{"id":842601,"date":"2026-03-02T22:07:10","date_gmt":"2026-03-02T18:07:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=842601"},"modified":"2026-03-02T22:07:10","modified_gmt":"2026-03-02T18:07:10","slug":"ariqlamaq-z%c9%99r%c9%99rlidirmi-oxuyun-x%c9%99b%c9%99riniz-olsun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=842601","title":{"rendered":"Ar\u0131qlamaq z\u0259r\u0259rlidirmi? &#8211; OXUYUN X\u018fB\u018fR\u0130N\u0130Z OLSUN"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Uzun ill\u0259rdir sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn riskli hesab edil\u0259n v\u0259 \u201cyo-yo p\u0259hrizi\u201d kimi tan\u0131nan t\u0259krar \u00e7\u0259ki al\u0131b-verm\u0259 prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. Aliml\u0259r bildiribl\u0259r ki, t\u0259krarlanan ar\u0131qlama c\u0259hdl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qar\u0131n nahiy\u0259sind\u0259 toplanan z\u0259r\u0259rli ya\u011flanmaya qar\u015f\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r bu \u00fcsulun infarkt, insult, diabet v\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi kimi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia olunurdu. Lakin \u201cBMC Medicine\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqat f\u0259rqli m\u0259nz\u0259r\u0259 t\u0259qdim edib. Ara\u015fd\u0131rmaya \u0259sas\u0259n, uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259krar ar\u0131qlama c\u0259hdl\u0259ri daxili orqanlar\u0131n \u0259traf\u0131nda toplanan v\u0259 \u201cvisseral ya\u011f\u201d adlanan piy qat\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. M\u0259hz bu ya\u011f n\u00f6v\u00fc kardiometabolik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259li hesab olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2026\/03\/02\/\/-1b113258177245707259086151410236952.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>T\u0259dqiqat be\u015f v\u0259 on illik m\u00fc\u015fahid\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda randomiz\u0259 edilmi\u015f n\u0259zar\u0259tli qidalanma proqram\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Ara\u015fd\u0131rman\u0131n r\u0259hb\u0259ri, professor \u0130ris \u015eay bildirib ki, \u00e7\u0259ki itkisini yaln\u0131z t\u0259r\u0259zid\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, sa\u011flam qidalanmaya y\u00f6n\u0259lmi\u015f davaml\u0131 s\u0259yl\u0259r orqanizmd\u0259 bir n\u00f6v \u201ckardiometabolik yadda\u015f\u201d formala\u015fd\u0131ra bil\u0259r: \u201c\u0130nsan sonradan verdiyi \u00e7\u0259kini geri alsa bel\u0259, \u0259vv\u0259lki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunan metabolik faydalar tamamil\u0259 itm\u0259y\u0259 bil\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>\u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar Aral\u0131q d\u0259nizi p\u0259hrizi tipli qidalanma v\u0259 fiziki aktivlik proqram\u0131na c\u0259lb olunublar. Maqnit-rezonans tomoqrafiyas\u0131 (MRT) il\u0259 apar\u0131lan \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, ikinci d\u0259f\u0259 ar\u0131qlama proqram\u0131na qo\u015fulan \u015f\u0259xsl\u0259r \u0259vv\u0259lki \u00e7\u0259kil\u0259rin\u0259 qay\u0131tsalar da, onlar\u0131n qar\u0131ndaxili ya\u011f g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri v\u0259 metabolik parametrl\u0259ri ilkin s\u0259viyy\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 15-25 faiz daha yax\u015f\u0131 olub. Eyni zamanda, insulin h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 lipid profili kimi m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u201ckardiometabolik yadda\u015f\u201d adland\u0131r\u0131la bil\u0259c\u0259k qoruyucu t\u0259sir\u0259 i\u015far\u0259 edir. Bundan \u0259lav\u0259, ikinci ar\u0131qlama c\u0259hdind\u0259 \u00e7\u0259ki itkisi daha az olsa bel\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131n\u0131n v\u0259 qar\u0131n nahiy\u0259sind\u0259 ya\u011flanman\u0131n daha m\u0259hdud s\u0259viyy\u0259d\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p><em><strong>\u015eahnigar \u018fhm\u0259dova, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzun ill\u0259rdir sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn riskli hesab edil\u0259n v\u0259 \u201cyo-yo p\u0259hrizi\u201d kimi tan\u0131nan t\u0259krar \u00e7\u0259ki al\u0131b-verm\u0259 prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. Aliml\u0259r bildiribl\u0259r ki, t\u0259krarlanan ar\u0131qlama c\u0259hdl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qar\u0131n nahiy\u0259sind\u0259 toplanan z\u0259r\u0259rli ya\u011flanmaya qar\u015f\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu \u00fcsulun infarkt, insult, diabet v\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi kimi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iddia olunurdu. Lakin \u201cBMC Medicine\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqat f\u0259rqli m\u0259nz\u0259r\u0259 t\u0259qdim edib. Ara\u015fd\u0131rmaya \u0259sas\u0259n, uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259krar ar\u0131qlama c\u0259hdl\u0259ri daxili orqanlar\u0131n \u0259traf\u0131nda toplanan v\u0259 \u201cvisseral ya\u011f\u201d adlanan piy qat\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":842602,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/56e6a932177245705154683879910435375.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Uzun ill\u0259rdir sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn riskli hesab edil\u0259n v\u0259 \u201cyo-yo p\u0259hrizi\u201d kimi tan\u0131nan t\u0259krar \u00e7\u0259ki al\u0131b-verm\u0259 prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. Aliml\u0259r bildiribl\u0259r ki, t\u0259krarlanan ar\u0131qlama c\u0259hdl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qar\u0131n nahiy\u0259sind\u0259 toplanan z\u0259r\u0259rli ya\u011flanmaya qar\u015f\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu \u00fcsulun infarkt, insult, diabet v\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi kimi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842601"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=842601"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":842604,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842601\/revisions\/842604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/842602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=842601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=842601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=842601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}