{"id":842820,"date":"2026-03-03T22:26:16","date_gmt":"2026-03-03T18:26:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=842820"},"modified":"2026-03-03T22:26:16","modified_gmt":"2026-03-03T18:26:16","slug":"gunun-aktual-problemi-r%c9%99q%c9%99msal-muhitd%c9%99-usaqlarin-qorunmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=842820","title":{"rendered":"G\u00fcn\u00fcn aktual problemi: R\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 u\u015faqlar\u0131n qorunmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cU\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 z\u0259r\u0259rli m\u0259zmun v\u0259 t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir ki, sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fmas\u0131 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin u\u015faqlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na getdikc\u0259 daha erk\u0259n ya\u015fda daxil olmas\u0131, h\u0259min \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 informasiyan\u0131n istehsal\u0131, yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehlak\u0131n\u0131n miqyas\u0131n\u0131n artmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 h\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259m\u0259nin m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tinin m\u00fcasir texnoloji, sosial v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlilini v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini z\u0259ruri edir: \u201cBeyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 elmi t\u0259dqiqat qurumlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 qorunmas\u0131na diqq\u0259t yetirilm\u0259si, onlar\u0131n psixoloji rifah\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, sa\u011flam inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 texnoloji m\u00fchafiz\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259tbiqi t\u0259l\u0259b olunur. Bu yana\u015fmada r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 u\u015faqlar\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131n, l\u0259yaq\u0259tinin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin bilavasit\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilir\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2019\/10\/21\/\/-67c08c9815716587429820873671043501.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u0259tbuat \u015euras\u0131 \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, media eksperti\u00a0<strong>M\u00fc\u015ffiq \u018fl\u0259sg\u0259rli\u00a0<\/strong>m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, informasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si yeni imkanlarla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 yeni riskl\u0259r\u00a0 yarad\u0131b: \u201cX\u00fcsusil\u0259 u\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r r\u0259q\u0259msal t\u0259sirl\u0259r\u0259 daha h\u0259ssas sosial qrup olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, onlar \u0259lav\u0259 m\u00fcdafi\u0259 mexanizml\u0259rin\u0259 ehtiyac duyurlar. Bu bax\u0131mdan Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cU\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 z\u0259r\u0259rli m\u0259zmun v\u0259 t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131n u\u015faqlara m\u00fcnasib\u0259td\u0259 do\u011furdu\u011fu sosial n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 sistemli yana\u015fman\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son ill\u0259r u\u015faqlar\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ya\u015f\u0131 xeyli a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu is\u0259 onlar\u0131\u00a0 ya\u015fa uy\u011fun olmayan zorak\u0131 m\u0259zmunla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259k, sosial t\u0259crid, psixoloji manipulyasiya, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n istismar\u0131 kimi probleml\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyur. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 elmi t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi yaln\u0131z f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 deyil, d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00fcquqi v\u0259 texnoloji mexanizml\u0259rl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Media eksperti daha sonra bildirdi ki, Prezidentin S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, Nazirl\u0259r Kabineti\u00a0 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcvafiq normativ-h\u00fcquqi aktlar\u0131n layih\u0259l\u0259rini haz\u0131rlayacaq: \u201cBu s\u0259n\u0259dl\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 qeydiyyat zaman\u0131 ya\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tinin t\u0259tbiqi d\u0259 daxil olmaqla u\u015faqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n mexanizml\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bu mexanizml\u0259r\u00a0 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, ya\u015f filtrl\u0259rinin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik al\u0259tl\u0259rinin t\u0259tbiqini, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n daha ciddi qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259 olaraq\u00a0 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin daha sistemli h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Paralel olaraq t\u0259hsil sistemind\u0259 yeni yana\u015fman\u0131n t\u0259tbiqini b\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259haz\u0131rl\u0131q v\u0259 \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 mobil v\u0259 elektron cihazlardan istifad\u0259y\u0259 dair qaydalar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, kurikulumlara r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli onlayn davran\u0131\u015f m\u00f6vzular\u0131n\u0131n daxil edilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu add\u0131mlar \u015fagirdl\u0259rin t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259c\u0259k; informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259d\u0259niyy\u0259tini formala\u015fd\u0131racaq v\u0259 onlarda r\u0259q\u0259msal riskl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 immunitet yaradacaq.<\/p>\n<p>S\u0259r\u0259ncam valideynl\u0259r, m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn maarifl\u0259ndirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu is\u0259 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin yaln\u0131z inzibati deyil, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni yana\u015fma t\u0259l\u0259b etdiyini g\u00f6st\u0259rir. Valideyn n\u0259zar\u0259ti, m\u0259kt\u0259b m\u00fchiti v\u0259 platformadaxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mexanizml\u0259ri bir-birini tamamlayan elementl\u0259r kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259lidir. Yekun olaraq qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, Prezidentin bu S\u0259r\u0259ncam\u0131\u00a0 r\u0259q\u0259msal transformasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 u\u015faqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin prioritetin\u0259 \u00e7evrir\u201d.<\/p>\n<p><em><strong>Qvami M\u0259h\u0259bb\u0259to\u011flu, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cU\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 z\u0259r\u0259rli m\u0259zmun v\u0259 t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir ki, sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fmas\u0131 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin u\u015faqlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na getdikc\u0259 daha erk\u0259n ya\u015fda daxil olmas\u0131, h\u0259min \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 informasiyan\u0131n istehsal\u0131, yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehlak\u0131n\u0131n miqyas\u0131n\u0131n artmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 h\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259m\u0259nin m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tinin m\u00fcasir texnoloji, sosial v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlilini v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini z\u0259ruri edir: \u201cBeyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 elmi t\u0259dqiqat qurumlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 qorunmas\u0131na diqq\u0259t yetirilm\u0259si, onlar\u0131n psixoloji rifah\u0131 v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":842821,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/066d47ae177252948664322083610835847.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cU\u015faqlar\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 z\u0259r\u0259rli m\u0259zmun v\u0259 t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259n\u0259dd\u0259 bildirilir ki, sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fmas\u0131 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin u\u015faqlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na getdikc\u0259 daha erk\u0259n ya\u015fda daxil olmas\u0131, h\u0259min \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 informasiyan\u0131n istehsal\u0131, yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehlak\u0131n\u0131n miqyas\u0131n\u0131n artmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 h\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259m\u0259nin m\u00f6vcud&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842820"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=842820"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":842823,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/842820\/revisions\/842823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/842821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=842820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=842820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=842820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}