{"id":830140,"date":"2025-10-09T16:42:00","date_gmt":"2025-10-09T12:42:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=830140"},"modified":"2025-10-09T16:42:00","modified_gmt":"2025-10-09T12:42:00","slug":"turk-dovl%c9%99tl%c9%99ri-t%c9%99skilati-zirv%c9%99-gorusu-birlik-strateji-guc-v%c9%99-inkisafin-geosiyasi-x%c9%99rit%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=830140","title":{"rendered":"T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc: Birlik, strateji g\u00fcc v\u0259 inki\u015faf\u0131n geosiyasi x\u0259rit\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>7 oktyabr 2025-ci ild\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259kc\u0259 diplomatik toplant\u0131 deyil, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi x\u0259rit\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n strateji hadis\u0259 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Zirv\u0259nin ana x\u0259ttind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ideoloji vizyon \u2013 T\u00fcrk birliyinin art\u0131q \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan geosiyasi m\u0259rk\u0259z m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7idi dayan\u0131rd\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Qlobal nizam\u0131n pozuldu\u011fu, g\u00fcc balanslar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 Prezident \u018fliyev T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yeni geosiyasi q\u00fctb kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirdi. Onun bax\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcrk birliyi art\u0131q m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131q deyil, daxili sabitlik, iqtisadi potensial, n\u0259qliyyat arteriyalar\u0131 v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan strateji ittifaqd\u0131r. Bu yana\u015fma t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini yaln\u0131z regionda deyil, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 d\u0259 hesabla\u015f\u0131lacaq q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik anlay\u0131\u015flar\u0131 sad\u0259c\u0259 diplomatik termin deyil, inki\u015faf\u0131n ilkin \u015f\u0259rtidir. Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 bir daha g\u00f6st\u0259rdi ki, Az\u0259rbaycan s\u00fclh\u00fc q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n, lakin onu g\u00fcc amilind\u0259n k\u0259nar t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u0130lham \u018fliyevin s\u00fclh\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi is\u0259 h\u0259rbi-texniki t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qla \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259si t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vahid m\u00fcdafi\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 2026-c\u0131 ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k birg\u0259 t\u0259liml\u0259r bar\u0259d\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs bu yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin r\u0259mzidir. Bu, sad\u0259c\u0259 taktiki add\u0131m deyil \u2013 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin vahid t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik ekosisteminin formala\u015fmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 strateji t\u0259klifdir.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki s\u0259sl\u0259n\u0259n fikirl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi ki, \u0130lham \u018fliyevin bax\u0131\u015f\u0131nda h\u0259rbi g\u00fcc yaln\u0131z m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259si deyil, m\u00fcst\u0259qilliyin v\u0259 \u0259dal\u0259tli s\u00fclh\u00fcn t\u0259minat\u0131d\u0131r. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f tarixi Z\u0259f\u0259r v\u0259 sonrak\u0131 antiterror t\u0259dbirl\u0259ri bu f\u0259ls\u0259f\u0259nin reall\u0131\u011fa \u00e7evrildiyinin s\u00fcbutudur. Bu, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Qafqazda yeni \u0259dal\u0259t modelinin \u2013 g\u00fcc v\u0259 h\u00fcququn harmoniyas\u0131na \u0259saslanan sabitliyin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda iqtisadi v\u0259 kommunikasiya sah\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 bax\u0131\u015f da d\u0259rin geosiyasi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259kl\u0259, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda strateji k\u00f6rp\u00fc rolunu oynay\u0131r. Orta D\u0259hlizin 90 faiz artm\u0131\u015f y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131 v\u0259 tranzit m\u00fcdd\u0259tl\u0259rinin azalmas\u0131 bu vizionun real n\u0259tic\u0259sidir. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 is\u0259 bu inteqrasiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259sini \u2013 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n fiziki v\u0259 iqtisadi birliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n enerji siyas\u0259ti d\u0259 bu konsepsiyan\u0131n davam\u0131d\u0131r. 14 \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixrac ed\u0259n v\u0259 b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r y\u00f6n\u0259ld\u0259n \u00f6lk\u0259, t\u0259kc\u0259 regionun deyil, Avrasiyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm strateji oyun\u00e7udur. \u0130lham \u018fliyevin \u201cya\u015f\u0131l enerji d\u0259hlizi\u201d ideyas\u0131 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 ekoloji m\u0259suliyy\u0259t kontekstind\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni ideoloji x\u0259tt kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yat\u0131r\u0131lan 20 milyard dollardan art\u0131q s\u0259rmay\u0259, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-\u00d6zb\u0259kistan-Qazax\u0131stan-K\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan fondlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 art\u0131q ideoloji h\u0259mr\u0259yliyin iqtisadi realla\u015fma m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7diyini g\u00f6st\u0259rir. Bu, \u0130lham \u018fliyevin uzunm\u00fcdd\u0259tli strateji m\u0259qs\u0259dinin \u2013 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 h\u0259d\u0259finin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Prezidentin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 1926-c\u0131 il Bak\u0131 T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n\u0131n 100 illiyinin qeyd edilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc is\u0259 ideoloji s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u00fcrk kimliyinin tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ld\u0259n d\u0259rin simvolik add\u0131md\u0131r. Bu, h\u0259m m\u0259d\u0259ni, h\u0259m siyasi m\u0259nada bir mesaj idi: t\u00fcrk birliyi yaln\u0131z ortaq maraqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, ortaq yadda\u015f v\u0259 m\u0259n\u0259vi irs \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Zirv\u0259nin sonunda Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131nda qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr, t\u00fcrk h\u0259mr\u0259yliyinin t\u0259kc\u0259 s\u00f6zl\u0259 deyil, \u0259m\u0259ld\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndiyini s\u00fcbut etdi. F\u00fczuli, A\u011fdam v\u0259 C\u0259bray\u0131lda tikil\u0259n m\u0259kt\u0259bl\u0259r, yollar, m\u0259scidl\u0259r bu birliyin canl\u0131 simvoluna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u0130lham \u018fliyevin liderliyind\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n strateji istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan art\u0131q t\u0259kc\u0259 regionun sabitlik daya\u011f\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrk birliyinin siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 art\u0131q t\u0259k bir ideya deyil \u2013 ortaq g\u00fcc\u00fcn, ortaq irad\u0259nin v\u0259 ortaq g\u0259l\u0259c\u0259yin institusional formas\u0131d\u0131r. Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259n ba\u015flayan bu yol t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n birliyini yeni geosiyasi n\u0259f\u0259s, yeni inki\u015faf f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 yeni tarixi m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 birl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><em><strong>Fatma X\u0131d\u0131rl\u0131,<br \/>\nBeyl\u0259qan Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259ti ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 aparat\u0131n\u0131n \u0130ctimai, siyasi v\u0259 humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>7 oktyabr 2025-ci ild\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259kc\u0259 diplomatik toplant\u0131 deyil, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi x\u0259rit\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n strateji hadis\u0259 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Zirv\u0259nin ana x\u0259ttind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ideoloji vizyon \u2013 T\u00fcrk birliyinin art\u0131q \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan geosiyasi m\u0259rk\u0259z m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7idi dayan\u0131rd\u0131. Qlobal nizam\u0131n pozuldu\u011fu, g\u00fcc balanslar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 Prezident \u018fliyev T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yeni geosiyasi q\u00fctb kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirdi. Onun bax\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcrk birliyi art\u0131q m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131q deyil, daxili sabitlik, iqtisadi potensial, n\u0259qliyyat arteriyalar\u0131 v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan strateji ittifaqd\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":830141,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9c8661be176000427476268434210366625.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"7 oktyabr 2025-ci ild\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n 12-ci Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259kc\u0259 diplomatik toplant\u0131 deyil, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k siyasi v\u0259 iqtisadi x\u0259rit\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n strateji hadis\u0259 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Zirv\u0259nin ana x\u0259ttind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ideoloji vizyon \u2013 T\u00fcrk birliyinin art\u0131q \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan geosiyasi m\u0259rk\u0259z m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7idi dayan\u0131rd\u0131. Qlobal nizam\u0131n pozuldu\u011fu, g\u00fcc&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830140"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=830140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":830142,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/830140\/revisions\/830142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/830141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=830140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=830140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=830140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}