{"id":835794,"date":"2025-12-04T15:15:52","date_gmt":"2025-12-04T11:15:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=835794"},"modified":"2025-12-04T15:15:52","modified_gmt":"2025-12-04T11:15:52","slug":"ticar%c9%99t-m%c9%99rk%c9%99zl%c9%99ri-restoranlar-niy%c9%99-dolub-dasir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=835794","title":{"rendered":"Ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, restoranlar niy\u0259 &#8220;dolub da\u015f\u0131r&#8221;?"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t ya\u015fan\u0131r. 2026-c\u0131 ild\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi ehtimal olunur. Bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yaranan b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tinin Az\u0259rbaycana nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi h\u0259l\u0259lik m\u0259lum deyil.<\/p>\n<p>Lakin, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada restoranlar, ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, telefon ma\u011fazalar\u0131 &#8220;a\u011fz\u0131na kimi doludur&#8221;. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 8-nin \u0259lind\u0259 &#8220;iPhone&#8221; var. Yay t\u0259tilini ham\u0131 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 can at\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7oxlar\u0131 bu hal\u0131 rifah g\u00f6st\u0259ricisi hesab ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259\u00a0\u0259laq\u0259si yoxdur. \u018fksin\u0259, b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yaranan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bel\u0259 ki, iqtisadiyyatda &#8220;lipstick&#8221; effekti adland\u0131r\u0131lan anlay\u0131\u015f var. \u0130ngilis dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 dodaq boyas\u0131 m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n bu anlay\u0131\u015f m\u0259hz yaranm\u0131\u015f bel\u0259\u00a0v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir.<\/p>\n<p>&#8220;Lipstick&#8221; effekti iqtisadiyyatda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n\u00a0davran\u0131\u015f modelidir. Bu anlay\u0131\u015f insanlar\u0131n \u00e7\u0259tin d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck x\u0259rcl\u0259rd\u0259n (ev, ma\u015f\u0131n ) qa\u00e7\u0131b daha ki\u00e7ik v\u0259 s\u0259rf\u0259li m\u0259hsullara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259sini izah edir. Y\u0259ni \u00fcmumi iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t z\u0259ifl\u0259y\u0259nd\u0259 insanlar \u00f6zl\u0259rini daha yax\u015f\u0131 hiss etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bahal\u0131 olmayan lakin z\u00f6vq ver\u0259n ki\u00e7ik al\u0131\u015flar edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu fenomen ad\u0131n\u0131 dodaq boyas\u0131ndan al\u0131r. \u00c7\u00fcnki iqtisadi \u00e7\u0259tinlik d\u00f6vrl\u0259rind\u0259\u00a0bel\u0259 kosmetik m\u0259hsullara, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 dodaq boyas\u0131na t\u0259l\u0259bat\u0131n azalmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. \u0130nsanlar daha baha m\u0259hsullar \u0259v\u0259zin\u0259 \u00f6zl\u0259rini sevindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259l\u00e7atan se\u00e7iml\u0259r edir v\u0259 bunu psixoloji rahatl\u0131q vasit\u0259si kimi istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;Lipstick&#8221; effekti istehlak v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin yaln\u0131z maddi imkanlarla deyil emosional ehtiyaclarla da \u0259laq\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n iqtisad\u00e7\u0131lar bu effekti insanlar\u0131n motivasiyas\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir g\u00f6st\u0259rici kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir. Bu model h\u0259m d\u0259 b\u00f6hran d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 hans\u0131 sektorlar\u0131n daha dayan\u0131ql\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rm\u0259si il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>El\u0259c\u0259 d\u0259, bu m\u0259qamda ikinci bir anlay\u0131\u015f da ortaya \u00e7\u0131x\u0131r: Status anksiyetesi. Bu sosial fenomen b\u0259zi insanlar\u0131 maddi \u00e7\u0259tinlik i\u00e7ind\u0259 olsalar bel\u0259 bahal\u0131 geyiml\u0259r\u0259 v\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir. Bu davran\u0131\u015f\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n fikrin\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00f6n\u0259m verm\u0259k v\u0259 sosial d\u0259y\u0259rin yaln\u0131z xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u0259 inanmaq dayan\u0131r. \u0130nsan \u00f6z real ehtiyaclar\u0131n\u0131 ikinci plana ke\u00e7irir v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 g\u00fccl\u00fc g\u00f6r\u00fcnm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bahal\u0131 geyiml\u0259r v\u0259 imic bir n\u00f6v psixoloji dayaq rolunu oynay\u0131r. \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki zahiri g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259sirli olsa ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u00f6rm\u0259tini v\u0259 q\u0259bulunu qazanmaq daha asan olacaq. Lakin bu c\u0259hd maddi imkanlarla uy\u011fun g\u0259lm\u0259dikd\u0259 daxili narahatl\u0131q yarad\u0131r v\u0259 stressi art\u0131r\u0131r. Sosial m\u00fcqayis\u0259 t\u0259l\u0259si insan\u0131 \u00f6z d\u0259y\u0259rini yanl\u0131\u015f meyarlarla \u00f6l\u00e7m\u0259y\u0259 apar\u0131r.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6vr\u00fc ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn insan \u00f6z diqq\u0259tini ba\u015fqalar\u0131n\u0131n fikrind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmal\u0131 v\u0259 \u0259sas ehtiyaclar\u0131na fokuslanmal\u0131d\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u0259 d\u0259y\u0259r yaln\u0131z geyim v\u0259 maddi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmir. H\u0259yat keyfiyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn daha real se\u00e7iml\u0259r etm\u0259k h\u0259m psixoloji rahatl\u0131q g\u0259tirir h\u0259m d\u0259 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini daha sa\u011flam \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r.\/milli.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t ya\u015fan\u0131r. 2026-c\u0131 ild\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi ehtimal olunur. Bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yaranan b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tinin Az\u0259rbaycana nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi h\u0259l\u0259lik m\u0259lum deyil. Lakin, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada restoranlar, ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, telefon ma\u011fazalar\u0131 &#8220;a\u011fz\u0131na kimi doludur&#8221;. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 8-nin \u0259lind\u0259 &#8220;iPhone&#8221; var. Yay t\u0259tilini ham\u0131 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 can at\u0131r. \u00c7oxlar\u0131 bu hal\u0131 rifah g\u00f6st\u0259ricisi hesab ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259\u00a0\u0259laq\u0259si yoxdur. \u018fksin\u0259, b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259 yaranan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bel\u0259 ki, iqtisadiyyatda &#8220;lipstick&#8221; effekti adland\u0131r\u0131lan anlay\u0131\u015f var. \u0130ngilis dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 dodaq boyas\u0131 m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n bu anlay\u0131\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":835795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/e984004b096b653646c716b9ead08bdb.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t ya\u015fan\u0131r. 2026-c\u0131 ild\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi ehtimal olunur. Bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yaranan b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tinin Az\u0259rbaycana nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi h\u0259l\u0259lik m\u0259lum deyil. Lakin, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada restoranlar, ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, telefon ma\u011fazalar\u0131 &#8220;a\u011fz\u0131na kimi doludur&#8221;. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 8-nin \u0259lind\u0259 &#8220;iPhone&#8221; var. Yay t\u0259tilini ham\u0131 xarici \u00f6lk\u0259d\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/835794"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=835794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/835794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":835796,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/835794\/revisions\/835796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/835795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=835794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=835794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=835794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}