{"id":831677,"date":"2025-10-24T11:42:35","date_gmt":"2025-10-24T07:42:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=831677"},"modified":"2025-10-24T11:42:35","modified_gmt":"2025-10-24T07:42:35","slug":"qrip-movsumu-baslayir-peyv%c9%99nd-kiml%c9%99r%c9%99-vacibdir-s%c9%99hiyy%c9%99-nazirliyinin-mut%c9%99x%c9%99ssis-eksperti-cavab-verir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=831677","title":{"rendered":"Qrip m\u00f6vs\u00fcm\u00fc ba\u015flay\u0131r: Peyv\u0259nd kiml\u0259r\u0259 vacibdir? \u2013 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti cavab verir"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<div class=\"blog_text\">\n<p>Pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fc t\u0259n\u0259ff\u00fcs yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 qrip v\u0259 k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131na (KRV\u0130) yoluxmaq daha asand\u0131r, \u00e7\u00fcnki insanlar daha \u00e7ox qapal\u0131 yerl\u0259rd\u0259 vaxt ke\u00e7irirl\u0259r.<br \/>\nBu m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan f\u0259sil viruslar\u0131 hans\u0131lard\u0131r? Qrip peyv\u0259ndi il\u0259 dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259r eyni anda oluna bil\u0259rmi? Qrip peyv\u0259ndinin ba\u015fqa respirator viruslara qar\u015f\u0131 t\u0259siri varm\u0131? Bu v\u0259 dig\u0259r suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, h\u0259kim-infeksionist T\u0259yyar Eyvazov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; T\u0259yyar m\u00fc\u0259llim, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, pay\u0131z-q\u0131\u015f aylar\u0131nda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan m\u00f6vs\u00fcmi viruslar hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Pay\u0131z\u2013q\u0131\u015f aylar\u0131nda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan f\u0259sli viruslar k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131 (KRV\u0130) qrupuna aiddir. Bu viruslar\u0131n 200-d\u0259n \u00e7ox tipl\u0259ri v\u0259 yar\u0131mtipl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Bunlar aras\u0131nda daha \u00e7ox qrip virusudur (A v\u0259 B tipl\u0259ri) ki, onun yay\u0131lmas\u0131 f\u0259sli epidemiyalar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259riidir.<br \/>\nQrip ad\u0259t\u0259n adi &#8220;soyuqd\u0259ym\u0259&#8221; il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha t\u0259siredici gedi\u015fi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Rinoviruslar adi &#8220;soyuqd\u0259ym\u0259&#8221;nin \u0259n \u00e7ox rast g\u0259l\u0259n s\u0259b\u0259bidir. Adenoviruslar n\u0259inki t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131, h\u0259m\u00e7inin g\u00f6zl\u0259rin konyunktivas\u0131n\u0131 v\u0259 limfoid toxuman\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259 bilir.<br \/>\nParaqrip virusu \u00e7ox vaxt q\u0131rtla\u011f\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259yir v\u0259 ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r. Respirator-sinsitial virus (RS-virus) h\u0259m yuxar\u0131, h\u0259m d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259 bil\u0259r ki, ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar v\u0259 ya\u015fl\u0131 (ah\u0131l) \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<br \/>\nBu viruslar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti soyuq aylarda aktivliyinin pikini n\u00fcmayi\u015f etdirir. Lakin bunlardan b\u0259zil\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, adenoviruslar, rinoviruslar) b\u00fct\u00fcn il \u0259rzind\u0259 m\u00fchitd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Onlar\u0131n aktivliyi pay\u0131z v\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131nda art\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"two_image\">\n<figure><img src=\"https:\/\/sehiyye.gov.az\/site\/assets\/files\/13083\/img_8395.jpg\" alt=\"A man in a white lab coat stands against a light background with a medical symbol. Text identifies him as a health expert.\" data-uw-rm-alt-original=\"\" data-uw-rm-alt=\"BE\" \/><\/figure>\n<figure><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"blog_text\">\n<p><strong>&#8211; M\u00f6vs\u00fcmi viruslara yoluxmu\u015f bir insan n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcdd\u0259t yoluxucu say\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qrip daxil olmaqla KRV\u0130 zaman\u0131 yoluxuculuq d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn uzunlu\u011fu virusun n\u00f6v\u00fcnd\u0259n v\u0259 insan\u0131n immun sisteminin v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r. Lakin \u00fcmumi qanunauy\u011funluqlar da var. Bel\u0259 ki, yoluxuculuq d\u00f6vr\u00fc \u0259ks\u0259r viruslarda ilk simptomlar meydana \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fdan 1-2 g\u00fcn \u0259vv\u0259l ba\u015flay\u0131r. Y\u0259ni, insan h\u0259l\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc pis hiss etm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l virusu \u0259traf m\u00fchit\u0259 ifraz edir. Yoluxuculu\u011fun piki x\u0259st\u0259liyin ilk 3-5-ci g\u00fcnl\u0259ri olur. Bu d\u00f6vrd\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131nda virusun konsentrasiyas\u0131 v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 \u0259trafdak\u0131lar\u0131n yoluxma riski \u0259n y\u00fcks\u0259k olur. X\u0259st\u0259liyin 5-7-ci g\u00fcn\u00fcnd\u0259 ad\u0259t\u0259n yoluxuculuq d\u00f6vr\u00fc bitir.<br \/>\nBununla yana\u015f\u0131, qeyd etm\u0259k olar ki, qrip zaman\u0131 ilk \u0259lam\u0259tl\u0259r meydana g\u0259ldikd\u0259n sonra 7 g\u00fcn\u0259d\u0259k yoluxdurucudur. Bu m\u00fcdd\u0259t u\u015faqlarda v\u0259 immuniteti z\u0259if olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 daha uzundur.<br \/>\nRinovirus infeksiyas\u0131 zaman\u0131 (adi &#8220;soyuqd\u0259ym\u0259&#8221;) yoluxuculuq ilk simptomlar meydana \u00e7\u0131xmazdan 2-3 g\u00fcn \u0259vv\u0259l ba\u015flay\u0131r v\u0259 ad\u0259t\u0259n 10 g\u00fcn\u0259d\u0259k v\u0259 ya x\u0259st\u0259liyin b\u00fct\u00fcn \u0259lam\u0259tl\u0259ri ke\u00e7ib ged\u0259n\u0259d\u0259k davam edir. Adenovirus infeksiyas\u0131 zaman\u0131 insan daha uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259-b\u0259z\u0259n 2-4 h\u0259ft\u0259 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 yoluxdurucu ola bil\u0259r, nadir hallarda, immundefisit zaman\u0131 h\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 ayad\u0259k yoluxduruculuq davam ed\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, virus \u0259traf m\u00fchitd\u0259 daha davaml\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259sas simptomlar ke\u00e7ib getdikd\u0259n sonra da \u0259traf m\u00fchit\u0259 ifraz oluna bil\u0259r.<br \/>\n\u018fsas qanunauy\u011funluq ondan ibar\u0259tdir ki, x\u0259st\u0259 insan x\u0259st\u0259liyin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u0259trafdak\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir v\u0259 k\u0259skin simptomlar ke\u00e7ib ged\u0259n\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n izolyasiya etm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; T\u0259yyar m\u00fc\u0259llim, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259tiril\u0259n peyv\u0259ndl\u0259ri h\u0259r k\u0259s vurdura bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilmi\u015f qrip \u0259leyhin\u0259 peyv\u0259ndi h\u0259r bir \u015f\u0259xs vurdura bil\u0259r (\u0259ks g\u00f6st\u0259ri\u015f &#8211; yaln\u0131z peyv\u0259nd inqridiyentl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r, h\u0259yat\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li allergik reaksiya olduqda). Qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksinasiya birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxil olan (o \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 ki, qrip zaman\u0131 a\u011f\u0131r f\u0259sadlar inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r) v\u0259 h\u0259m\u00e7inin k\u00fctl\u0259vi yoluxma m\u0259nb\u0259yi ola bil\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 olunmal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nVaksinasiyan\u0131n prioritet qruplar\u0131na a\u011f\u0131r gedi\u015fin v\u0259 f\u0259sadla\u015fman\u0131n y\u00fcks\u0259k riski olanlar, 6 ayl\u0131q ya\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flayan u\u015faqlar, ya\u015fl\u0131 (60-65 ya\u015fdan yuxar\u0131) insanlar, ya\u015fdan as\u0131l\u0131 olmayaraq a\u011f\u0131r xroniki x\u0259st\u0259liyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r, a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri (a\u011fciy\u0259rl\u0259rin xronik obstruktiv x\u0259st\u0259liyi); \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri, endokrin x\u0259st\u0259likl\u0259r (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015f\u0259k\u0259rli diabet), metabolik pozuntular v\u0259 piyl\u0259nm\u0259, b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, immunodefisit v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin hamil\u0259 qad\u0131nlar (vaksinasiya 2-ci v\u0259 3-c\u00fc trimestrd\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunur) aiddirl\u0259r.<br \/>\nEyni zamanda, y\u00fcks\u0259k yoluxma v\u0259 infeksiyan\u0131 yaymaq riski olan qruplar tibb, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri (m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 t\u0259rbiy\u0259\u00e7il\u0259r), n\u0259qliyyat, ticar\u0259t, kommunal, sosial sah\u0259l\u0259rinin i\u015f\u00e7il\u0259ri, m\u0259kt\u0259blil\u0259r v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Kiml\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qrip peyv\u0259ndi olunmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumilikd\u0259, qrip peyv\u0259ndi 6 ayl\u0131q ya\u015fdan ba\u015flayaraq \u0259ks g\u00f6st\u0259ri\u015fi olmayan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u00f6vsiy\u0259dir, lakin vaksin say\u0131 m\u0259hdud olduqda v\u0259 ya t\u0259cili m\u00fcdafi\u0259 z\u0259rur\u0259ti zaman\u0131 birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 risk qrupuna daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259 qripin \u0259lam\u0259tl\u0259rini hiss etmisinizs\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, burun axmas\u0131, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t v\u0259 ya \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131 varsa, bu halda peyv\u0259nd vurdurmaq m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki peyv\u0259nd x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr, art\u0131q yoluxma ba\u015f verdikd\u0259 peyv\u0259nd x\u0259st\u0259liyi sa\u011faltm\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259n laz\u0131mi immun cavab\u0131 verm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nYa\u015fl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r, xroniki x\u0259st\u0259liyi olanlar (astma, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, \u00fcr\u0259k-damar, b\u00f6yr\u0259k v\u0259 a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri kimi), hamil\u0259 qad\u0131nlar, s\u0259hiyy\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259ri, u\u015faqlarla v\u0259 immun sistemi z\u0259if olanlarla s\u0131x t\u0259masda olan insanlar peyv\u0259ndd\u0259n daha \u00e7ox fayda g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\nB\u0259zi hallarda peyv\u0259nd\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259 ya daimi \u0259ks g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r ola bil\u0259r. Bel\u0259 ki, orta v\u0259 ya a\u011f\u0131r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu t\u0259qdird\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t v\u0259 ya k\u0259skin respirator infeksiya m\u00fc\u015fahid\u0259 edilirs\u0259, peyv\u0259nd x\u0259st\u0259lik tam sa\u011falandan sonra vurulmal\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lki peyv\u0259nd\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi allergik reaksiya (anafilaksiya) olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d\u0259 peyv\u0259nd vurulmur. Yumurta allergiyas\u0131 olanlarda b\u0259zi vaksin n\u00f6vl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t laz\u0131md\u0131r, amma bir \u00e7ox yeni vaksinl\u0259r yumurtas\u0131z haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 bu halda h\u0259kiml\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259k vacibdir. Alt\u0131 aydan ki\u00e7ik k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 qrip peyv\u0259ndi vurulmur. \u0130mmunitet sistemi z\u0259if olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 is\u0259 b\u0259zi canl\u0131 vaksin n\u00f6vl\u0259ri uy\u011fun olmaya bil\u0259r.<br \/>\nQrip m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259l, pay\u0131z aylar\u0131nda peyv\u0259nd olunmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Peyv\u0259ndd\u0259n sonra immunitetin yaranmas\u0131 t\u0259xmin\u0259n iki h\u0259ft\u0259 \u00e7\u0259kir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxmadan \u00f6nc\u0259 vaxt\u0131nda peyv\u0259nd olunmaq vacibdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Peyv\u0259ndd\u0259n sonra immunitet n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcdd\u0259t qal\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qrip peyv\u0259ndind\u0259n sonra immunitet 6-12 ay saxlan\u0131l\u0131r. Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, qrip virusu \u00e7ox d\u0259yi\u015fk\u0259ndir, mutasiya edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, vaksinl\u0259r n\u00f6vb\u0259ti epidemik f\u0259sild\u0259 yay\u0131la bil\u0259c\u0259k \u015ftamlar proqnozla\u015fd\u0131r\u0131laraq haz\u0131rlan\u0131r.<br \/>\nVaksinasiyadan sonra qripd\u0259n m\u00fcdafi\u0259 d\u0259rhal yaranm\u0131r. Bel\u0259 ki, qoruyucu anticisiml\u0259rin immun sistem t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt t\u0259l\u0259b olunur. Ad\u0259t\u0259n qoruyucu anticisiml\u0259r 8-12-ci g\u00fcnd\u0259n sonra formala\u015fma\u011fa v\u0259 peyv\u0259nd olunduqdan sonra 2-3 h\u0259ft\u0259 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 onlar\u0131n s\u0259viyy\u0259si tam qoruyucu h\u0259dd\u0259 olur.<br \/>\nVirusun d\u0259yi\u015fk\u0259n olmas\u0131 v\u0259 qoruyucu \u0259ks cisimcikl\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin vaxt ke\u00e7dikc\u0259 t\u0259dric\u0259n azalmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259r il peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259 z\u0259ruridir v\u0259 h\u0259r yeni epidemik f\u0259sild\u0259 qripin aktual olan \u015ftamlar\u0131ndan qoruya bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 qrip\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259ndi pay\u0131zda (sentyabr-noyabrda) etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunur ki, x\u0259st\u0259liyin piki (ad\u0259t\u0259n q\u0131\u015fda) ba\u015f ver\u0259n\u0259d\u0259k qoruyucu immunitet formala\u015fa bilsin.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qrip peyv\u0259ndi il\u0259 dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259r eyni anda oluna bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qrip vaksinini \u0259ks\u0259r dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259rl\u0259 h\u0259m u\u015faqlar, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn eyni vaxtda etm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilib. Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259r iki vaksin m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rqli nahiy\u0259l\u0259r\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcxt\u0259lif qollara) ayr\u0131-ayr\u0131 \u015fprisl\u0259rd\u0259 yeridilm\u0259lidir.<br \/>\nPeyv\u0259ndl\u0259rin eyni vaxtda yeridilm\u0259si bir qayda olaraq h\u0259r bir vaksinin effektivliyini a\u015fa\u011f\u0131 salm\u0131r v\u0259 yan t\u0259sirl\u0259rin peyv\u0259ndin ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda vurulmas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 inki\u015faf riskini art\u0131rm\u0131r. V\u0259r\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131 olan BSJ vaksini yegan\u0259 vaksindir ki, \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq onu qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259 eyni vaxtda etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunmur. Eyni vaxtda apar\u0131lan peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 \u00e7ox \u0259lveri\u015flidir, bel\u0259 ki, bir ne\u00e7\u0259 infeksiyadan qorunman\u0131 tez bir zamanda yaratma\u011fa imkan verir v\u0259 bu risk qrupundan olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qripi peyv\u0259ndi ba\u015fqa respirator viruslara qar\u015f\u0131 t\u0259siri varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Yox, birba\u015fa qorumur. Qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksin m\u0259xsus\u0259n qrip infeksiyas\u0131na (qrip A v\u0259 qrip B) qar\u015f\u0131 spesifik immunitetin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlan\u0131r, h\u0259r n\u00f6vb\u0259ti epidemik f\u0259sild\u0259 m\u00fchitd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259c\u0259k \u015ftamlar proqnozla\u015fd\u0131r\u0131laraq vaksinin t\u0259rkibi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Qrip peyv\u0259ndi dig\u0259r KRV\u0130-dan (rinovirus, adenovirus, respirator-sinsitial virus, paraqrip v\u0259 s.) qorumur. Buna baxmayaraq, dolay\u0131 effekt d\u0259 m\u00f6vcuddur.<br \/>\nB\u0259zi t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksinasiya immun sistemi aktivl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, \u00fcmumilikd\u0259 immuniteti g\u00fccl\u0259ndirir. Bu effektin hesab\u0131na peyv\u0259nd olunmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fcmumilikd\u0259 daha az x\u0259st\u0259l\u0259nirl\u0259r v\u0259 ya dig\u0259r KRV\u0130-n\u0131 y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irirl\u0259r.<br \/>\nVaksinasiyan\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di qripin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, m\u0259hz qrip \u0259n \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li respirator x\u0259st\u0259likdir, daha \u00e7ox halda a\u011f\u0131r f\u0259sadlara, b\u0259z\u0259n is\u0259 hospitalizasiyaya g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u018fg\u0259r insan peyv\u0259ndin hesab\u0131na qripd\u0259n qorunubsa, onun orqanizmi dig\u0259r, daha az t\u0259hl\u00fck\u0259li KRV\u0130 il\u0259 daha yax\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olur<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fc t\u0259n\u0259ff\u00fcs yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 qrip v\u0259 k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131na (KRV\u0130) yoluxmaq daha asand\u0131r, \u00e7\u00fcnki insanlar daha \u00e7ox qapal\u0131 yerl\u0259rd\u0259 vaxt ke\u00e7irirl\u0259r. Bu m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan f\u0259sil viruslar\u0131 hans\u0131lard\u0131r? Qrip peyv\u0259ndi il\u0259 dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259r eyni anda oluna bil\u0259rmi? Qrip peyv\u0259ndinin ba\u015fqa respirator viruslara qar\u015f\u0131 t\u0259siri varm\u0131? Bu v\u0259 dig\u0259r suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, h\u0259kim-infeksionist T\u0259yyar Eyvazov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir. &#8211; T\u0259yyar m\u00fc\u0259llim, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, pay\u0131z-q\u0131\u015f aylar\u0131nda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan m\u00f6vs\u00fcmi viruslar hans\u0131lard\u0131r? &#8211; Pay\u0131z\u2013q\u0131\u015f aylar\u0131nda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan f\u0259sli viruslar k\u0259skin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":831678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/d38f6881a910aa1017e74be6511c16f0.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fc t\u0259n\u0259ff\u00fcs yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 qrip v\u0259 k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131na (KRV\u0130) yoluxmaq daha asand\u0131r, \u00e7\u00fcnki insanlar daha \u00e7ox qapal\u0131 yerl\u0259rd\u0259 vaxt ke\u00e7irirl\u0259r. Bu m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan f\u0259sil viruslar\u0131 hans\u0131lard\u0131r? Qrip peyv\u0259ndi il\u0259 dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259r eyni anda oluna bil\u0259rmi? Qrip peyv\u0259ndinin ba\u015fqa respirator viruslara qar\u015f\u0131 t\u0259siri varm\u0131? Bu v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831677"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=831677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":831679,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/831677\/revisions\/831679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/831678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=831677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=831677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=831677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}