{"id":834148,"date":"2025-11-12T13:33:16","date_gmt":"2025-11-12T09:33:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=834148"},"modified":"2025-11-12T13:33:16","modified_gmt":"2025-11-12T09:33:16","slug":"humanizm-prinsipl%c9%99ri-konstitusiyanin-baslica-mahiyy%c9%99tini-t%c9%99skil-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=834148","title":{"rendered":"Humanizm prinsipl\u0259ri Konstitusiyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca mahiyy\u0259tini t\u0259\u015fkil edir"},"content":{"rendered":"<p>12 Noyabr- Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. \u018fsas Qanunumuz m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa v\u0259 s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131na t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi h\u0259yat\u0131nda t\u0259tbiq olunan \u0259sas normalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan s\u0259n\u0259ddir.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 durum h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. Az\u0259rbaycan h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn iqtidar\u0131n\u0131n s\u0259ri\u015ft\u0259sizliyi, idar\u0259\u00e7ilik qabiliyy\u0259tinin yoxlu\u011fu ucbat\u0131ndan m\u00fcst\u0259qilliyini itirm\u0259k, bir d\u00f6vl\u0259t olaraq d\u00fcnya x\u0259rit\u0259sind\u0259n silinm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 \u00e7\u0259tin bir d\u00f6vrd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131. \u018fsl m\u00fcst\u0259qillik tariximiz \u00dcmummilli Liderin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131danad\u0259k m\u00fcst\u0259qillik yaln\u0131z s\u00f6zd\u0259 idi. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018flivevin h\u0259min d\u00f6vr\u00fc xarakteriz\u0259 ed\u0259rk\u0259n bildirdiyi kimi, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apara bilirdi? Yox! \u00d6z h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 qoruya bilirdi? Yox! Beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dey\u0259 bilirdi? Yox! B\u0259s bu, n\u0259 m\u00fcst\u0259qillikdir?<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnya birliyinin f\u0259al \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evrildi. 1993-2003-c\u00fc ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda h\u0259lledici ill\u0259r oldu. D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259saslar\u0131 qoyuldu. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259, c\u0259sar\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u0259sasl\u0131 islahatlar respublikam\u0131z\u0131 inki\u015faf yoluna \u00e7\u0131xarmaqla yana\u015f\u0131, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funa yol a\u00e7an yeni milli Konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na v\u0259 q\u0259buluna \u015f\u0259rait yaratd\u0131. \u00dcmummilli Liderin \u201cBiz el\u0259 bir layih\u0259 haz\u0131rlamal\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, el\u0259 bir Konstitusiya q\u0259bul etm\u0259liyik ki, o, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t sabit ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u018fsas Qanun, tarixi s\u0259n\u0259d olsun. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc-ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti &#8211; bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259li, se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r\u201d fikirl\u0259ri demokratik, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun prioritetliyini, milli Konstitusiyam\u0131z\u0131n bu prosesd\u0259 rolunu ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir. 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f referendumda se\u00e7icil\u0259rin 86 faizi i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n 91,9 faizi Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin lehin\u0259 s\u0259s vermi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259tin, c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131n h\u00fcquqi bazas\u0131 formala\u015fd\u0131. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259sas prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. \u018fsas Qanunda d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyini, suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq, c\u0259miyy\u0259tin demokratikl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na nail olmaq, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurmaq, bazar iqtisadiyyat\u0131na xas olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin formala\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 s. bu kimi nailiyy\u0259tl\u0259r t\u0259sbit olunub. Konstitusiyan\u0131n 48 madd\u0259si bilavasit\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 onlar\u0131n t\u0259minatlar\u0131na h\u0259sr edilib. \u018fsas Qanunumuzda dilind\u0259n, dinind\u0259n, irqi m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 geni\u015f \u0259ks olunub. H\u0259mr\u0259ylik prinsipi m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin t\u0259m\u0259lind\u0259 dayan\u0131r v\u0259 siyasi, sosial-etnik maraqlardan \u00fcst\u00fcn tutulur. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q qay\u0259sinin t\u0259m\u0259lind\u0259 \u0259dal\u0259tli v\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul say\u0131lan ictimai h\u0259yat normalar\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, onu \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcv\u0259nc yeri saymas\u0131, do\u011fma V\u0259t\u0259ni q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi hesab etm\u0259si, ba\u015fqa etnik-dini m\u0259nsubiyy\u0259ti olan v\u0259t\u0259nda\u015flarla multikultural birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f normalar\u0131n\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 v\u0259 sair kimi t\u0259l\u0259bl\u0259r dayan\u0131r. \u018fsas Qanunumuz daim d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k yenilikl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. Bel\u0259 ki, d\u0259yi\u015fil\u0259n sosial-siyasi reall\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. 2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendum yolu il\u0259 Konstitusiyan\u0131n 24 madd\u0259sind\u0259 29, 2009-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 25 madd\u0259y\u0259 30-dan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olunub. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin sosial-iqtisadi bazas\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na daha etibarl\u0131 t\u0259minat verilm\u0259sind\u0259n, sosial d\u00f6vl\u0259t prinsipl\u0259rini t\u0259sbit etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke\u00e7irilmi\u015f referendumla Konstitusiyada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sind\u0259 edil\u0259n 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, ali d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. Son d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 yeni t\u0259sisat &#8211; Birinci vitse-prezidentlik institutu yarad\u0131ld\u0131. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda bu yeni t\u0259sisat d\u00f6vl\u0259t v\u0259 hakimiyy\u0259t idar\u0259etm\u0259 mexanizmind\u0259 funksional institut olaraq yenil\u0259n\u0259n respublikan\u0131n yeni idar\u0259etm\u0259 modeli oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Etibar Hac\u0131yev<br \/>\nYAP A\u011fstafa rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 Noyabr- Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. \u018fsas Qanunumuz m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa v\u0259 s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131na t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi h\u0259yat\u0131nda t\u0259tbiq olunan \u0259sas normalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan s\u0259n\u0259ddir. M\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":834149,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[2],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c.jpg",1200,800,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c.jpg",1200,800,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c.jpg",1200,800,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c-840x560.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c.jpg",1200,800,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c.jpg",1200,800,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3a397072-f237-468c-865f-63095869c33c-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=2\" rel=\"category\">Region X\u0259b\u0259rl\u0259ri<\/a>","rttpg_excerpt":"12 Noyabr- Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. \u018fsas Qanunumuz m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=834148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":834150,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/834148\/revisions\/834150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/834149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=834148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=834148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=834148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}