{"id":831209,"date":"2025-10-20T17:59:54","date_gmt":"2025-10-20T13:59:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=831209"},"modified":"2025-10-20T17:59:54","modified_gmt":"2025-10-20T13:59:54","slug":"dabaqdan-olmus-heyvanlarin-%c9%99ti-don%c9%99rxanalara-verilir-ekspertd%c9%99n-sok-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=831209","title":{"rendered":"Dabaqdan \u00f6lm\u00fc\u015f heyvanlar\u0131n \u0259ti d\u00f6n\u0259rxanalara verilir? \u2013 Ekspertd\u0259n \u015fok A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>\u201cDabaq x\u0259st\u0259liyi respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 yay\u0131l\u0131b. D\u00fcn\u0259n m\u0259n\u0259 f\u0259rdi sahibkar m\u00fcraci\u0259t etdi v\u0259 bildirdi ki, heyvanlar\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259nib, \u00e7ox primitiv \u00fcsullarla m\u00fcalic\u0259 edirl\u0259r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, yay\u0131lman\u0131n co\u011frafiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 geni\u015f m\u0259lumat vermir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri\u00a0<strong>Musavat.com<\/strong>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyinin s\u0259dri Eyyub H\u00fcseynov deyib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/eyyub%20son.PNG\" alt=\"eyyub son.PNG (353 KB)\" width=\"700\" height=\"384\" \/><\/p>\n<p><strong>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0<\/strong><strong>istisna deyil ki, dabaq x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u0259n heyvanlar\u0131n \u0259ti regionlarda restoranlara, u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131na verilir:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cV\u0259 yaxud da sa\u011flam \u0259tl\u0259r\u0259 qat\u0131laraq sat\u0131la da bil\u0259r. Bunlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 insanlar diqq\u0259tli olmal\u0131, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259al i\u015f aparmal\u0131d\u0131rlar, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 f\u0259rdi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda daha ciddi i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 k\u0259silib sat\u0131lan yerd\u0259n\u0259t alan zaman diqq\u0259tli olsunlar. \u0259tin \u00fcz\u0259rind\u0259 yumru damc\u0131lar varsa, bu o dem\u0259kdir ki, dabaq x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u0259n heyvan\u0131n \u0259tidir. Dabaq x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxan heyvan hals\u0131z olur, yem\u0259k yemir, a\u011fz\u0131ndan v\u0259 burnundan su g\u0259lir, n\u0259tic\u0259d\u0259 z\u0259ifl\u0259yib \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar \u0259t alan zaman onu evd\u0259 \u00e7oxlu qaynats\u0131nlar. Dabaqdan \u00f6lm\u00fc\u015f heyvan\u0131n \u0259ti tam bi\u015fm\u0259lidir, kabab \u015f\u0259klind\u0259 yem\u0259k olmaz. \u00c7\u00fcnki onun i\u00e7\u0259risind\u0259 t\u00f6r\u0259dicil\u0259r qala bil\u0259r. Rayonlarda insanlar pendird\u0259n v\u0259 sudan ehtiyatla istifad\u0259 etsinl\u0259r. \u00c7\u00fcnki yoluxmu\u015f heyvan\u0131n s\u00fcd\u00fc d\u0259 o virusu da\u015f\u0131y\u0131r. S\u00fcd yax\u015f\u0131 qaynad\u0131l\u0131b istehlak edilm\u0259lidir. SSR\u0130 zaman\u0131nda dabaq x\u0259st\u0259liyi yay\u0131landa rayonlarda karantin zonalar\u0131 elan olunurdu. Oraya qoruyucular t\u0259yin edilirdi v\u0259 bildirilirdi ki, orada dabaq x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n heyvanlar saxlan\u0131l\u0131r. Oradan ke\u00e7\u0259n avtomobill\u0259rin t\u0259k\u0259rl\u0259ri yuyulurdu. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, indi karantin zonalar\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130stisna deyil ki, dabaqdan \u00f6lm\u00fc\u015f heyvanlar\u0131n \u0259ti m\u00fcxt\u0259lif yollarla sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, ciddi ma\u011fazlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 bunlar yoxdur. Lakin b\u0259zi yerl\u0259rdin bu \u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259hali ehtiyatl\u0131 olsun\u201d.<\/p>\n<p><strong>Qeyd ed\u0259k ki, son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 dabaq x\u0259st\u0259liyinin (elmi ad\u0131yla afta epizootiyas\u0131 v\u0259 ya Foot-and-Mouth Disease) yay\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi narahatl\u0131q yarad\u0131b. X\u0259st\u0259liyin h\u0259m heyvanlara, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda insanlara ke\u00e7\u0259 bilm\u0259si bu narahatl\u0131\u011f\u0131 daha da art\u0131r\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Dabaq itigedi\u015fli y\u00fcks\u0259k kontagioz virus x\u0259st\u0259liyidir. Q\u0131zd\u0131rma, a\u011f\u0131z selik qi\u015fas\u0131nda, d\u0259rid\u0259, yelind\u0259, d\u0131rnaqaras\u0131 nahiy\u0259l\u0259rd\u0259 aftalar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si, cavan heyvanlarda is\u0259 miokard\u0131n v\u0259 skelet \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rinin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fay\u0259t edilir. B\u00fct\u00fcn c\u00fctd\u0131rnaql\u0131 heyvanlar, d\u0259v\u0259l\u0259r, nadir hallarda atlar v\u0259 dig\u0259r heyvanlar Dabaq x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxa bil\u0259r.<\/p>\n<p>Dabaq x\u0259st\u0259liyi heyvandarl\u0131qda \u00e7\u0259ki itkisin\u0259, s\u00fcd\u00fcn azalmas\u0131na, m\u0259hsulun keyfiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259, rayonlarda, b\u0259z\u0259n d\u00f6vl\u0259tin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259tinin pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Virusun m\u00fcxt\u0259lif tipl\u0259ri (A, O, C, SAT-1, SAT-2, SAT-3) m\u00f6vcuddur, \u0259traf m\u00fchitin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 davaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Virus x\u0259st\u0259 heyvandan \u0259traf m\u00fchit\u0259 a\u011f\u0131z suyu, s\u00fcd, n\u0259cis, sidik v\u0259 sair\u0259 il\u0259 xaric olur. T\u00f6r\u0259dici x\u0259st\u0259lik m\u0259nb\u0259yind\u0259n geyiml\u0259, yeml\u0259, n\u0259qliyyat v\u0259 dig\u0259r vasit\u0259l\u0259rl\u0259, h\u0259tta k\u00fcl\u0259k vasit\u0259si il\u0259 yay\u0131laraq b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259r\u0259 siray\u0259t edir.<\/p>\n<p><strong>Yoluxma \u0259sas\u0259n a\u011f\u0131z\u0131n selik qi\u015fas\u0131ndan, yelinin v\u0259 \u0259traflar\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f nahiy\u0259sind\u0259n, h\u0259m\u00e7inin aerogen yolla ba\u015f verir. \u00d6l\u00fcm 0,2-0,5%, buzovlarda 50%-\u0259 q\u0259d\u0259r, s\u00fcd\u0259m\u0259r \u00e7o\u015fqalarda 60-80% aras\u0131 olur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kliniki \u0259lam\u0259tl\u0259ri bunlard\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 2-7, b\u0259z\u0259n 14-21 g\u00fcn davam edir;<\/p>\n<p>&#8211; b\u0259d\u0259n temperaturu 40,5-41,5 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 qalx\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; simptomlar g\u00f6r\u00fcn\u0259nd\u0259n 2-3 g\u00fcn sonra a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funda, dild\u0259, burun qanad\u0131nda, burun aynas\u0131nda, q\u0131rnaq aras\u0131 nahiy\u0259d\u0259, d\u0131rnaq tac\u0131nda v\u0259 yelind\u0259 aftalar yaran\u0131r, 1-3 g\u00fcnd\u0259n sonra partlay\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; partlam\u0131\u015f aftalar\u0131n yerind\u0259 eroziyalar yaran\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; buzovlarda bir qayda olaraq aftalar yaranm\u0131r, x\u0259st\u0259lik qastroenterit formas\u0131nda ke\u00e7ir v\u0259 \u0259ks\u0259r\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir;<\/p>\n<p>&#8211; qoyun v\u0259 ke\u00e7il\u0259rd\u0259 eyni \u0259lam\u0259tl\u0259r ba\u015f verir v\u0259 y\u00fcng\u00fcl formada ke\u00e7ir;<\/p>\n<p>&#8211; donuzlarda \u0259traflar z\u0259d\u0259l\u0259nir, axsaql\u0131q, \u00e7ox vaxt d\u0131rna\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259si ba\u015f verir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 simptomlar\u0131 ox\u015fard\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n x\u0259st\u0259liyin \u0259lam\u0259tl\u0259ri b\u00fcruz\u0259 verdikd\u0259 t\u0259friqi diaqnoz qoyulmal\u0131d\u0131r. H\u0259m\u00e7inin virusun tipini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k vacibdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q baytarl\u0131q m\u00fct\u0259x\u0259ssisi d\u0259v\u0259t edilm\u0259lidir. Dabaq x\u0259st\u0259liyinin x\u00fcsusi m\u00fcalic\u0259si yoxdur. X\u0259st\u0259liyin ba\u015f verm\u0259si t\u0259sdiql\u0259n\u0259rs\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfata, \u0259traf \u0259razil\u0259r\u0259, rayon \u0259razisin\u0259 t\u0259crid v\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n<p><strong>X\u0259st\u0259liyin ba\u015f verdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259n diri heyvan, yem, invertarlar al\u0131nmamal\u0131, bel\u0259 \u0259razil\u0259rd\u0259n g\u0259lmi\u015f n\u0259qliyyat vasit\u0259sinin giri\u015fin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259lidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eahan\u0259 R\u0259himli<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDabaq x\u0259st\u0259liyi respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 yay\u0131l\u0131b. D\u00fcn\u0259n m\u0259n\u0259 f\u0259rdi sahibkar m\u00fcraci\u0259t etdi v\u0259 bildirdi ki, heyvanlar\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259nib, \u00e7ox primitiv \u00fcsullarla m\u00fcalic\u0259 edirl\u0259r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, yay\u0131lman\u0131n co\u011frafiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 geni\u015f m\u0259lumat vermir\u201d. Bu fikirl\u0259ri\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyinin s\u0259dri Eyyub H\u00fcseynov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0istisna deyil ki, dabaq x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u0259n heyvanlar\u0131n \u0259ti regionlarda restoranlara, u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131na verilir: \u201cV\u0259 yaxud da sa\u011flam \u0259tl\u0259r\u0259 qat\u0131laraq sat\u0131la da bil\u0259r. Bunlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 insanlar diqq\u0259tli olmal\u0131, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259al i\u015f aparmal\u0131d\u0131rlar, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 f\u0259rdi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda daha ciddi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":831210,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185-540x365.jpg",540,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",640,432,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/c4f24a6671d012637c7069f0c2959185.jpg",740,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cDabaq x\u0259st\u0259liyi respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 yay\u0131l\u0131b. D\u00fcn\u0259n m\u0259n\u0259 f\u0259rdi sahibkar m\u00fcraci\u0259t etdi v\u0259 bildirdi ki, heyvanlar\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259nib, \u00e7ox primitiv \u00fcsullarla m\u00fcalic\u0259 edirl\u0259r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, yay\u0131lman\u0131n co\u011frafiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 geni\u015f m\u0259lumat vermir\u201d. Bu fikirl\u0259ri\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyinin s\u0259dri Eyyub H\u00fcseynov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0istisna deyil ki, dabaq x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u0259n heyvanlar\u0131n \u0259ti&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=831209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":831211,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831209\/revisions\/831211"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/831210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=831209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=831209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=831209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}