{"id":839297,"date":"2026-02-04T07:48:16","date_gmt":"2026-02-04T03:48:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=839297"},"modified":"2026-02-04T07:48:16","modified_gmt":"2026-02-04T03:48:16","slug":"besbarmaq-dagi-turizm-ucun-goz%c9%99l-m%c9%99kandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=839297","title":{"rendered":"Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 turizm \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l m\u0259kand\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Bak\u0131-Quba yolunun sol t\u0259r\u0259find\u0259, Siy\u0259z\u0259n rayonu \u0259razisind\u0259 m\u0259\u011frur dayanan Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 h\u0259m turistik, h\u0259m d\u0259 maraql\u0131 tarixi m\u0259kand\u0131r. Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131n\u0131n bir t\u0259r\u0259fi d\u0259niz, yuxar\u0131 t\u0259r\u0259fi ya\u015f\u0131l t\u0259p\u0259l\u0259rdir. \u018ffsan\u0259l\u0259rd\u0259 bu m\u0259kan X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rin m\u0259sk\u0259ni kimi d\u0259 t\u0259svir olunur. M\u0259hz bu tarixi v\u0259 t\u0259bii z\u0259nginliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 arxeoloqlar, xarici s\u0259yyahlar o yerl\u0259 maraqlan\u0131blar v\u0259 tarix\u00e7i aliml\u0259r axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259ri apar\u0131blar. Bura h\u0259r il xeyli sayda ziyar\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 s\u0259yah\u0259t\u00e7il\u0259r g\u0259lir. \u00a0\u018fsas\u0259n d\u00fcz\u0259n \u0259razid\u0259n ucalan qayalar \u201cs\u0259hra aysberqi\u201dni xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n Siy\u0259z\u0259n rayonunda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 yax\u0131n \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fir. Bak\u0131-Quba magistral yolundan baxaraq d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 470 metr y\u00fcks\u0259klikd\u0259dir. Da\u011f m\u00f6hk\u0259m qayad\u0131r v\u0259 mifik hekay\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan Qafqaz\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur da\u011flar\u0131ndan biridir. Bu, z\u0259vvarlar\u0131n m\u00fcnt\u0259z\u0259m ziyar\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir yerdir. El aras\u0131nda bura X\u0131z\u0131r-Zind\u0259 piri d\u0259 deyilir. Bu pir Az\u0259rbaycanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259\u015fhurdur ora m\u00fcq\u0259dd\u0259s ziyar\u0259tgah hesab edilir. \u018ffsan\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r qarda\u015flar\u0131 il\u0259 burada ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Da\u011f\u0131n zirv\u0259sind\u0259n \u0259traf \u0259razi v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 g\u00f6z\u0259l m\u0259nz\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. Da\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259traf \u0259razid\u0259 III-VII \u0259srl\u0259rd\u0259 Sasanil\u0259r imperiyas\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tikilmi\u015f hasarlar Be\u015fbarmaq s\u0259dl\u0259ri Gilgil\u00e7ay v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi boyunca Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 h\u00fccum ed\u0259n massagetl\u0259rin, x\u0259z\u0259rl\u0259rin, hunlar\u0131n, alanlar\u0131n ordulardan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tikilib. Da\u011fa \u0259traf \u0259razid\u0259n baxanda \u0259lin be\u015f barma\u011f\u0131na b\u0259nz\u0259yir.<\/p>\n<p>&#8220;Be\u015fbarmaq arxeoloji ekspedisiyas\u0131&#8221;n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, AMEA-n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutunun &#8220;\u0130lk Tunc d\u00f6vr\u00fc arxeologiyas\u0131&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri S\u0259f\u0259r A\u015furov is\u0259 bildirib ki, Be\u015fbarmaq qalas\u0131n\u0131n ikinci terras\u0131ndak\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u0130lk tunc d\u00f6vr\u00fc &#8211; K\u00fcr-Araz m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 aid m\u0259d\u0259ni t\u0259b\u0259q\u0259nin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiq edib. S. A\u015furov uzun axtar\u0131\u015flardan sonra n\u0259hay\u0259t, orta \u0259sr s\u0259yyahlar\u0131n\u0131n haqq\u0131nda m\u0259lumat verdikl\u0259ri karvansaray\u0131n yerinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini b\u00f6y\u00fck u\u011fur adland\u0131r\u0131b: &#8220;\u0130lkin qaz\u0131nt\u0131larla karvansaray\u0131n strukturu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib, \u00e7oxsayl\u0131 maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131 tap\u0131l\u0131b. Tikilinin plan qurulu\u015funun XVII \u0259sr s\u0259yyah\u0131 Adam Olearinin t\u0259sviri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin numizmatik materiallar, q\u0259lyan ucluqlar\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si buran\u0131n m\u0259hz karvansaray oldu\u011funu bir daha t\u0259sdiq edir&#8221;.<\/p>\n<p>XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 sovet alimi Yevgeni Paxomov\u00a0son d\u0259f\u0259 bu karvansaray\u0131n qal\u0131qlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verib. Sonrak\u0131 t\u0259dqiqatlar zaman\u0131 is\u0259 onun yerini tapa bilm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 8 iyun 2020-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 &#8220;Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131&#8221; D\u00f6vl\u0259t Tarix-M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 T\u0259bi\u0259t Qoru\u011fu yarad\u0131l\u0131b. Qoru\u011fun \u0259razisi Siy\u0259z\u0259n rayonunun Qala\u015f\u0131x k\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 t\u0259bi\u0259t abid\u0259sinin \u0259razisini \u0259hat\u0259 edir. Ancaq burada Az\u0259rbaycan tarixinin izl\u0259ri bug\u00fcn\u0259d\u0259k qal\u0131b. Bu izl\u0259rin b\u0259zil\u0259ri \u015eirvanda ged\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n qal\u0131b.<\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n atas\u0131, S\u0259f\u0259vi t\u0259riq\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131 28 ya\u015fl\u0131 \u015eeyx Heyd\u0259r 1488-ci ild\u0259 \u015eirvan \u015fahl\u0131\u011f\u0131na h\u00fccum edib. Lakin burada onu birl\u0259\u015fmi\u015f \u015eirvan qo\u015funlar\u0131 g\u00f6zl\u0259yirdi. Qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n Siy\u0259z\u0259n \u0259razisind\u0259 ba\u015f verib. \u015eeyx Heyd\u0259rin 10 minlik s\u00fcvari qo\u015funu inadla vuru\u015fsa da b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259fat verib. D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u015eeyx Heyd\u0259r bo\u011faz\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 ox yaras\u0131 il\u0259 h\u0259lak olub. Q\u0131z\u0131lba\u015flar onun n\u0259\u015fini Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131n\u0131n arxas\u0131nda unan\u0131lmaz bir yerd\u0259 d\u0259fn ed\u0259r\u0259k geri \u00e7\u0259kilibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki iyul ay\u0131n\u0131n 9-u idi v\u0259 yay\u0131n yand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 c\u0259naz\u0259ni \u018frd\u0259bil\u0259 aparmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi, yolda qoxuyard\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015eeyx Heyd\u0259ri burada d\u0259fn etm\u0259k laz\u0131m idi. Ancaq c\u0259naz\u0259ni el\u0259 d\u0259fn edibl\u0259r ki, d\u00fc\u015fm\u0259n onu tapa bilm\u0259sin. Sonralar burada tikil\u0259n t\u00fcrb\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f kitab\u0259 qoyulub.<\/p>\n<p>T\u00fcrb\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259ki da\u015f kitab\u0259d\u0259 fars dilind\u0259 \u00fc\u00e7 s\u0259tird\u0259n ibar\u0259t a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259tn h\u0259kk edilmi\u015fdir: \u201cB\u00f6y\u00fck m\u0259zar Allah yolu il\u0259 ged\u0259nin m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015f\u0259hidgah\u0131, h\u0259qiq\u0259t yolunun yol\u00e7usunun q\u0259bri, hikm\u0259tli Quran dininin h\u0259qiq\u0259t axtaran \u015feyxi, \u015eeyx Sultan C\u00fcneydin o\u011flu \u015eeyx Sultan Heyd\u0259rindir.<\/p>\n<p>\u015eirvan, Ruman, \u0130ran m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. O ild\u0259n min otuz birinci il\u0259d\u0259k (hicri tarixi) xarab idi. Etibarl\u0131 imam \u018fmir \u0259l-m\u00f6minin \u018fli ibn \u018fbu Talib \u0259leyhissalam \u015eeyx C\u00fcneydin o\u011flu \u015eeyx Heyd\u0259rin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n hadis\u0259nin do\u011frulu\u011funu bilib q\u0259brin parlaql\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259qiqi n\u00f6k\u0259ri \u015eah Ismay\u0131l\u0131n yan\u0131na g\u0259lib buyurdu ki, bu b\u0259r\u0259k\u0259tli, b\u00f6y\u00fck q\u0259bir uzun m\u00fcdd\u0259tdir \u015eirvan da\u011flar\u0131nda bir da\u011f\u0131n ortas\u0131nda gizli qalm\u0131\u015fd\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai 1500-1501-ci ill\u0259rd\u0259,\u00a0S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tini\u00a0m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259, h\u0259m d\u0259 atas\u0131 \u015eeyx Heyd\u0259rin intiqam\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0\u015eirvana\u00a0h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f edib. 1500-c\u00fc ilin sonunda\u00a0Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259\u00a0\u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasar m\u0259\u011flub edil\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 vurulub. Bak\u0131, \u015eamax\u0131, Quba s\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 tabe etdirilib.<\/p>\n<p>Bu q\u0259dim m\u0259sk\u0259nimizi turistl\u0259r\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k tariximizin marql\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 dolu oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k vacibdir. \u00a0Burada gizl\u0259dilmi\u015f sirl\u0259ri a\u00e7maq Az\u0259rbaycan tarixinin q\u0259rin qatlar\u0131nda n\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyini \u00f6yr\u0259nm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox qiym\u0259tlidir.<\/p>\n<p><strong>V\u0259li \u0130lyasov, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131-Quba yolunun sol t\u0259r\u0259find\u0259, Siy\u0259z\u0259n rayonu \u0259razisind\u0259 m\u0259\u011frur dayanan Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 h\u0259m turistik, h\u0259m d\u0259 maraql\u0131 tarixi m\u0259kand\u0131r. Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131n\u0131n bir t\u0259r\u0259fi d\u0259niz, yuxar\u0131 t\u0259r\u0259fi ya\u015f\u0131l t\u0259p\u0259l\u0259rdir. \u018ffsan\u0259l\u0259rd\u0259 bu m\u0259kan X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rin m\u0259sk\u0259ni kimi d\u0259 t\u0259svir olunur. M\u0259hz bu tarixi v\u0259 t\u0259bii z\u0259nginliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 arxeoloqlar, xarici s\u0259yyahlar o yerl\u0259 maraqlan\u0131blar v\u0259 tarix\u00e7i aliml\u0259r axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259ri apar\u0131blar. Bura h\u0259r il xeyli sayda ziyar\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 s\u0259yah\u0259t\u00e7il\u0259r g\u0259lir. \u00a0\u018fsas\u0259n d\u00fcz\u0259n \u0259razid\u0259n ucalan qayalar \u201cs\u0259hra aysberqi\u201dni xat\u0131rlad\u0131r. Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n Siy\u0259z\u0259n rayonunda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 yax\u0131n \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fir. Bak\u0131-Quba magistral yolundan baxaraq d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 470&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":839298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20c1945e177012612225568647110932001.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bak\u0131-Quba yolunun sol t\u0259r\u0259find\u0259, Siy\u0259z\u0259n rayonu \u0259razisind\u0259 m\u0259\u011frur dayanan Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131 h\u0259m turistik, h\u0259m d\u0259 maraql\u0131 tarixi m\u0259kand\u0131r. Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131n\u0131n bir t\u0259r\u0259fi d\u0259niz, yuxar\u0131 t\u0259r\u0259fi ya\u015f\u0131l t\u0259p\u0259l\u0259rdir. \u018ffsan\u0259l\u0259rd\u0259 bu m\u0259kan X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rin m\u0259sk\u0259ni kimi d\u0259 t\u0259svir olunur. M\u0259hz bu tarixi v\u0259 t\u0259bii z\u0259nginliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 arxeoloqlar, xarici s\u0259yyahlar o yerl\u0259 maraqlan\u0131blar v\u0259 tarix\u00e7i aliml\u0259r axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259ri&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839297"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=839297"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":839299,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839297\/revisions\/839299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/839298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=839297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=839297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=839297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}