{"id":840711,"date":"2026-02-18T10:32:27","date_gmt":"2026-02-18T06:32:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=840711"},"modified":"2026-02-18T10:32:27","modified_gmt":"2026-02-18T06:32:27","slug":"kolbasa-v%c9%99-konfetl%c9%99-qidalanma-usaqlarda-iq-s%c9%99viyy%c9%99sinin-azalmasina-s%c9%99b%c9%99b-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=840711","title":{"rendered":"Kolbasa v\u0259 konfetl\u0259 qidalanma u\u015faqlarda IQ s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur"},"content":{"rendered":"<p>\u0130llinoys Universiteti v\u0259 Pelotas Federal Universitetinin aliml\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tez haz\u0131rlanan \u0259ri\u015ft\u0259, pe\u00e7enye, konfet, \u015firin i\u00e7kil\u0259r v\u0259 kolbasalar\u0131n aktiv istehlak\u0131 alt\u0131\u2013yeddi ya\u015fda IQ testl\u0259rind\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cBritish Journal of Nutrition\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar iki ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n qidalanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 toplayaraq onlar\u0131n m\u0259kt\u0259b ya\u015flar\u0131nda koqnitiv qabiliyy\u0259tl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. Ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259hlili \u0259v\u0259zin\u0259 aliml\u0259r \u00fcmumi qidalanma modell\u0259rini ara\u015fd\u0131raraq iki dominant p\u0259hriz m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r: paxlal\u0131lar, t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, meyv\u0259l\u0259r, u\u015faq qidalar\u0131 v\u0259 t\u0259bii \u015fir\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u201csa\u011flam\u201d, h\u0259m\u00e7inin s\u0259naye istehsal\u0131 q\u0259lyanalt\u0131lar, \u015firniyyat, emal olunmu\u015f \u0259t, qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259r v\u0259 fastfuddan ibar\u0259t \u201csa\u011flam olmayan\u201d p\u0259hriz.<\/p>\n<p>Sa\u011flam olmayan rasiondan daha \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n u\u015faqlar IQ testl\u0259rind\u0259 (intelligence quotient v\u0259 ya intellekt \u0259msal\u0131) n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. Sa\u011flam olmayan qidalanma il\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 IQ g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 sosial v\u0259 ail\u0259 amill\u0259ri \u2014 anan\u0131n ya\u015f\u0131, t\u0259hsili v\u0259 i\u015fi, ail\u0259 strukturu, evd\u0259 u\u015faqlar\u0131n say\u0131, ev m\u00fchitind\u0259 stimulla\u015fd\u0131rma s\u0259viyy\u0259si v\u0259 ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanma m\u00fcdd\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qdan sonra da qorunub saxlan\u0131b.<\/p>\n<p>Sa\u011flam olmayan qidalanma il\u0259 koqnitiv qabiliyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u0259nfi \u0259laq\u0259 bioloji c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259ssas u\u015faqlarda \u2014 erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7\u0259ki, boy v\u0259 ya ba\u015f \u00e7evr\u0259si \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olanlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Eyni zamanda, sa\u011flam qidalanman\u0131n daha y\u00fcks\u0259k IQ g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib v\u0259 statistik f\u0259rql\u0259r az olub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar vur\u011fulay\u0131rlar ki, n\u0259tic\u0259l\u0259r sa\u011flam qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin erk\u0259n ya\u015flardan formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini t\u0259sdiql\u0259yir, \u00e7\u00fcnki sa\u011flam olmayan qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n zehni inki\u015faf\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130llinoys Universiteti v\u0259 Pelotas Federal Universitetinin aliml\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tez haz\u0131rlanan \u0259ri\u015ft\u0259, pe\u00e7enye, konfet, \u015firin i\u00e7kil\u0259r v\u0259 kolbasalar\u0131n aktiv istehlak\u0131 alt\u0131\u2013yeddi ya\u015fda IQ testl\u0259rind\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cBritish Journal of Nutrition\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar iki ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n qidalanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 toplayaraq onlar\u0131n m\u0259kt\u0259b ya\u015flar\u0131nda koqnitiv qabiliyy\u0259tl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. Ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259hlili \u0259v\u0259zin\u0259 aliml\u0259r \u00fcmumi qidalanma modell\u0259rini ara\u015fd\u0131raraq iki dominant p\u0259hriz m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r: paxlal\u0131lar, t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, meyv\u0259l\u0259r, u\u015faq qidalar\u0131 v\u0259 t\u0259bii \u015fir\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u201csa\u011flam\u201d, h\u0259m\u00e7inin s\u0259naye istehsal\u0131 q\u0259lyanalt\u0131lar, \u015firniyyat, emal&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":840712,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/ead81fe8177139407781922720910391706.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130llinoys Universiteti v\u0259 Pelotas Federal Universitetinin aliml\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tez haz\u0131rlanan \u0259ri\u015ft\u0259, pe\u00e7enye, konfet, \u015firin i\u00e7kil\u0259r v\u0259 kolbasalar\u0131n aktiv istehlak\u0131 alt\u0131\u2013yeddi ya\u015fda IQ testl\u0259rind\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cBritish Journal of Nutrition\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar iki ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n qidalanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 toplayaraq onlar\u0131n m\u0259kt\u0259b&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/840711"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=840711"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/840711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":840713,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/840711\/revisions\/840713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/840712"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=840711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=840711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=840711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}