{"id":836718,"date":"2025-12-22T09:59:54","date_gmt":"2025-12-22T05:59:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=836718"},"modified":"2025-12-22T09:59:54","modified_gmt":"2025-12-22T05:59:54","slug":"yeni-il-xristian-bayramidirmi-ilginc-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=836718","title":{"rendered":"Yeni il xristian bayram\u0131d\u0131rm\u0131? &#8211; \u0130LG\u0130NC faktlar"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><em><strong>Yeni il bayram\u0131na say\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259r qal\u0131b.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>H\u0259r il bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259\u00a0<strong>\u201cYeni il xristian bayram\u0131d\u0131rm\u0131?\u201d<\/strong>\u00a0sual\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir v\u0259 bu m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r, b\u0259z\u0259n is\u0259 k\u0259skin m\u00fcbahis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, ail\u0259 v\u0259 dost m\u0259clisl\u0259rind\u0259, h\u0259tta mediada bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259r ortaya qoyulur.<\/p>\n<p><strong>Bir t\u0259r\u0259f Yeni ili s\u0131rf t\u0259qvim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi bayram kimi q\u0259bul ed\u0259r\u0259k onu dig\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri bayramlar kimi qeyd etm\u0259yin t\u0259bii oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259f bu bayrama daha ehtiyatla yana\u015f\u0131r.<\/strong>\u00a0Bel\u0259 ki, Yeni ili adi, \u015f\u0259nlik xarakterli, insanlar\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259n, \u00fcmid v\u0259 arzularla dolu bir g\u00fcn kimi qeyd ed\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, onu q\u0259bul etm\u0259y\u0259n, qeyd etm\u0259yin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259rin d\u0259 say\u0131 az deyil. Bu insanlar \u0259sas\u0259n bildirirl\u0259r ki, bizim \u00f6z milli v\u0259 dini kimliyimiz, \u0259srl\u0259r boyu formala\u015fm\u0131\u015f ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz v\u0259 bayramlar\u0131m\u0131z var. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, ba\u015fqa m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n bayramlar\u0131 qeyd etm\u0259k yerin\u0259 Novruz bayram\u0131, dini bayramlar v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixind\u0259n, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n qaynaqlanan m\u0259rasiml\u0259r daha \u00f6n planda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u0259zi ail\u0259l\u0259r evl\u0259rind\u0259 Yeni il a\u011fac\u0131 b\u0259z\u0259mir, \u015f\u0259nlik t\u0259\u015fkil etmir v\u0259 bu g\u00fcn\u00fc adi g\u00fcn kimi ke\u00e7irirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Lakin dini ekspertl\u0259r qeyd edir ki, xristianlar Milad bayram\u0131n\u0131 &#8211; \u0130sa M\u0259sihin d\u00fcnyaya g\u0259li\u015fini dekabr\u0131n 25-d\u0259 qeyd edir, 31 dekabr is\u0259 sad\u0259c\u0259 yeni t\u0259qvim ilidir.<\/strong>\u00a0Bel\u0259 ki, pravoslavlar Milad bayram\u0131n\u0131 yanvar ay\u0131n\u0131n 6-dan 7-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 qeyd edir, bayram g\u00fcn\u00fc yanvar\u0131n 7-dir. Yanvar\u0131n 19-da is\u0259 R\u0259bbin V\u0259ftizi bayram\u0131 qeyd edilir. 31 dekabrdan 1 yanvara ke\u00e7\u0259n gec\u0259 qeyd edil\u0259n Yeni il bayram\u0131 d\u00fcny\u0259vi t\u0259qvim\u0259 g\u00f6r\u0259 qeyd edil\u0259n bayramd\u0131r, y\u0259ni dini mahiyy\u0259ti yoxdur. Sad\u0259c\u0259 kils\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259min g\u00fcn Allaha yeni t\u0259qvim ili \u00fc\u00e7\u00fcn xeyir-dua v\u0259 l\u00fctf dualar\u0131 edilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Yeni il v\u0259 ya T\u0259z\u0259 il bayram\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi bayrama \u00e7evrildiyi kimi, Az\u0259rbaycanda da insanlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 daxil olub. Bu g\u00fcn \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n t\u0259qvim sistemi olan Qriqorian t\u0259qvimind\u0259 Yeni il yanvar\u0131n 1-d\u0259 (Yeni il bayram\u0131, Yeni il \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259n sonra) ba\u015f verir. Bu, h\u0259m d\u0259 orijinal Yuli t\u0259qvimind\u0259 v\u0259 Q\u0259dim Roma t\u0259qvimind\u0259 (e.\u0259. 153-c\u00fc ild\u0259n sonra) ilin ilk g\u00fcn\u00fc idi. Y\u0259hudil\u0259rd\u0259 Ro\u015f-Ha-\u015eana v\u0259 \u0130slamda Hicri Yeni il qeyd edilir.<\/p>\n<p>M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu bayram\u0131n yaranmas\u0131n\u0131n az\u0131 25 \u0259srlik tarixi var. \u0130lin d\u0259yi\u015fm\u0259sini bayram etm\u0259k ad\u0259ti ilk d\u0259f\u0259 q\u0259dim Mesopotamiyada yaran\u0131b. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l IV minilliyin sonunda \u015eumer, Babilistan, Assuriya kimi bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan, m\u0259d\u0259ni irsiyl\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 bizi heyr\u0259tl\u0259ndir\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259ri burada t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tap\u0131b.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7i aliml\u0259rin fikrinc\u0259, m\u0259hz h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 burada Yeni ilin g\u0259li\u015fi ilk d\u0259f\u0259 bayram edilib. Mart\u0131n ax\u0131r\u0131nda D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131nda suyun s\u0259viyy\u0259si artanda \u0259kin-bi\u00e7in i\u015fl\u0259ri ba\u015flayarm\u0131\u015f. \u0130nsanlar yeni ilin g\u0259li\u015fini d\u0259 el\u0259 o zaman qeyd ed\u0259rmi\u015f. 12 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasiml\u0259r davam ed\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p>\u018fsrl\u0259r ke\u00e7di. Roma d\u00f6vl\u0259ti r\u0259smi olaraq xristian d\u00f6vl\u0259ti kimi tan\u0131nd\u0131. M\u0259lum oldu ki, \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259rin do\u011fum g\u00fcn\u00fc d\u0259 el\u0259 dekabr\u0131n son g\u00fcnl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bel\u0259c\u0259 bu bayram h\u0259m yeni ilin g\u0259li\u015fini, h\u0259m h\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259sini, h\u0259m d\u0259 Milad g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, Yeni il \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ya\u015f\u0131 5 mind\u0259n az deyil. Bu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir \u00e7ox xalqlarda Yeni il 1 sentyabrdan v\u0259 ya bahar, yaxud pay\u0131z gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u0259rab\u0259rliyind\u0259n sonra ba\u015flay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Yeni ili q\u0131\u015f\u0131n ortalar\u0131nda qeyd etm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si e.\u0259. 45-ci ild\u0259 Q\u0259dim Romada Yuli Sezar\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yaran\u0131b. Yeni q\u0259bul edil\u0259n v\u0259 t\u0259sis\u00e7isinin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Yulian t\u0259qvimi adland\u0131r\u0131lan t\u0259qvim h\u0259r ay birinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131b v\u0259 Yeni il yanvar\u0131n 1-d\u0259n ba\u015flan\u0131b. Bel\u0259 say\u0131l\u0131r ki, Yeni ili \u015f\u0259nl\u0259n\u0259r\u0259k v\u0259 evl\u0259ri b\u0259z\u0259y\u0259r\u0259k qeyd etm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si m\u0259hz o zamanlar yaran\u0131b.<\/p>\n<p>Orta \u0259sr Avropas\u0131nda Yeni ilin qeyd edilm\u0259si b\u00fctp\u0259r\u0259stl\u0259rl\u0259 assosiasiya edilirdi.\u00a0Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 567-ci ild\u0259 katolik kils\u0259 1 yanvarda Yeni ili qeyd etm\u0259yi qada\u011fan etdi. Lakin son orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Yeni ili yanvar\u0131n 1-d\u0259n ba\u015flamaq \u0259n\u0259n\u0259si qaytar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Rusiya imperiyas\u0131nda Yeni ilin yanvar\u0131n 1-d\u0259n qeyd olunmas\u0131 Birinci Pyotrun 1699-cu il 15 dekabr tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259sis edilib.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni il bayram\u0131na say\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259r qal\u0131b. H\u0259r il bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259\u00a0\u201cYeni il xristian bayram\u0131d\u0131rm\u0131?\u201d\u00a0sual\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir v\u0259 bu m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r, b\u0259z\u0259n is\u0259 k\u0259skin m\u00fcbahis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, ail\u0259 v\u0259 dost m\u0259clisl\u0259rind\u0259, h\u0259tta mediada bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259r ortaya qoyulur. Bir t\u0259r\u0259f Yeni ili s\u0131rf t\u0259qvim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi bayram kimi q\u0259bul ed\u0259r\u0259k onu dig\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri bayramlar kimi qeyd etm\u0259yin t\u0259bii oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259f bu bayrama daha ehtiyatla yana\u015f\u0131r.\u00a0Bel\u0259 ki, Yeni ili adi, \u015f\u0259nlik xarakterli, insanlar\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259n, \u00fcmid v\u0259 arzularla dolu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":836719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/259dd5709b76995879d09d10c62f71f8-1.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yeni il bayram\u0131na say\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259r qal\u0131b. H\u0259r il bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259\u00a0\u201cYeni il xristian bayram\u0131d\u0131rm\u0131?\u201d\u00a0sual\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir v\u0259 bu m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r, b\u0259z\u0259n is\u0259 k\u0259skin m\u00fcbahis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, ail\u0259 v\u0259 dost m\u0259clisl\u0259rind\u0259, h\u0259tta mediada bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259r ortaya qoyulur. Bir t\u0259r\u0259f Yeni ili s\u0131rf t\u0259qvim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/836718"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=836718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/836718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":836720,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/836718\/revisions\/836720"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/836719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=836718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=836718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=836718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}