{"id":843254,"date":"2026-03-05T21:34:08","date_gmt":"2026-03-05T17:34:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=843254"},"modified":"2026-03-05T21:34:08","modified_gmt":"2026-03-05T17:34:08","slug":"pensiyalarla-bagli-muhum-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=843254","title":{"rendered":"Pensiyalarla ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm a\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<p><strong>SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 toplanm\u0131\u015f i\u015f staj\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 pensiya sistemind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir. Bu staj\u0131n nec\u0259 hesablanmas\u0131, yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn pensiya art\u0131mlar\u0131n\u0131n iqtisadi t\u0259sirl\u0259ri sosial siyas\u0259t bax\u0131m\u0131ndan aktuald\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Musavat.com<\/strong>\u00a0bildirir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 demokrat.az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n iqtisad\u00e7\u0131 ekspert Asif \u0130brahimov bildirib ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ilk bax\u0131\u015fda iqtisadi v\u0259 fiskal n\u0259tic\u0259l\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan ciddi suallar do\u011fursa da, mahiyy\u0259t etibaril\u0259 sosial \u0259dal\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir.<\/p>\n<p>\u0130nsan vaxt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kib, lakin ah\u0131l \u00e7a\u011f\u0131nda yet\u0259rli sosial t\u0259minat ala bilmirs\u0259, burada h\u0259m h\u00fcquqi, h\u0259m d\u0259 institusional s\u0259b\u0259bl\u0259r m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>&#8220;Haz\u0131rk\u0131 pensiya sistemi f\u0259rdi sosial s\u0131\u011forta prinsipi \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Lakin 1991-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r, SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 f\u0259rdi kapital y\u0131\u011f\u0131m\u0131 mexanizmi m\u00f6vcud olmay\u0131b. Buna baxmayaraq, h\u0259min d\u00f6vr \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259k staj\u0131 \u201c\u015f\u0259rti kapital\u201d kimi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 real maliyy\u0259 t\u0259minat\u0131 olmadan d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6hd\u0259lik yarad\u0131r. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, SSR\u0130 staj\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259lav\u0259 pensiya art\u0131m\u0131 faktiki olaraq bu g\u00fcn i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin \u00f6d\u0259diyi sosial s\u0131\u011forta haqlar\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. M\u00f6vcud fiskal reall\u0131q g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259g\u0259r SSR\u0130 staj\u0131 daha y\u00fcks\u0259k \u0259msalla yenid\u0259n hesablanarsa, pensiya x\u0259rcl\u0259ri k\u0259skin artar, b\u00fcdc\u0259d\u0259n sosial m\u00fcdafi\u0259 sistemin\u0259 transfertl\u0259r b\u00f6y\u00fcy\u0259r v\u0259 fiskal k\u0259sir riski y\u00fcks\u0259l\u0259r. Onsuz da sistem ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla \u00fcz-\u00fcz\u0259dir. \u0130\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rl\u0259 pensiya\u00e7\u0131lar\u0131n nisb\u0259ti azal\u0131r, demoqrafik qocalma s\u00fcr\u0259tl\u0259nir, k\u00f6lg\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq tam aradan qalxmay\u0131b. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi g\u00f6st\u0259rilm\u0259d\u0259n \u0259lav\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 populist q\u0259rar t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert bildirib ki, sosial \u0259dal\u0259t arqumenti vacibdir, lakin t\u0259kba\u015f\u0131na yet\u0259rli deyil:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 pensiya alan \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti h\u0259ssasd\u0131r. Ancaq sosial \u0259dal\u0259t prinsipi fiskal m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 balansla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda, \u0259lav\u0259 y\u00fck g\u0259nc n\u0259slin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r, sosial s\u0131\u011forta haqlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 pensiya ya\u015f\u0131n\u0131n yenid\u0259n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi add\u0131mlar g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Bu is\u0259 sosial \u0259dal\u0259tin ba\u015fqa formada pozulmas\u0131 dem\u0259kdir. Alternativ yana\u015fmalar daha rasional ola bil\u0259r: k\u00fctl\u0259vi v\u0259 bahal\u0131 yenid\u0259n hesablama \u0259v\u0259zin\u0259 \u00fcnvanl\u0131 sosial d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259ri, minimum pensiyan\u0131n m\u0259rh\u0259l\u0259li art\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli pensiya\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn diferensial indeksasiya v\u0259 struktur islahatlar\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi add\u0131mlar sistemin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, SSR\u0130 staj\u0131n\u0131n yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si emosional bax\u0131mdan c\u0259lbedici g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r v\u0259 bu ist\u0259yi anlamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Lakin m\u00f6vcud iqtisadi reall\u0131qlar g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r \u0259lav\u0259 pensiya manat\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00f6hd\u0259lik dem\u0259kdir. Bu bax\u0131mdan h\u00f6kum\u0259tin prioriteti q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli sosial m\u0259mnuniyy\u0259td\u0259n daha \u00e7ox uzunm\u00fcdd\u0259tli maliyy\u0259 sabitliyinin t\u0259min olunmas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f staj\u0131n pensiya \u00fc\u00e7\u00fcn yenid\u0259n hesablanmas\u0131 ilk bax\u0131\u015fda maa\u015flar\u0131n artmas\u0131 dem\u0259k olsa da, bu add\u0131m d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 y\u00fck\u00fc yarada bil\u0259r. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 indiki kimi f\u0259rdi y\u0131\u011f\u0131m sistemi olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 k\u00f6hn\u0259 staj\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan pul haz\u0131rda i\u015fl\u0259y\u0259n g\u0259ncl\u0259rin \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri v\u0259 b\u00fcdc\u0259 v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na \u00f6d\u0259nilm\u0259lidir. Bu v\u0259ziyy\u0259t g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 pensiya ya\u015f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya sosial s\u0131\u011forta haqlar\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 kimi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn ekspertl\u0259rr k\u00fctl\u0259vi art\u0131m \u0259v\u0259zin\u0259 daha ehtiyatl\u0131 v\u0259 \u00fcnvanl\u0131 d\u0259st\u0259k t\u0259klif edirl\u0259r. Bir s\u00f6zl\u0259, bu g\u00fcn veril\u0259n h\u0259r art\u0131q manat g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 yeni borc y\u00fck\u00fc qoya bil\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi balans\u0131n qorunmas\u0131 sosial \u0259dal\u0259t q\u0259d\u0259r vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 toplanm\u0131\u015f i\u015f staj\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 pensiya sistemind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir. Bu staj\u0131n nec\u0259 hesablanmas\u0131, yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn pensiya art\u0131mlar\u0131n\u0131n iqtisadi t\u0259sirl\u0259ri sosial siyas\u0259t bax\u0131m\u0131ndan aktuald\u0131r. Musavat.com\u00a0bildirir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 demokrat.az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n iqtisad\u00e7\u0131 ekspert Asif \u0130brahimov bildirib ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ilk bax\u0131\u015fda iqtisadi v\u0259 fiskal n\u0259tic\u0259l\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan ciddi suallar do\u011fursa da, mahiyy\u0259t etibaril\u0259 sosial \u0259dal\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u0130nsan vaxt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kib, lakin ah\u0131l \u00e7a\u011f\u0131nda yet\u0259rli sosial t\u0259minat ala bilmirs\u0259, burada h\u0259m h\u00fcquqi, h\u0259m d\u0259 institusional s\u0259b\u0259bl\u0259r m\u00f6vcuddur. &#8220;Haz\u0131rk\u0131 pensiya sistemi f\u0259rdi sosial s\u0131\u011forta&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":843255,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/005d0240162caf2e6ae6bd66b34cfcee.jpg",275,183,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 toplanm\u0131\u015f i\u015f staj\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 pensiya sistemind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir. Bu staj\u0131n nec\u0259 hesablanmas\u0131, yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn pensiya art\u0131mlar\u0131n\u0131n iqtisadi t\u0259sirl\u0259ri sosial siyas\u0259t bax\u0131m\u0131ndan aktuald\u0131r. Musavat.com\u00a0bildirir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 demokrat.az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n iqtisad\u00e7\u0131 ekspert Asif \u0130brahimov bildirib ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ilk bax\u0131\u015fda iqtisadi v\u0259 fiskal n\u0259tic\u0259l\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan ciddi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843254"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=843254"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":843257,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/843254\/revisions\/843257"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/843255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=843254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=843254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=843254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}