{"id":833017,"date":"2025-11-05T06:55:55","date_gmt":"2025-11-05T02:55:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=833017"},"modified":"2025-11-05T06:55:55","modified_gmt":"2025-11-05T02:55:55","slug":"prezidentin-az%c9%99rbaycan-dili-haqqinda-fikirl%c9%99ri-sozun-%c9%99sl-m%c9%99nasinda-gund%c9%99m-yaratdi-qulu-m%c9%99h%c9%99rr%c9%99mli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=833017","title":{"rendered":"&#8220;Prezidentin Az\u0259rbaycan dili haqq\u0131nda fikirl\u0259ri s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda g\u00fcnd\u0259m yaratd\u0131&#8221; &#8211; Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli: \u201c\u018fvv\u0259l rusca, indi ingilis, t\u00fcrk dilind\u0259 dan\u0131\u015fanlar n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/h3>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r ictimai diqq\u0259tin \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilib. Bu m\u00f6vzu Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 daim \u00f6n\u0259m verdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (AMEA) 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunan y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ana dilimizin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 vacib fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirib. Prezident vur\u011fulay\u0131b ki, Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259tin deyil, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259n\u0259vi borcu olmal\u0131d\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bunlar\u0131 deyib: \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, d\u00f6vl\u0259t, aliml\u0259r, dil\u00e7il\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar, \u015fairl\u0259r, jurnalistl\u0259r, siyas\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t verm\u0259lidirl\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, 10 il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131m. \u00c7\u00fcnki bu, m\u0259ni narahat edirdi. On il \u0259rzind\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki, biz dilimizi k\u0259nar k\u0259lm\u0259l\u0259rd\u0259n qoruya bil\u0259k. Amma yen\u0259 d\u0259 oradan-buradan e\u015fidir\u0259m, &#8211; h\u0259m televiziyalarda, h\u0259m yaz\u0131l\u0131 mediada, h\u0259m b\u0259zi insanlar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda, &#8211; buna he\u00e7 bir g\u0259r\u0259k yoxdur. Y\u0259ni, biz xalq kimi, mill\u0259t kimi \u00f6z dilimizi qorumasaq, onda yava\u015f-yava\u015f bizim milli kimliyimiz d\u0259 sars\u0131la bil\u0259r. \u018fmin\u0259m ki, m\u0259nim s\u00f6zl\u0259rim h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00e7atacaq v\u0259 \u00f6z\u00fcm d\u0259 daim bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259\u015f\u011ful olaca\u011fam, izl\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m, laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259y\u0259m. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rind\u0259n d\u0259 bax, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 \u00f6z m\u00fcnasib\u0259tini v\u0259 d\u0259st\u0259yini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 edir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/crossmedia.az\/storage\/images\/daimi\/ekspert\/qulu-meherremli3.jpg\" alt=\"CROSSMEDIA - Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli: Crossmedia.az jurnalistika fak\u00fclt\u0259sinin  t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn praktik baza rolunu oynay\u0131r\" width=\"700\" \/><\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f rezonans do\u011furub, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 dil m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 ziyal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilib. Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru, AZLEKS elektron l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259r toplusunun ba\u015f redaktoru Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Musavat.com-a fikrini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb:<\/p>\n<p><\/strong>\u201cAkademiyan\u0131n yubileyind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 onun Az\u0259rbaycan dili haqq\u0131nda fikirl\u0259ri bu g\u00fcn s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda g\u00fcnd\u0259m yaratd\u0131. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? \u00c7\u00fcnki biz ill\u0259rdir bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, bu probleml\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanlardan biri d\u0259 m\u0259n\u0259m. Prezident bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 toxundu. \u018fvv\u0259la, ana dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kdi. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, biz nitqimizd\u0259, yaz\u0131m\u0131zda, \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin b\u00fct\u00fcn qayda v\u0259 qanunlara \u0259m\u0259l etm\u0259liyik. \u0130kinci is\u0259 bir aspekt yerli-yersiz al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259dir. \u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan tolerant bir \u00f6lk\u0259dir v\u0259 dilimiz d\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131r \u2014 o, canl\u0131 bir mexanizmdir. Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 kommunikasiya, ticar\u0259t v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q zaman\u0131 biz h\u0259min dill\u0259rd\u0259n \u00e7oxlu s\u00f6zl\u0259r al\u0131r\u0131q. Amma \u0259g\u0259r bu s\u00f6zl\u0259rin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 varsa, onlardan istifad\u0259 etm\u0259yin he\u00e7 bir m\u0259ntiqi yoxdur. Bu bax\u0131mdan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Prezidentin dediyi aktuald\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n, y\u0259ni dil da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ana dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259suliyy\u0259ti var. D\u00f6vl\u0259tin \u201cD\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanun var, o qanuna \u0259sas\u0259n, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u2014 ist\u0259r reklam, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 idar\u0259\u00e7ilik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u2014 ana dilinin i\u015fl\u0259dilm\u0259si \u00f6n planda olmal\u0131d\u0131r. Amma bax\u0131n, bu g\u00fcn el\u0259dirmi? T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bel\u0259 deyil. \u018fg\u0259r bir insan dil da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu halda, ana dilind\u0259 \u00f6z fikrini tam ifad\u0259 ed\u0259 bilmirs\u0259, b\u0259s onda bu dilin t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcn\u00fc kim \u00e7\u0259km\u0259lidir. Bu bax\u0131mdan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7ox ciddidir, bu h\u0259m orta, h\u0259m ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyur. G\u0259ncl\u0259r\u0259 ana dili sevgisini a\u015f\u0131lamaq, onlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn v\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 etdikl\u0259ri dil\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k \u00e7ox vacibdir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Professor qeyd edib ki, g\u0259ncl\u0259rin payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 dil materiallar\u0131na, ifad\u0259 t\u0259rzl\u0259rin\u0259 t\u0259nqidi yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201c\u00c7\u00fcnki dil da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6z dilin\u0259 bigan\u0259 qalarsa, art\u0131q milli kimlik m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6n\u0259 g\u0259lir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r k\u0259s bunu n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131, ana dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 sevgi il\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli h\u0259m\u00e7inin vur\u011fulay\u0131b ki, m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, onlar\u0131n t\u0259tbiqi sah\u0259sind\u0259 probleml\u0259r qalmaqdad\u0131r:\u00a0<\/strong>\u201cM\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131, onun normalar\u0131n\u0131n v\u0259 savadl\u0131 istifad\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 20-d\u0259n \u00e7ox r\u0259smi s\u0259n\u0259d m\u00f6vcuddur. Ana dili haqq\u0131nda qanunlar var, s\u0259r\u0259ncamlar var, dil il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 var. Xaricd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar v\u0259 diaspor \u00fczvl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslikl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259r\u0259ncamlar var. Amma sual yaran\u0131r: bunlara \u0259m\u0259l olunurmu? Burada m\u0259suliyy\u0259t yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259tin deyil, h\u0259r bir f\u0259rdin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7\u00fcnki dil \u2014 bizim milli s\u0259rv\u0259timizdir, milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, ruhumuzun m\u00f6vcudlu\u011funun ifad\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r birimiz ana dilimizi qorumal\u0131y\u0131q ki, Az\u0259rbaycan dili d\u00fcz i\u015fl\u0259nsin, dilin statusu pozulmas\u0131n. \u018fvv\u0259l rusca, indi ingilis, t\u00fcrk dilind\u0259 dan\u0131\u015fanlar var, onlar n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq Mirayiq,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli: \u201c\u018fvv\u0259l rusca, indi ingilis, t\u00fcrk dilind\u0259 dan\u0131\u015fanlar n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r\u201d Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r ictimai diqq\u0259tin \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilib. Bu m\u00f6vzu Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 daim \u00f6n\u0259m verdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (AMEA) 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunan y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ana dilimizin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 vacib fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirib. Prezident vur\u011fulay\u0131b ki, Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259tin deyil, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259n\u0259vi borcu olmal\u0131d\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bunlar\u0131 deyib: \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":833018,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/63ed51c90924a37c27525912ac1dd3d4.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli: \u201c\u018fvv\u0259l rusca, indi ingilis, t\u00fcrk dilind\u0259 dan\u0131\u015fanlar n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r\u201d Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si son ill\u0259r ictimai diqq\u0259tin \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilib. Bu m\u00f6vzu Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 daim \u00f6n\u0259m verdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (AMEA) 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunan y\u0131\u011f\u0131ncaqdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ana dilimizin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 vacib&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833017"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=833017"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":833019,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833017\/revisions\/833019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/833018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=833017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=833017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=833017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}