{"id":846407,"date":"2026-03-31T13:53:31","date_gmt":"2026-03-31T09:53:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=846407"},"modified":"2026-03-31T13:53:31","modified_gmt":"2026-03-31T09:53:31","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-tarixi-yaddas-v%c9%99-h%c9%99qiq%c9%99tl%c9%99rin-dunyaya-catdirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=846407","title":{"rendered":"31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131: Tarixi yadda\u015f v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z iz buraxm\u0131\u015f faci\u0259l\u0259rin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131, \u015eamax\u0131, Quba, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar yaln\u0131z bir d\u00f6vr\u00fcn faci\u0259si deyil, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259r davam etdiril\u0259n m\u0259qs\u0259dli etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si is\u0259 m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli siyasi irad\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. 26 mart 1998-ci il tarixli \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rmanla 31 mart g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 an\u0131m g\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 yeridilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin uzun tarixi olsa da, bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sistemli xarakter alm\u0131\u015fd\u0131r. 1998-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq h\u0259r il 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur, qurbanlar\u0131n xatir\u0259si ehtiramla yad edilir, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259ti xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. Bu siyas\u0259t tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin unudulmamas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur kimi tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n erm\u0259ni \u0259halisinin m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si, demoqrafik v\u0259ziyy\u0259tin zorla d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, 1905 v\u0259 1918-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si, daha sonra Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si, 1948\u20131953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n deportasiyas\u0131 bu t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tin ard\u0131c\u0131l m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil edir. Bu faktlar bir daha s\u00fcbut edir ki, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q ayr\u0131-ayr\u0131 epizodlardan ibar\u0259t olmay\u0131b, uzunm\u00fcdd\u0259tli strateji x\u0259tt kimi h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>1998-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman tariximizd\u0259 x\u00fcsusi yer tutur. H\u0259min s\u0259n\u0259d t\u0259kc\u0259 1918-ci il mart hadis\u0259l\u0259rin\u0259 deyil, XIX\u2013XX \u0259srl\u0259r boyu xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f deportasiya, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 q\u0259tliam siyas\u0259tin\u0259 \u00fcmumi siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verdi. Bu F\u0259rmanla d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n b\u0259rpas\u0131 prosesi ba\u015fland\u0131, arxiv materiallar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, beyn\u0259lxalq platformalarda h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm z\u0259min yarand\u0131.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 tarix\u00e7il\u0259r, arxiv\u015f\u00fcnaslar v\u0259 beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar yeni faktlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 edil\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r, \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri, x\u0259rit\u0259l\u0259r v\u0259 statistik materiallar 1918-ci ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sistemli \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n m\u00fch\u00fcm s\u00fcbutlard\u0131r. Bu t\u0259dqiqatlar soyq\u0131r\u0131m\u0131 co\u011frafiyas\u0131n\u0131n daha geni\u015f oldu\u011funu v\u0259 qurbanlar\u0131n say\u0131n\u0131n daha \u00e7ox oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq elmi ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini t\u0259sdiq ed\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm faktlardan biri 2007-ci ilin aprelind\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259r stadionunun t\u0259miri zaman\u0131 a\u015fkar edilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qd\u0131r. Apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 a\u015fkarlanan insan qal\u0131qlar\u0131 1918-ci ild\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0259tliam\u0131n real s\u00fcbutu kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Sonrak\u0131 ekspertiza i\u015fl\u0259ri burada az\u0259rbaycanl\u0131larla yana\u015f\u0131, b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan dig\u0259r etnik qruplar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildiyini g\u00f6st\u0259rdi. Bu tap\u0131nt\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 faktlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 deyil, maddi s\u00fcbutlarla da t\u0259sdiql\u0259ndiyini ortaya qoydu. Sonradan burada Quba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti 31 Mart h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 prinsipial v\u0259 ard\u0131c\u0131l siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 icmalar\u0131, diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131, beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r v\u0259 media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bu prosesd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rlar. Saxta t\u0259bli\u011fat n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259si m\u00fcr\u0259kk\u0259b olsa da, olduqca \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s missiyad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan Ab\u015feron\u2013X\u0131z\u0131 iqtisadi rayonu \u00fczr\u0259 Sumqay\u0131t, Ab\u015feron, X\u0131z\u0131, Quba\u2013Xa\u00e7maz iqtisadi rayonu \u00fczr\u0259 Xa\u00e7maz, Quba, Qusar, Siy\u0259z\u0259n, \u015eabran, M\u0259rk\u0259zi Aran iqtisadi rayonu \u00fczr\u0259 Ming\u0259\u00e7evir, A\u011fda\u015f, G\u00f6y\u00e7ay, K\u00fcrd\u0259mir, Ucar, Yevlax, Z\u0259rdab, el\u0259c\u0259 d\u0259 Mil\u2013Mu\u011fan iqtisadi rayonu \u00fczr\u0259 Beyl\u0259qan, \u0130mi\u015fli, Saatl\u0131, Sabirabad rayonlar\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n an\u0131m t\u0259dbirl\u0259ri, konfranslar, s\u0259rgil\u0259r v\u0259 maarifl\u0259ndirici g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r tarixi yadda\u015f\u0131n qorunmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, 31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc yaln\u0131z faci\u0259nin xat\u0131rlanmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 milli yadda\u015f\u0131n, tarixi \u0259dal\u0259tin v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u0259qiq\u0259t m\u00fcbariz\u0259sinin simvoludur. Soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini ya\u015fatmaq, bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi borcudur.<\/p>\n<p>Emin \u018fliyev,<\/p>\n<p>YAP Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z iz buraxm\u0131\u015f faci\u0259l\u0259rin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131, \u015eamax\u0131, Quba, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar yaln\u0131z bir d\u00f6vr\u00fcn faci\u0259si deyil, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259r davam etdiril\u0259n m\u0259qs\u0259dli etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si is\u0259 m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli siyasi irad\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. 26 mart 1998-ci il tarixli \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rmanla 31 mart g\u00fcn\u00fc d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 an\u0131m g\u00fcn\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":846408,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ccc81a9717749391854247867751096591.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z iz buraxm\u0131\u015f faci\u0259l\u0259rin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131, \u015eamax\u0131, Quba, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar yaln\u0131z bir d\u00f6vr\u00fcn faci\u0259si deyil, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259r davam etdiril\u0259n m\u0259qs\u0259dli etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846407"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=846407"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":846410,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846407\/revisions\/846410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/846408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=846407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=846407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=846407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}