{"id":841451,"date":"2026-02-24T10:55:37","date_gmt":"2026-02-24T06:55:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=841451"},"modified":"2026-02-24T10:55:37","modified_gmt":"2026-02-24T06:55:37","slug":"11-ay-icki-icib-ramazanda-oruc-tutmaq-islam-n%c9%99-deyir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=841451","title":{"rendered":"11 ay i\u00e7ki i\u00e7ib, Ramazanda oruc tutmaq&#8230; \u2014 \u0130slam n\u0259 deyir?"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>Az\u0259rbaycanda Ramazan ay\u0131nda maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259 do\u011furan bir m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130lin dig\u0259r d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 spirtli i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r m\u0259hz bu ayda i\u00e7kid\u0259n imtina edir v\u0259 oruc tutur. Bu d\u0259yi\u015fiklik c\u0259miyy\u0259td\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r. Bir qrup bunu m\u00fcsb\u0259t add\u0131m v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00f6n\u00fc\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bel\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n s\u0259mimiliyini sual alt\u0131na al\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 ibad\u0259tin mahiyy\u0259ti v\u0259 q\u0259bul olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilir. Bu yana\u015fmalar dini bax\u0131mdan da m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilahiyyat\u00e7\u0131 \u018fkr\u0259m H\u0259s\u0259nov Demokrat.az-a bildirib ki, Ramazan ay\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 bu m\u00f6vzuda ifrat v\u0259 t\u0259frit yana\u015fmalar tez-tez g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8220;Biz bilirik ki, i\u00e7ki i\u00e7m\u0259k b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r, lakin insan\u0131 dind\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131r. Qurani-K\u0259rimd\u0259 i\u00e7ki qada\u011fan edilib. Maid\u0259 sur\u0259sinin 90-c\u0131 ay\u0259sind\u0259 buyurulur ki, i\u00e7ki v\u0259 qumar \u015feytan \u0259m\u0259lidir v\u0259 ondan uzaq durun. Bu ay\u0259 haram h\u00f6km\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur. Lakin he\u00e7 bir ay\u0259d\u0259 i\u00e7ki i\u00e7\u0259nin kafir oldu\u011fu deyilmir. Klassik aliml\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u018fbu H\u0259nif\u0259, \u0130mam Malik, \u0130mam \u015eafei v\u0259 \u018fhm\u0259d ibn H\u0259nb\u0259l b\u00f6y\u00fck g\u00fcnah sahibinin dind\u0259n \u00e7\u0131xmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edibl\u0259r. \u018fhli-s\u00fcnn\u0259 \u0259qid\u0259sind\u0259 \u0259sas prinsip budur ki, halal olan\u0131 haram saymaq v\u0259 ya haram\u0131 halal hesab etm\u0259k k\u00fcfrd\u00fcr. Amma haram oldu\u011funu q\u0259bul edib z\u0259iflik g\u00f6st\u0259rm\u0259k k\u00fcfr deyil, g\u00fcnahd\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 bildirib ki, bu m\u00f6vzuda M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.s) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fanan bir hadis\u0259 d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir:<\/p>\n<p>&#8220;S\u0259hih Buxarid\u0259 n\u0259ql olunur ki, bir n\u0259f\u0259r i\u00e7ki i\u00e7diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 b\u0259zi s\u0259hab\u0259l\u0259r ona l\u0259n\u0259t oxudular. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.\u0259.s) is\u0259 buyurdu ki, ona l\u0259n\u0259t etm\u0259yin, o Allah\u0131 v\u0259 Onun R\u0259sulunu sevir. Bu h\u0259dis g\u00f6st\u0259rir ki, g\u00fcnah insan\u0131 avtomatik olaraq imandan \u00e7\u0131xarm\u0131r. \u0130man v\u0259 \u0259m\u0259l f\u0259rqli kateqoriyalard\u0131r, biri z\u0259ifl\u0259y\u0259 bil\u0259r, amma tamamil\u0259 yox olmur. Ramazan m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, Quranda B\u0259q\u0259r\u0259 sur\u0259sinin 183-c\u00fc ay\u0259sind\u0259 buyurulur ki, oruc sizd\u0259n \u0259vv\u0259lkil\u0259r\u0259 f\u0259rz edildiyi kimi siz\u0259 d\u0259 f\u0259rz edildi ki, t\u0259qval\u0131 olas\u0131n\u0131z. Orucun m\u0259qs\u0259di insan\u0131 safla\u015fd\u0131rmaq, n\u0259fsini t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k, g\u00fcnahdan uzaqla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>O deyib ki, bu bax\u0131mdan Ramazan ay\u0131 t\u00f6vb\u0259 v\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f f\u00fcrs\u0259tidir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u00e7ki i\u00e7\u0259n bir insan Ramazanda i\u00e7kid\u0259n uzaq qal\u0131r v\u0259 oruc tutur. Bu, m\u00fcsb\u0259t bir add\u0131md\u0131r. G\u00fcnah\u0131 davam etdirm\u0259kd\u0259ns\u0259, he\u00e7 olmasa bir ay dayanmaq bel\u0259 n\u0259fs \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259zar\u0259t formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Fiqhi bax\u0131mdan is\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 bel\u0259dir ki, oruc tutan \u015f\u0259xs s\u00fcbh azan\u0131ndan m\u0259\u011frib\u0259 q\u0259d\u0259r yem\u0259k, i\u00e7m\u0259k v\u0259 cinsi m\u00fcnasib\u0259td\u0259n uzaq qalmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn \u0259rzind\u0259 i\u00e7ki i\u00e7\u0259rs\u0259 orucu pozular. Amma gec\u0259 vaxt\u0131 i\u00e7ki i\u00e7m\u0259si ayr\u0131ca bir g\u00fcnahd\u0131r, orucu is\u0259 yaln\u0131z g\u00fcnd\u00fcz pozur. Bununla bel\u0259, aliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahlar orucun savab\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r. Y\u0259ni oruc fiqhi bax\u0131mdan ke\u00e7\u0259rli say\u0131lsa da, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259ri z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>O deyib ki, insan iki s\u0259hv\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>&#8220;Birincisi, g\u00fcnah etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ibad\u0259ti t\u0259rk etm\u0259k. Bu \u015feytan\u0131n t\u0259l\u0259sidir. \u0130kincisi, ibad\u0259t etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcnah\u0131 y\u00fcng\u00fcl saymaq. H\u0259r iki yana\u015fma yanl\u0131\u015fd\u0131r. Do\u011fru yol budur ki, insan ibad\u0259ti davam etdirsin v\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fcnahdan da uzaqla\u015fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n.<\/p>\n<p>Psixoloji bax\u0131mdan da Ramazan davran\u0131\u015f d\u0259yi\u015fimi \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259t ay\u0131d\u0131r. M\u00fcasir davran\u0131\u015f elmi g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 t\u0259krar olunan n\u0259zar\u0259tli davran\u0131\u015f v\u0259rdi\u015f formala\u015fd\u0131r\u0131r. Bir ay \u0259rzind\u0259 i\u00e7kid\u0259n uzaq qalmaq b\u0259zi insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn tam t\u0259rgitm\u0259y\u0259 ke\u00e7id m\u0259rh\u0259l\u0259si ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259 normalda i\u00e7ki i\u00e7\u0259n bir insan\u0131n Ramazanda i\u00e7m\u0259m\u0259si v\u0259 oruc tutmas\u0131 q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r. Orucu fiqhi bax\u0131mdan ke\u00e7\u0259rlidir. \u0130\u00e7ki i\u00e7m\u0259k onu dind\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131r. Lakin bu, g\u00fcnah\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini aradan qald\u0131rm\u0131r. \u018fn do\u011fru m\u00f6vqe budur ki, insan haram oldu\u011funu q\u0259bul etsin, t\u00f6vb\u0259 etsin v\u0259 t\u0259dric\u0259n ondan tam uzaqla\u015fs\u0131n.<\/p>\n<p>Ramazan ay\u0131 q\u0131nama ay\u0131 deyil, d\u00f6n\u00fc\u015f ay\u0131d\u0131r. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 insan\u0131n q\u0259lbinin istiqam\u0259tidir. Allah Quranda buyurur ki, Allah b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r. Bu \u00fcmid qap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131qd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 insan\u0131 \u00fcmidsizliy\u0259 yox, m\u0259suliyy\u0259tli \u00fcmid\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq daha do\u011frudur&#8221;.<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda Ramazan ay\u0131nda maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259 do\u011furan bir m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130lin dig\u0259r d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 spirtli i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r m\u0259hz bu ayda i\u00e7kid\u0259n imtina edir v\u0259 oruc tutur. Bu d\u0259yi\u015fiklik c\u0259miyy\u0259td\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r. Bir qrup bunu m\u00fcsb\u0259t add\u0131m v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00f6n\u00fc\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bel\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n s\u0259mimiliyini sual alt\u0131na al\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 ibad\u0259tin mahiyy\u0259ti v\u0259 q\u0259bul olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilir. Bu yana\u015fmalar dini bax\u0131mdan da m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib. M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilahiyyat\u00e7\u0131 \u018fkr\u0259m H\u0259s\u0259nov Demokrat.az-a bildirib ki, Ramazan ay\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 bu m\u00f6vzuda ifrat v\u0259 t\u0259frit yana\u015fmalar tez-tez&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":841452,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3ed95e3d06d6ad2ecf6f97f8ef9e96fe.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda Ramazan ay\u0131nda maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259 do\u011furan bir m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130lin dig\u0259r d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 spirtli i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r m\u0259hz bu ayda i\u00e7kid\u0259n imtina edir v\u0259 oruc tutur. Bu d\u0259yi\u015fiklik c\u0259miyy\u0259td\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r. Bir qrup bunu m\u00fcsb\u0259t add\u0131m v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00f6n\u00fc\u015f kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bel\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n s\u0259mimiliyini sual alt\u0131na al\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 ibad\u0259tin mahiyy\u0259ti&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841451"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=841451"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":841453,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841451\/revisions\/841453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/841452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=841451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=841451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=841451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}