{"id":831193,"date":"2025-10-20T15:00:47","date_gmt":"2025-10-20T11:00:47","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=831193"},"modified":"2025-10-20T15:00:47","modified_gmt":"2025-10-20T11:00:47","slug":"s%c9%99hiyy%c9%99-nazirliyinin-mut%c9%99x%c9%99ssisi-sumuk-saglamligini-qoruma-t%c9%99dbirl%c9%99ri-usaqliq-v%c9%99-g%c9%99nclik-dovrund%c9%99n-baslanmalidirfoto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=831193","title":{"rendered":"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi &#8211; S\u00fcm\u00fck sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma t\u0259dbirl\u0259ri u\u015faql\u0131q v\u0259 g\u0259nclik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flanmal\u0131d\u0131rFOTO"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<div class=\"blog_text\">\n<p>1997-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 20-si \u00dcmumd\u00fcnya Osteoporozla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. H\u0259min tarix \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 profilaktika, diaqnostika v\u0259 metabolik s\u00fcm\u00fck x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si haqq\u0131nda c\u0259miyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259sis edilib.<br \/>\nOsteoporozun yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri, n\u00f6vl\u0259ri v\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259ri, onun m\u00fcalic\u0259si v\u0259 dig\u0259r suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Travmatologiya v\u0259 Ortopediya \u0130nstitutunun Ba\u015f direktorunun m\u00fcavini \u2013 ba\u015f h\u0259him Nizami M\u0259mm\u0259dov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Nizami m\u00fc\u0259llim, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, osteoporoz n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Osteoporoz s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131 k\u00fctl\u0259sinin v\u0259 keyfiyy\u0259tinin azalmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 olunan, s\u00fcm\u00fckl\u0259ri z\u0259if v\u0259 k\u00f6vr\u0259k ed\u0259n metabolik x\u0259st\u0259likdir. Bu x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 s\u00fcm\u00fckd\u0259 mineral komponentl\u0259rin miqdar\u0131 azal\u0131r, h\u0259m d\u0259 onun mikroarxitekturas\u0131 pozulur. N\u0259tic\u0259d\u0259, s\u00fcm\u00fck mexaniki g\u00fcc\u00fcn\u00fc itirir v\u0259 minimal travma il\u0259 bel\u0259 s\u0131n\u0131q ba\u015f ver\u0259 bilir. \u00dcST-nin t\u0259rifin\u0259 g\u00f6r\u0259, osteoporoz sistemli s\u00fcm\u00fck x\u0259st\u0259liyi olub, \u0259sas klinik \u0259lam\u0259ti az travmal\u0131 v\u0259 ya he\u00e7 travma olmadan ba\u015f ver\u0259n s\u0131n\u0131qlard\u0131r.<br \/>\nBu x\u0259st\u0259liyin c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259si onun uzun ill\u0259r simptom verm\u0259m\u0259si, yaln\u0131z s\u0131n\u0131q ba\u015f verdikd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259si v\u0259 art\u0131q gec m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 a\u015fkar olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, osteoporoz tez-tez \u201cs\u0259ssiz epidemiya\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Doktor, bu x\u0259st\u0259lik kiml\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259lir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Osteoporoz qad\u0131nlarda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 menopauza sonras\u0131 d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Qad\u0131nlarda hormonal s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00f6n planda olsa da, ki\u015fil\u0259rd\u0259 ya\u015flanma, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi faktorlar\u0131 \u0259sas rol oynay\u0131r.<br \/>\nBundan \u0259lav\u0259, uzun m\u00fcdd\u0259t yataq rejimind\u0259 qalan x\u0259st\u0259l\u0259r, qidalanma poz\u011funlu\u011fu olan \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 b\u0259zi xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r d\u0259 y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxildir.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"two_image\">\n<figure><img src=\"https:\/\/sehiyye.gov.az\/site\/assets\/files\/13077\/img_8238.jpg\" alt=\"A man in a white lab coat stands against a light background, with a medical symbol behind him. Text identifies him as a chief physician.\" data-uw-rm-alt-original=\"\" data-uw-rm-alt=\"BE\" \/><\/figure>\n<figure><img src=\"https:\/\/sehiyye.gov.az\/site\/assets\/files\/13077\/img_7457.jpg\" alt=\"Illustration of a bone cross-section highlighting healthy and osteoporotic areas, with a world map background. Text mentions World Osteoporosis Day.\" data-uw-rm-alt-original=\"\" data-uw-rm-alt=\"BE\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"blog_text\">\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporozun yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 X\u0259st\u0259liyin yaranmas\u0131 \u00e7oxfaktorlu prosesdir. Onun birinci s\u0259b\u0259bi insan\u0131n ya\u015flanmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan t\u0259bii olaraq 30\u201335 ya\u015f\u0131nda s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259sinin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r v\u0259 bundan sonra yava\u015f-yava\u015f azalma\u011fa ba\u015flay\u0131r. X\u00fcsus\u0259n qad\u0131nlarda menopauza sonras\u0131 d\u00f6vrd\u0259 estrogen hormonunun k\u0259skin azalmas\u0131 s\u00fcm\u00fck itkisini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<br \/>\nGenetik amill\u0259r d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Birinci d\u0259r\u0259c\u0259li qohumlarda osteoporoz v\u0259 ya bud boynu s\u0131n\u0131qlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunubsa, bu, riskin y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Qidalanma da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nOrqanizm kifay\u0259t q\u0259d\u0259r kalsium v\u0259 D vitamini q\u0259bul etm\u0259dikd\u0259, s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259mliyi azal\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259tsizlik, y\u0259ni fiziki aktivliyin az olmas\u0131 s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131n\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmamas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259si daha tez itirilir. Siqaret, alkoqol v\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t kortikosteroid q\u0259bulu da s\u00fcm\u00fck metabolizmini pozur.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k osteoporozun yaranmas\u0131na z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>X\u0259st\u0259liyin klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Osteoporozun \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u00fcsusiyy\u0259ti uzun m\u00fcdd\u0259t gizli qalmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan ill\u0259rl\u0259 s\u00fcm\u00fck itkisi ya\u015fasa da, bunu hiss etmir. Yaln\u0131z s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259sinin xeyli azalmas\u0131ndan sonra klinik \u0259lam\u0259tl\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Bel v\u0259 k\u00fcr\u0259k nahiy\u0259sind\u0259 xroniki, s\u00f6n\u00fck a\u011fr\u0131lar, boyun getdikc\u0259 q\u0131salmas\u0131 v\u0259 qamburluq bu \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.<br \/>\n\u018fn diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n klinik n\u0259tic\u0259 is\u0259 y\u00fcng\u00fcl y\u0131x\u0131lmadan sonra ba\u015f ver\u0259n s\u0131n\u0131qlard\u0131r. X\u00fcsus\u0259n bud boynu s\u0131n\u0131qlar\u0131, f\u0259q\u0259r\u0259 s\u0131n\u0131qlar\u0131 v\u0259 bil\u0259k s\u0131n\u0131qlar\u0131 osteoporozun tipik g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu s\u0131n\u0131qlar insan\u0131n h\u0259yat keyfiyy\u0259tini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131r v\u0259 b\u0259z\u0259n \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011funu da q\u0131sald\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporoz nec\u0259 diaqnostika olunur?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Diaqnostikan\u0131n \u0259sas \u00fcsulu s\u00fcm\u00fck mineral s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259sidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan densitometriya (DEXA) metodu \u201cq\u0131z\u0131l standart\u201d say\u0131l\u0131r. \u201cT-score\u201d \u20132.5 v\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 olduqda, osteoporoz diaqnozu qoyulur.<br \/>\nRentgenoqrafiya yaln\u0131z gec m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 s\u00fcm\u00fck nazilm\u0259sini g\u00f6st\u0259rir, lakin erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r informativ deyil. Biokimy\u0259vi analizl\u0259rd\u0259 kalsium, fosfor, D vitamini, paratiroid hormonu kimi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<br \/>\nBundan \u0259lav\u0259, x\u0259st\u0259nin anamnezi, ail\u0259 tarixi v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi amill\u0259ri d\u0259 diaqnozun d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporoz hans\u0131 a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Bu x\u0259st\u0259liyin \u0259n ciddi n\u0259tic\u0259si s\u0131n\u0131qlard\u0131r. Bud boynu s\u0131n\u0131qlar\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t m\u0259hdudiyy\u0259ti v\u0259 yataq as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. F\u0259q\u0259r\u0259 s\u0131n\u0131qlar\u0131 is\u0259 qamburlu\u011fa, belin formala\u015fmas\u0131nda pozulmaya, boyun q\u0131salmas\u0131na v\u0259 daimi a\u011fr\u0131lara s\u0259b\u0259b olur. H\u0259m\u00e7inin, osteoporozlu x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259r bir y\u0131x\u0131lma yeni s\u0131n\u0131q riski dem\u0259kdir v\u0259 bu, onlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131 qorxulu v\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 hala g\u0259tirir.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporozun m\u00fcalic\u0259sind\u0259 hans\u0131 \u00fcsullar t\u0259tbiq olunur?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 M\u00fcalic\u0259 kompleks yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yat t\u0259rzinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si vacibdir. X\u0259st\u0259 kalsium v\u0259 D vitamini il\u0259 z\u0259ngin p\u0259hriz\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259li, g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r faydalanmal\u0131, fiziki aktivliyini art\u0131rmal\u0131, siqaret v\u0259 alkoqoldan uzaq durmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nD\u0259rman m\u00fcalic\u0259sind\u0259 s\u00fcm\u00fck rezorbsiyas\u0131n\u0131 azaldan preparatlar istifad\u0259 olunur. Menopauzadan sonrak\u0131 qad\u0131nlarda hormon \u0259v\u0259zedici m\u00fcalic\u0259 se\u00e7ilmi\u015f hallarda t\u0259tbiq edilir.<br \/>\nM\u00fcalic\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, fizioterapiya v\u0259 reabilitasiya proqramlar\u0131 da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. \u018fz\u0259l\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 y\u0131x\u0131lma riskinin azald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 x\u00fcsusi m\u0259\u015fql\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporozun profilaktikas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Profilaktika bu x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131n \u0259n effektiv yoludur. \u018fslind\u0259 s\u00fcm\u00fck sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma t\u0259dbirl\u0259ri u\u015faql\u0131q v\u0259 g\u0259nclik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259sinin maksimum s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 osteoporoz riskini azald\u0131r. Qidalanmada s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131na, bal\u0131q v\u0259 ya\u015f\u0131l t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259k, aktiv h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u0259k \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rdir.<br \/>\nOrta v\u0259 ya\u015fl\u0131 d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Bunlara m\u00fct\u0259madi densitometriya m\u00fcayin\u0259si, h\u0259kim n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda kalsium v\u0259 D vitamini q\u0259bulu, z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n imtina daxildir. Profilaktik t\u0259dbirl\u0259r s\u00fcm\u00fckl\u0259rin m\u00f6hk\u0259m qalmas\u0131na v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 s\u0131n\u0131qlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0<\/strong><strong>Osteoporozlu x\u0259st\u0259l\u0259r g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatlar\u0131nda n\u0259y\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r ev \u015f\u0259raitind\u0259 y\u0131x\u0131lma riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf m\u00fchiti t\u0259hl\u00fck\u0259siz etm\u0259lidir. S\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259n xal\u00e7alar, s\u0259rb\u0259st naqill\u0259r y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, pill\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 v\u0259 vanna ota\u011f\u0131nda tutacaqlar qura\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259r g\u00fcn orta intensivlikd\u0259 g\u0259zinti v\u0259 sad\u0259 idman h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir v\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc qoruyur.<br \/>\nQidalanmada kalsiumla z\u0259ngin m\u0259hsullar \u0259sas yer tutmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan faydalanmaq orqanizmin t\u0259bii D vitamini sintezini art\u0131r\u0131r. H\u0259kimin yazd\u0131\u011f\u0131 d\u0259rmanlar vaxt\u0131nda q\u0259bul olunmal\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 he\u00e7 vaxt yar\u0131m\u00e7\u0131q saxlanmamal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 qaydalar g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yata t\u0259tbiq edildikd\u0259, x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0131n\u0131q riski \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131r v\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259ti yax\u015f\u0131 qal\u0131r.<br \/>\nErk\u0259n diaqnostika, vaxt\u0131nda m\u00fcalic\u0259 v\u0259 profilaktika t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yat keyfiyy\u0259tinin qorunmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r.<br \/>\nH\u0259r bir insan s\u00fcm\u00fck sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259li, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 risk qrupunda olan \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fct\u0259madi olaraq m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259lidir. Osteoporozla m\u00fcbariz\u0259nin \u0259n yax\u015f\u0131 yolu onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqd\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1997-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 20-si \u00dcmumd\u00fcnya Osteoporozla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. H\u0259min tarix \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 profilaktika, diaqnostika v\u0259 metabolik s\u00fcm\u00fck x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si haqq\u0131nda c\u0259miyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259sis edilib. Osteoporozun yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri, n\u00f6vl\u0259ri v\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259ri, onun m\u00fcalic\u0259si v\u0259 dig\u0259r suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Travmatologiya v\u0259 Ortopediya \u0130nstitutunun Ba\u015f direktorunun m\u00fcavini \u2013 ba\u015f h\u0259him Nizami M\u0259mm\u0259dov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir. \u2013\u00a0Nizami m\u00fc\u0259llim, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, osteoporoz n\u0259dir? \u2013 Osteoporoz s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131 k\u00fctl\u0259sinin v\u0259 keyfiyy\u0259tinin azalmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 olunan, s\u00fcm\u00fckl\u0259ri z\u0259if v\u0259 k\u00f6vr\u0259k ed\u0259n metabolik x\u0259st\u0259likdir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":831194,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/02afd503b3bb8f72e72d2bf6c8d34a9c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1997-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 20-si \u00dcmumd\u00fcnya Osteoporozla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. H\u0259min tarix \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 profilaktika, diaqnostika v\u0259 metabolik s\u00fcm\u00fck x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si haqq\u0131nda c\u0259miyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259sis edilib. Osteoporozun yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri, n\u00f6vl\u0259ri v\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259ri, onun m\u00fcalic\u0259si v\u0259 dig\u0259r suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Travmatologiya v\u0259 Ortopediya \u0130nstitutunun Ba\u015f direktorunun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=831193"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":831195,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831193\/revisions\/831195"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/831194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=831193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=831193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=831193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}