{"id":833563,"date":"2025-11-08T09:12:04","date_gmt":"2025-11-08T05:12:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=833563"},"modified":"2025-11-08T09:12:04","modified_gmt":"2025-11-08T05:12:04","slug":"beyn%c9%99lxalq-sulh-v%c9%99-%c9%99m%c9%99kdasliq-layih%c9%99si-tripp-marsrutu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=833563","title":{"rendered":"Beyn\u0259lxalq s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q layih\u0259si &#8211; TRIPP mar\u015frutu"},"content":{"rendered":"<p>30 illik zaman k\u0259siyind\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, onun \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k bu strateji layih\u0259nin regionda yeni n\u0259qliyyat imkanlar\u0131 yaratmas\u0131 Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqin, C\u0259nubla \u015eimal\u0131n daha s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259sinin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131racaq, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259k, t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa yeni n\u0259f\u0259s g\u0259tir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>AB\u015e Prezidenti Donald Tramp\u0131n bildirdiyi kimi, TRIPP (\u201cBeyn\u0259lxalq S\u00fclh v\u0259 Rifah namin\u0259 Tramp Mar\u015frutu\u201d t\u0259kc\u0259 yeni n\u0259qliyyat eras\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 A\u011f Evin vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u0259ld\u0259 edil\u0259n tarixi s\u00fclh sazi\u015finin n\u0259tic\u0259sidir. Do\u011frudan da, 8 avqust tarixli Va\u015finqton Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 s\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tninin paraflanmas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcsb\u0259t add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistana y\u00fckl\u0259rin tranziti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri aradan qald\u0131rmas\u0131n\u0131 buna n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin\u00a0oktyabr\u0131n 21-d\u0259 Qazax\u0131standa d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259rind\u0259 olark\u0259n b\u0259yan etdiyi kimi, Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistana y\u00fckl\u0259rin tranziti il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015f\u011faldan b\u0259ri m\u00f6vcud olan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri aradan qald\u0131r\u0131b. Bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 tax\u0131l y\u00fckl\u00fc qatar Az\u0259rbaycandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Erm\u0259nistana gedib. Qazax\u0131standan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n min tona yax\u0131n tax\u0131l y\u00fckl\u00fc 15 vaqon noyabr\u0131n 5-d\u0259 Az\u0259rbaycana daxil olub.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, Rusiyadan Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n tranzit ke\u00e7m\u0259kl\u0259 1048 ton 800 kq tax\u0131l y\u00fckl\u00fc 15 vaqon bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 B\u00f6y\u00fck K\u0259sik stansiyas\u0131ndan Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259rildi. Y\u00fckl\u0259r G\u00fcrc\u00fcstana, oradan is\u0259 Erm\u0259nistana da\u015f\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan m\u0259tbuat konfrans\u0131nda Rusiyadan bu\u011fda y\u00fckl\u00fc ilk qatar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259li\u015fini \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n bildirib ki, bu \u00f6lk\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisi vasit\u0259sil\u0259 Erm\u0259nistana d\u0259mir yolu il\u0259 mal idxal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olur: \u201c\u0130lkin olaraq, birinci qatar\u0131n Qazax\u0131standan g\u0259lm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Lakin sonradan m\u0259lum oldu ki, Az\u0259rbaycan Rusiya y\u00fckl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bel\u0259 bir imkan yarad\u0131r. \u0130ndi bu mar\u015frut \u00fczr\u0259 Rusiyadan ayr\u0131-ayr\u0131 kateqoriyal\u0131 mallar\u0131n idxal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259tl\u0259r formala\u015f\u0131r. V\u0259ziyy\u0259t dinamik inki\u015faf edir-yeni m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olur. H\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistandan Rusiyaya, Qazax\u0131stana v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 y\u00fck ax\u0131n\u0131n\u0131n nec\u0259 t\u0259\u015fkil oluna bil\u0259c\u0259yini yoxlamaq laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Ba\u015f nazirin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n mallar\u0131n Erm\u0259nistana \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yeni imkan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, y\u00fck ax\u0131nlar\u0131 yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Pa\u015finyan Qazax\u0131stan qatar\u0131 g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiyadan \u0259lav\u0259 partiyalar\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc istisna etm\u0259yib.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev bu yax\u0131nlarda Qazax\u0131stan s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Prezident Kas\u0131m-Jomart Tokayevl\u0259 birg\u0259 m\u0259tbuata b\u0259yanat\u0131nda bildirmi\u015fdi ki, TRIPP layih\u0259si m\u00fctl\u0259q realla\u015fd\u0131r\u0131lacaq: \u201cBildiyiniz kimi, avqustda ke\u00e7iril\u0259n Va\u015finqton sammitinin nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri TRIPP layih\u0259sidir. Prezident Tramp layih\u0259y\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 verib v\u0259 bu, layih\u0259nin m\u00fctl\u0259q realla\u015fd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Bununla da Orta D\u0259hlizin daha bir mar\u015frutu a\u00e7\u0131l\u0131r. \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00f6vcud olanlara daha biri \u0259lav\u0259 olunur- Z\u0259ng\u0259zurdan \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u00fcasir standartlarla 15 milyon ton y\u00fck d\u00f6vriyy\u0259si. Bel\u0259likl\u0259, Asiyadan Avropaya v\u0259 \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 bizim \u00f6lk\u0259l\u0259rimizd\u0259n ke\u00e7\u0259n y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmi \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 art\u0131m potensial\u0131na malikdir, amma h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n q\u0259bulu v\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daha b\u00f6y\u00fck potensial olacaq\u201d.<\/p>\n<p>Q\u0131rx iki kilometrlik \u201cTramp s\u00fclh yolu\u201d adlanan layih\u0259 avtomobil v\u0259 d\u0259mir yolunun h\u0259r\u0259k\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, enerji v\u0259 kommunikasiya x\u0259tl\u0259rinin realla\u015fmas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaradacaq, regionda davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, etimad m\u00fchitinin, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259k. Eksperetl\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, TRIPP-\u0131n Orta D\u0259hliz\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin \u0259razisind\u0259n ild\u0259 35 milyon ton y\u00fck\u00fcn da\u015f\u0131nmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaq.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan \u0130r\u0259vanda ke\u00e7iril\u0259n \u201cOrbeli Forumu\u201dnun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda bildirib ki, Erm\u0259nistan v\u0259 AB\u015e Az\u0259rbaycan\u0131 Nax\u00e7\u0131vanla birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k yeni d\u0259mir yolunun tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 aktiv dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r: \u201cHaz\u0131rda biz amerikal\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini Nax\u00e7\u0131vanla birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k d\u0259mir yolunun in\u015fas\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 edirik. Niy\u0259 m\u0259hz AB\u015e-la? \u00c7\u00fcnki bu, TRIPP layih\u0259sinin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir\u201d.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, TRIPP mar\u015frutu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259min \u0259razid\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k d\u0259mir v\u0259 avtomobil yollar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sind\u0259 d\u0259 AB\u015e i\u015ftirak ed\u0259c\u0259k. Art\u0131q bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 AB\u015e 145 milyon dollar ay\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>AB\u015e Prezidenti Donald Tramp noyabr\u0131n 6-da A\u011f Evd\u0259 \u201cM\u0259rk\u0259zi Asiya + AB\u015e\u201d (C5+1) format\u0131nda region \u00f6lk\u0259l\u0259rinin (Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistan) liderl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 bildirib ki, \u00fc\u00e7 ay \u0259vv\u0259l onun administrasiyas\u0131 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olan Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda traixi s\u00fclh sazi\u015finin imzalanmas\u0131na vasit\u0259\u00e7ilik edib: \u201cBu tarixi raz\u0131la\u015fma yeni Tramp mar\u015frutunun (\u201cBeyn\u0259lxalq S\u00fclh v\u0259 Rifah namin\u0259 Tramp Mar\u015frutu\u201d-TRIPP) tikintisini d\u0259 ehtiva edir. Onlar ona m\u0259nim ad\u0131m\u0131 verdil\u0259r. M\u0259n bunu h\u0259qiq\u0259t\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. \u018fslind\u0259 bu, b\u00f6y\u00fck bir raz\u0131la\u015fma olmaqla yana\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn yeni Tramp mar\u015frutudur. Bu, d\u00fcnyan\u0131n iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n vacib regionundan ke\u00e7\u0259n v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin o biri t\u0259r\u0259find\u0259 ticar\u0259t f\u0259aliyy\u0259tini art\u0131racaq v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya xalqlar\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k bir yoldur. \u018fmin\u0259m ki, bu g\u00fcn burada olan h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 raz\u0131la\u015fma il\u0259 ortaya qoydu\u011fumuz f\u00fcrs\u0259ti q\u0259bul ed\u0259r\u0259k s\u00fclh\u00fcn imkanlar\u0131ndan faydalanacaq\u201d.<\/p>\n<p><strong>Zahid Rza, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 illik zaman k\u0259siyind\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, onun \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k bu strateji layih\u0259nin regionda yeni n\u0259qliyyat imkanlar\u0131 yaratmas\u0131 Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqin, C\u0259nubla \u015eimal\u0131n daha s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259sinin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131racaq, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259k, t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa yeni n\u0259f\u0259s g\u0259tir\u0259c\u0259k. AB\u015e Prezidenti Donald&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":833564,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",820,454,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",600,332,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",300,166,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",150,83,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",400,222,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/7c0e0e8d176194198622708951910175516.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"30 illik zaman k\u0259siyind\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, onun \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k bu strateji layih\u0259nin regionda yeni n\u0259qliyyat imkanlar\u0131 yaratmas\u0131 Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqin, C\u0259nubla \u015eimal\u0131n daha s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259sinin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131racaq, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259k, t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa yeni n\u0259f\u0259s g\u0259tir\u0259c\u0259k. AB\u015e Prezidenti Donald...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833563"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=833563"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":833565,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/833563\/revisions\/833565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/833564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=833563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=833563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=833563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}