{"id":841423,"date":"2026-02-23T22:30:12","date_gmt":"2026-02-23T18:30:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=841423"},"modified":"2026-02-23T22:30:12","modified_gmt":"2026-02-23T18:30:12","slug":"sabah-novruzun-ilk-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99sidir-n%c9%99l%c9%99ri-s%c9%99hv-bilirik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=841423","title":{"rendered":"Sabah Novruzun ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir &#8211; N\u0259l\u0259ri s\u0259hv bilirik?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sabah Novruz bayram\u0131n\u0131n ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si &#8211; Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni b\u0259z\u0259n &#8220;Yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;\u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;Sular Novruzu&#8221; da adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ad\u0259tl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir, adland\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r haqq\u0131nda n\u0259l\u0259ri bilm\u0259liyik?<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/publika.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Publika.az<\/a>\u00a0<\/strong>x\u0259b\u0259r verir ki, folklor\u015f\u00fcnas Aynur Q\u0259z\u0259nf\u0259rq\u0131z\u0131 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Trend-\u0259 a\u00e7\u0131qlama verib. O bildirib ki, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 fevral\u0131n 20-d\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b, ay\u0131n 21-d\u0259n is\u0259 Boz ay ba\u015flay\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;Boz aydak\u0131 ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ax\u015fam\u0131 Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si kimi qeyd olunur. Yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 bu g\u00fcn\u0259 \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d d\u0259 deyilib.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r v\u0259 d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00f6rd \u00fcns\u00fcrl\u0259 \u2013 hava, od, su v\u0259 torpaqla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u0259z\u0259n bu \u0259n\u0259n\u0259 s\u0259hv\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015fl\u00fckl\u0259 ba\u011flan\u0131r. S\u0259b\u0259b kimi z\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 oda x\u00fcsusi m\u00fcnasib\u0259tin olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Lakin bu yana\u015fma do\u011fru deyil. Z\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 od m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131l\u0131r v\u0259 sitayi\u015f obyektidir. Novruzda is\u0259 tonqal qalamaq v\u0259 onun \u00fcz\u0259rind\u0259n tullanmaq \u201ca\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m tonqalda yans\u0131n\u201d deyimi il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. He\u00e7 bir dind\u0259 insan sitayi\u015f etdiyi Tanr\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n hoppanmaz. Dem\u0259li, Novruz tonqal\u0131 ilahil\u0259\u015fdirilmi\u015f od deyil, t\u0259mizl\u0259nm\u0259 v\u0259 yenil\u0259nm\u0259 r\u0259mzidir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin adlar\u0131: \u0259n\u0259n\u0259vi yana\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>Folklor\u015f\u00fcnas bildirib ki, yax\u0131n ke\u00e7mi\u015f\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r \u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 deyil, ba\u015fqa adlarla tan\u0131n\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;Xalq aras\u0131nda \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r \u201cYalan\u00e7\u0131\u201d, \u201cX\u0259b\u0259r\u00e7i\u201d, \u201c\u00d6l\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si\u201d v\u0259 \u201c\u0130lax\u0131r\u201d kimi adlar i\u015fl\u0259dilirdi. Novruz bayram\u0131 is\u0259 \u201c\u0130lba\u015f\u0131\u201d kimi xat\u0131rlan\u0131rd\u0131. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin d\u00f6rd \u00fcns\u00fcrl\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131 sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 formala\u015f\u0131b v\u0259 bunu farslarla m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259d\u0259ni yax\u0131nla\u015fmalarla izah etm\u0259k olar. Lakin Novruzu qeyd etm\u0259k at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stliyin davam\u0131 dem\u0259k deyil. Orta Asiya xalqlar\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 bu bayram\u0131 qeyd edirs\u0259, bu, onun q\u0259dim t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si v\u0259 q\u0259dim inanc sistemi<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u0130lk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin t\u0259ktanr\u0131l\u0131q inanc\u0131 olan Tenqri\u00e7ilikd\u0259 \u201cYer-Su\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 m\u00f6vcuddur. Q\u0259dim t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, yer v\u0259 su ruhlar\u0131 \u2013 y\u0259ni \u0259y\u0259l\u0259r \u2013 t\u0259bi\u0259tin qoruyucu sahibl\u0259ridir. \u201c\u018fy\u0259\u201d burada sahib, qoruyucu m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. Folklorumuzda suya b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rilib. M\u0259s\u0259l\u0259n, su i\u00e7\u0259n adama toxunmazlar, \u0259lind\u0259 su il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmaq ayd\u0131nl\u0131q v\u0259 xeyir say\u0131lar, su i\u00e7\u0259n insan\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131rmazlar. \u201c\u00c7ay n\u0259n\u0259si\u201d, \u201cVur\u011fun \u0259y\u0259si\u201d kimi obrazlar suyun ruhunu v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini ifad\u0259 edir. Bu inanclar q\u0259dim t\u00fcrkl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 dayan\u0131r v\u0259 xalq yadda\u015f\u0131nda qorunub saxlan\u0131l\u0131b. B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 z\u0259rd\u00fc\u015ftilikl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirs\u0259l\u0259r d\u0259, su il\u0259 ba\u011fl\u0131 inanclar\u0131n k\u00f6k\u00fc daha q\u0259dim \u2013 Tenqri\u00e7ilik d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sinin ad\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Aynur Q\u0259z\u0259nf\u0259rq\u0131z\u0131 qeyd edib ki, su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 dan yeri s\u00f6k\u00fcl\u0259n vaxt evl\u0259ri t\u0259mizl\u0259m\u0259k, h\u0259y\u0259t-bacaya su s\u0259pm\u0259k ad\u0259tdir:<\/p>\n<p>&#8220;Bu, t\u0259mizl\u0259nm\u0259 v\u0259 yenil\u0259nm\u0259 r\u0259mzi say\u0131l\u0131r. U\u015faql\u0131q xatir\u0259l\u0259rimd\u0259 \u00e7ay\u0131n buzunu s\u0131nd\u0131r\u0131b su g\u0259tirm\u0259k v\u0259 h\u0259y\u0259t\u0259 \u00e7il\u0259m\u0259k x\u00fcsusi yer tutur. Su h\u0259r \u015feyi safla\u015fd\u0131ran \u00fcns\u00fcr kimi q\u0259bul edilir. Bu g\u00fcn h\u0259min ad\u0259ti simvolik \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buzluqda su dondurub, buzunu q\u0131raraq ev\u0259 \u00e7il\u0259m\u0259k olar. M\u00fcasir ara\u015fd\u0131rmalarda da suyun strukturunun ona y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259sir\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bildiyi qeyd olunur. Xalq\u0131m\u0131z is\u0259 bunu elmi terminl\u0259rl\u0259 deyil, inanclar v\u0259 ad\u0259tl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u0259srl\u0259r boyu ya\u015fad\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 ev\u0259 su \u00e7il\u0259m\u0259k sad\u0259c\u0259 bir ad\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259miz niyy\u0259t, saf d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 yeni ba\u015flan\u011f\u0131ca inam\u0131n r\u0259mzidir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sabah Novruz bayram\u0131n\u0131n ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si &#8211; Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni b\u0259z\u0259n &#8220;Yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;\u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;Sular Novruzu&#8221; da adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ad\u0259tl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir, adland\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r haqq\u0131nda n\u0259l\u0259ri bilm\u0259liyik? Publika.az\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, folklor\u015f\u00fcnas Aynur Q\u0259z\u0259nf\u0259rq\u0131z\u0131 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Trend-\u0259 a\u00e7\u0131qlama verib. O bildirib ki, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 fevral\u0131n 20-d\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b, ay\u0131n 21-d\u0259n is\u0259 Boz ay ba\u015flay\u0131b: &#8220;Boz aydak\u0131 ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ax\u015fam\u0131 Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si kimi qeyd olunur. Yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 bu g\u00fcn\u0259 \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d d\u0259 deyilib. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r v\u0259 d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259si \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00f6rd \u00fcns\u00fcrl\u0259 \u2013 hava, od, su&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":841424,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su.jpg",1024,1024,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su.jpg",1024,1024,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su.jpg",1024,1024,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su-365x365.jpg",365,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su-840x840.jpg",640,640,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su.jpg",1024,1024,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su.jpg",1024,1024,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/su-1024x620.jpg",1024,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sabah Novruz bayram\u0131n\u0131n ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si &#8211; Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni b\u0259z\u0259n &#8220;Yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;\u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;Sular Novruzu&#8221; da adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ad\u0259tl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir, adland\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r haqq\u0131nda n\u0259l\u0259ri bilm\u0259liyik? Publika.az\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, folklor\u015f\u00fcnas Aynur Q\u0259z\u0259nf\u0259rq\u0131z\u0131 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Trend-\u0259 a\u00e7\u0131qlama verib. O bildirib ki, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 fevral\u0131n 20-d\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b, ay\u0131n 21-d\u0259n is\u0259 Boz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841423"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=841423"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":841426,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841423\/revisions\/841426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/841424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=841423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=841423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=841423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}