{"id":843078,"date":"2026-03-05T12:46:59","date_gmt":"2026-03-05T08:46:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=843078"},"modified":"2026-03-05T12:46:59","modified_gmt":"2026-03-05T08:46:59","slug":"milli-kimliyin-%c9%99sas-sutunu-az%c9%99rbaycan-dili-v%c9%99-onun-tarixi-m%c9%99d%c9%99ni-missiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=843078","title":{"rendered":"Milli kimliyin \u0259sas s\u00fctunu: Az\u0259rbaycan dili v\u0259 onun tarixi-m\u0259d\u0259ni missiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-28305\" src=\"https:\/\/eramedia.az\/app\/storage\/2026\/03\/media-photo_5463144451887795364_m-qox5ba.jpg\" alt=\"media-photo_5463144451887795364_m\" width=\"300\" height=\"234\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><strong>R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli,<\/strong><br \/>\n<strong>ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist \u2013 publisist<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan dili t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, xalq\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fadan milli varl\u0131q hadis\u0259sidir. Mill\u0259tin kimliyi, onun \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259si v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259d\u0259ni irs ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 dil vasit\u0259sil\u0259 qorunur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259si yaln\u0131z filoloji v\u0259 ya m\u0259d\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 milli davaml\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Xalq tarix boyu d\u00f6vl\u0259tini itir\u0259 bil\u0259r, lakin dilini qoruyursa, yenid\u0259n dir\u00e7\u0259l\u0259 bilir. \u018fg\u0259r hans\u0131sa xalq dilini itir\u0259rs\u0259, milli kimliyi d\u0259 t\u0259dric\u0259n z\u0259ifl\u0259yir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili \u0259srl\u0259r boyu xalq\u0131n formala\u015fma prosesinin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. O\u011fuz t\u00fcrkc\u0259si \u0259sas\u0131nda inki\u015faf ed\u0259n bu dil yaln\u0131z \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si kimi deyil, xalq\u0131n h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sini, q\u0259hr\u0259manl\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n m\u0259d\u0259ni kod kimi m\u00f6vcud olmu\u015fdur. \u015eifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131, dastanlar v\u0259 a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dilin ilkin m\u0259d\u0259ni missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015f, xalq\u0131n kollektiv yadda\u015f\u0131n\u0131 qoruyaraq onu n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu m\u0259nada Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 siyasi s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 deyil, m\u0259hz dil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t birliyi il\u0259 xalq kimi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>XIX \u0259srd\u0259 maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131 ba\u015flayark\u0259n Az\u0259rbaycan dili milli oyan\u0131\u015f\u0131n ideoloji platformas\u0131na \u00e7evrildi. Ana dilind\u0259 yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259r v\u0259 q\u0259zetl\u0259r milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki g\u00fccl\u0259ndirdi, xalq\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u0259yi\u015fdi v\u0259 m\u00fcasir mill\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na xidm\u0259t etdi. Dil yaln\u0131z m\u0259d\u0259niyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmaqdan \u00e7\u0131xaraq ictimai inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 dil art\u0131q xalq\u0131n kimliyini qoruyan vasit\u0259 deyil, onu yenid\u0259n yaradan vasit\u0259 idi.<\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan dili formal \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6vcud olsa da, ba\u015fqa dill\u0259rin dominantl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 milli yadda\u015f\u0131n s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 rolunu oynad\u0131. M\u0259hz dil xalq\u0131n tarixi kimliyini qorudu, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t vasit\u0259sil\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ya\u015fad\u0131. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi b\u0259rpa olunduqdan sonra Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas atributlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 milli ideologiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi elementi kimi q\u0259bul edildi. Lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7id, terminologiyan\u0131n yenil\u0259nm\u0259si v\u0259 ana dilind\u0259 t\u0259hsil sisteminin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bu prosesin m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri oldu.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n dil siyas\u0259ti dilin yaln\u0131z qorunmas\u0131n\u0131 deyil, inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131 da h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rmanla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyin\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259tbiqin\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 onun inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u00fcnyada tan\u0131d\u0131lmas\u0131 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin verilm\u0259si dil siyas\u0259tinin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7diyini g\u00f6st\u0259rir. Bu add\u0131m dilin sad\u0259c\u0259 qorunan irs deyil, inki\u015faf etdiril\u0259n strateji resurs kimi q\u0259bul olundu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 ana dilinin milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tini x\u00fcsusi vur\u011fulayaraq bildirmi\u015fdir: \u201cH\u0259r bir mill\u0259t, h\u0259r bir xalq \u00fc\u00e7\u00fcn onun Ana dili onun milli m\u0259nsubiyy\u0259tinin \u0259sas amilidir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn ictimai f\u0259allar, b\u00fct\u00fcn ictimaiyy\u0259t bir n\u00f6qt\u0259y\u0259 vurmal\u0131d\u0131r\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan dili \u00e7ox z\u0259ngin dildir. Bu g\u00fcn 50 milyondan \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dili ana dilidir. Ancaq t\u0259miz, saf, \u0259d\u0259bi Az\u0259rbaycan dilinin qoruyucular\u0131 bizik \u2013 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti\u201d.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259r m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 dil\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir. Dil art\u0131q yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015fin yadigar\u0131 deyil, g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259minat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 dill\u0259r aras\u0131nda r\u0259qab\u0259t g\u00fccl\u0259nir, informasiya m\u0259kan\u0131 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 milli dill\u0259r yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla \u00fczl\u0259\u015fir. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan dili h\u0259m r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259li, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni diplomatiyan\u0131n vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n xarici dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 diaspor m\u00fchitind\u0259 ana dilinin qorunmas\u0131 milli kimliyin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rdir. Dil bu g\u00fcn art\u0131q yaln\u0131z \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 deyil, beyn\u0259lxalq m\u0259d\u0259ni kommunikasiya sistemind\u0259 d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili tarix boyu xalq\u0131 qoruyan amil olmu\u015fdur, bu g\u00fcn is\u0259 xalq\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini formala\u015fd\u0131ran strateji d\u0259y\u0259r\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259tin dil siyas\u0259ti g\u00f6st\u0259rir ki, dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biridir. D\u00f6vl\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri siyasi x\u0259rit\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir, lakin mill\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri onun dilind\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan dili bu s\u0259rh\u0259dl\u0259rin \u0259n m\u00f6hk\u0259m daya\u011f\u0131 olaraq milli kimliyimizi g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M\u0259qal\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Media v\u0259 M\u00fclki C\u0259miyy\u0259t \u0130ctimai Birliyinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cDilimizin milli kimliyimizd\u0259 rolu: Az\u0259rbaycan dilinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t missiyas\u0131\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist \u2013 publisist Az\u0259rbaycan dili t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, xalq\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fadan milli varl\u0131q hadis\u0259sidir. Mill\u0259tin kimliyi, onun \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259si v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259d\u0259ni irs ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 dil vasit\u0259sil\u0259 qorunur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259si yaln\u0131z filoloji v\u0259 ya m\u0259d\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 milli davaml\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Xalq tarix boyu d\u00f6vl\u0259tini itir\u0259 bil\u0259r, lakin dilini qoruyursa, yenid\u0259n dir\u00e7\u0259l\u0259 bilir. \u018fg\u0259r hans\u0131sa xalq dilini itir\u0259rs\u0259, milli kimliyi d\u0259 t\u0259dric\u0259n z\u0259ifl\u0259yir. Az\u0259rbaycan dili \u0259srl\u0259r boyu xalq\u0131n formala\u015fma prosesinin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":843079,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq-652x365.jpg",652,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",640,359,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/media-1709184299_c698811298e2bd3c67976f044f74130d_714-6k20jq.jpg",714,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist \u2013 publisist Az\u0259rbaycan dili t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, xalq\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fadan milli varl\u0131q hadis\u0259sidir. Mill\u0259tin kimliyi, onun \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259si v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259d\u0259ni irs ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 dil vasit\u0259sil\u0259 qorunur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259si yaln\u0131z filoloji v\u0259 ya m\u0259d\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=843078"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":843081,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843078\/revisions\/843081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/843079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=843078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=843078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=843078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}