu vasit\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd m\u00fcnasib\u0259tdir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, melanoma hallar\u0131 yaln\u0131z isti \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 deyil, m\u00fclayim iqlim zonalar\u0131nda da s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Az\u0259rbaycan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=830030"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":830032,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830030\/revisions\/830032"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/830031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=830030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=830030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=830030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}