{"id":846900,"date":"2026-04-03T13:29:46","date_gmt":"2026-04-03T09:29:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=846900"},"modified":"2026-04-03T13:29:46","modified_gmt":"2026-04-03T09:29:46","slug":"demokratiya-adli-mifik-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=846900","title":{"rendered":"\u201cDemokratiya\u201d adl\u0131 mifik sistemi"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>D\u00fcnyada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u0259sas tendensiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n fantastik inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz v\u0259 he\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, sistem xarakterli transformasiya prosesl\u0259ri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Virtual reall\u0131\u011f\u0131n t\u0259sirind\u0259n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259ti art\u0131q he\u00e7 bir \u201chasar\u201d il\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u201cVirtual reall\u0131q\u201d fasil\u0259siz olaraq milli sisteml\u0259r\u0259 yad cisiml\u0259ri infuziya edir. R\u0259q\u0259msalla\u015fma kontekstind\u0259 h\u0259tta onu da \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u201cqloballa\u015fma prosesi\u201d ifad\u0259si art\u0131q \u00f6z adekvatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirib v\u0259 real v\u0259ziyy\u0259ti \u0259sla \u0259ks etdirmir. M\u00fcasir d\u00fcnya art\u0131q \u00e7oxdand\u0131r ki, n\u0259h\u0259ng r\u0259q\u0259msal \u201c\u00e7ad\u0131r\u0131n\u201d alt\u0131ndad\u0131r. O nadir \u00f6lk\u0259l\u0259r ki, h\u0259min qlobal prosesl\u0259rd\u0259n k\u0259nar dayand\u0131qlar\u0131n\u0131 z\u0259nn edirl\u0259r, onlar sad\u0259c\u0259 \u00f6zl\u0259rini aldatmaq il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. \u201cDemokratiya\u201d adl\u0131 mifik sistem g\u0259nc v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u201cdamarlar\u0131na\u201d \u00e7oxdan qo\u015fulub v\u0259 yad cisiml\u0259rin infuziyas\u0131 durmadan davam edir. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil ki, \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemi d\u00fcnyada t\u0259dric\u0259n t\u0259hrif olunur. \u018fslind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u00e7ox probleml\u0259rin \u0259sl m\u0259nb\u0259yi m\u0259hz d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin c\u0131l\u0131zla\u015fmas\u0131 v\u0259 t\u0259hrif olunmas\u0131d\u0131r. Yuxar\u0131da b\u0259hs etdiyimiz \u015f\u0259rti \u201csistem\u201d vasit\u0259sil\u0259 yanl\u0131\u015f stereotipl\u0259r, yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f modell\u0259ri v\u0259 yanl\u0131\u015f sosial-m\u0259d\u0259ni oriyentirl\u0259r siyasi-ictimai \u015f\u00fcurumuza s\u00f6z\u00fcn h\u0259rfi m\u0259nas\u0131nda yeridilir. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin u\u011fursuz t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n biz\u0259 b\u0259llidir ki, c\u0259mi bir yanl\u0131\u015f sosial-m\u0259d\u0259ni stereotipin konkret c\u0259miyy\u0259td\u0259 yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u0259inki humanitar inki\u015faf\u0131n dayanmas\u0131, h\u0259tta deqradasiya prosesl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131 da istisna olunmur.<\/p>\n<p>Qeyd olunanlar haqq\u0131nda t\u0259krar d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yimiz\u0259 s\u0259b\u0259b t\u0259sad\u00fcf\u0259n \u015fahid oldu\u011fumuz ki\u00e7ik, ancaq olduqca m\u0259zmunlu v\u0259 r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131yan bir hadis\u0259dir. Adi g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 avtobusda i\u015fd\u0259n ev\u0259 qay\u0131dan zaman t\u0259qrib\u0259n 5 v\u0259 6 ya\u015f\u0131nda olan iki u\u015faq aras\u0131nda ged\u0259n s\u00f6hb\u0259t: \u201cTelefonu m\u0259n\u0259 ver, m\u0259n ax\u0131 s\u0259nd\u0259n h\u00fcnd\u00fcr\u0259m. M\u0259n is\u0259 s\u0259nd\u0259n g\u00fccl\u00fcy\u0259m, telefonu verm\u0259y\u0259c\u0259m\u201d. M\u00f6vcud m\u0259nz\u0259r\u0259 ondan x\u0259b\u0259r verir ki, h\u0259tta bu c\u00fcr ki\u00e7ik h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malik olan u\u015faqlar\u0131n ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259n zaman\u0131nda fitri hesab olunan \u201ca\u011f\u0131l\u201d v\u0259 \u201ch\u00f6rm\u0259t\u201d kimi \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r t\u0259dric\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tsizl\u0259\u015fir. \u018fv\u0259zind\u0259 is\u0259 \u201cg\u00fcc\u201d amili m\u00fctl\u0259q v\u0259 m\u00fcbahis\u0259siz prioritet\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259 yuxar\u0131da b\u0259hs etdiyimiz prosesin ac\u0131mas\u0131z f\u0259sadlar\u0131ndan biridir. B\u0259li, m\u00fcasir tendensiyalar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq konkretl\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r sosial-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni oriyentirl\u0259rin istehsal\u0131 prosesind\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalara obyektiv olaraq uduzur v\u0259 bu c\u00fcr meyllilik artan dinamika il\u0259 inki\u015faf edir.\u00a0\u00a0 Odur ki, qa\u00e7\u0131lmaz hesab olunan bu prosesl\u0259ri \u0259n az\u0131ndan idar\u0259olunan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t m\u00fctl\u0259q olaraq hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015fat\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259lidir. M\u00f6vcud kontekstd\u0259 cari ilin 11 fevral tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n yeni r\u0259q\u0259msal arxitekturas\u0131\u201d adl\u0131 vahid f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259nin ke\u00e7irilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri daha a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bizl\u0259r\u0259 ayd\u0131n olur. Xat\u0131rladaq ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Birinci vitse-prezidenti xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva t\u0259yin olunmu\u015fdur. S\u00f6z\u00fcged\u0259n fakt is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 bilavasit\u0259 m\u00f6vzunun \u0259h\u0259miyy\u0259t v\u0259 perspektivind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>Bir anl\u0131q t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, milli pul \u0259sginaslar\u0131n\u0131n \u00e7ap olunmas\u0131 prosesin\u0259 n\u0259zar\u0259ti d\u00f6vl\u0259t c\u0259miyy\u0259tin \u00f6hd\u0259sin\u0259 buraxacaqd\u0131r. Raz\u0131la\u015f\u0131n ki, h\u0259tta bu n\u0259z\u0259ri ehtimal\u0131n \u00f6z\u00fc kifay\u0259t q\u0259d\u0259r absurd s\u0259sl\u0259nir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu ba\u015f verdiyi t\u0259qdird\u0259 \u00e7ox q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 faci\u0259l\u0259r ya\u015fanacaq v\u0259 xaos qa\u00e7\u0131lmaz olacaqd\u0131r. Eynilikl\u0259, sosial-m\u0259d\u0259ni v\u0259 siyasi oriyentirl\u0259rin \u201cistehsal\u0131\u201d prosesind\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn psevdodemokratik \u015f\u00fcarlara v\u0259 q\u0259r\u0259zli t\u0259nqidl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n d\u00f6vl\u0259t \u00f6z prioritetliyini qorumal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr t\u0259kzibolunmaz h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, k\u00fctl\u0259vi xarakterli sosial-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni davran\u0131\u015f modell\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 prosesinin taleyini m\u0259n\u0259vi \u0259yl\u0259cl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum olmu\u015f sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin \u00f6hd\u0259sin\u0259 buraxmaq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r v\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni irs\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f a\u011f\u0131r cinay\u0259t kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Do\u011frudur, h\u0259min o avtobusdak\u0131 u\u015faqlar\u0131n \u0259lind\u0259n telefonun almas\u0131 da \u0259sla optimal \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil. \u00d6z\u00fcn\u0259 siyas\u0259t\u00e7i dey\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259 xain sifari\u015fl\u0259rin icras\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan manipulyatorlar\u0131n \u0259lind\u0259n m\u00f6vcud kontekstd\u0259 cinay\u0259t al\u0259ti olan telefonun al\u0131nmas\u0131n\u0131 v\u0259t\u0259n\u015fiv\u0259nl\u0259r demokratiyaya edilmi\u015f sui-q\u0259sd adland\u0131rarlar.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 milli maraqlar namin\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fct\u00fcn manipulyasiyalardan \u00fcst\u00fcn durmal\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li tendensiyalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259tta populyar hesab olunmayan t\u0259dbirl\u0259ri d\u0259 m\u00fctl\u0259q g\u00f6rm\u0259lidir. Ax\u0131 siyasi manipulyatorlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131 h\u0259min o avtobusdak\u0131 5-6 ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n \u015f\u0131ltaql\u0131\u011f\u0131ndan daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Odur ki, g\u00f6z\u0259l m\u0259ml\u0259k\u0259timizin h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 sosial m\u0259suliyy\u0259tin \u00fcmummilli keyfiyy\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda c\u0259miyy\u0259t \u00f6z inki\u015faf\u0131nda ibtidai instinktl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 qay\u0131da bil\u0259r v\u0259 bunun dolay\u0131 s\u0259b\u0259bi demokratiya haqq\u0131nda yeridil\u0259n yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r olacaqd\u0131r. \u0130mkan verm\u0259k olmaz ki, \u201ca\u011f\u0131l\u201d v\u0259 \u201ch\u00f6rm\u0259t\u201d kimi \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r milli-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131m\u0131zdan silinsin.<\/p>\n<p><em><strong>Asif Adil,<br \/>\npolitoloq<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u0259sas tendensiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n fantastik inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz v\u0259 he\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, sistem xarakterli transformasiya prosesl\u0259ri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.\u00a0 Virtual reall\u0131\u011f\u0131n t\u0259sirind\u0259n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259ti art\u0131q he\u00e7 bir \u201chasar\u201d il\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u201cVirtual reall\u0131q\u201d fasil\u0259siz olaraq milli sisteml\u0259r\u0259 yad cisiml\u0259ri infuziya edir. R\u0259q\u0259msalla\u015fma kontekstind\u0259 h\u0259tta onu da \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u201cqloballa\u015fma prosesi\u201d ifad\u0259si art\u0131q \u00f6z adekvatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirib v\u0259 real v\u0259ziyy\u0259ti \u0259sla \u0259ks etdirmir. M\u00fcasir d\u00fcnya art\u0131q \u00e7oxdand\u0131r ki, n\u0259h\u0259ng r\u0259q\u0259msal \u201c\u00e7ad\u0131r\u0131n\u201d alt\u0131ndad\u0131r. O nadir \u00f6lk\u0259l\u0259r ki, h\u0259min qlobal prosesl\u0259rd\u0259n k\u0259nar dayand\u0131qlar\u0131n\u0131 z\u0259nn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":846901,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/3f8e8bb5177520364020123696910677130.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u0259sas tendensiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n fantastik inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz v\u0259 he\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, sistem xarakterli transformasiya prosesl\u0259ri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.\u00a0 Virtual reall\u0131\u011f\u0131n t\u0259sirind\u0259n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259ti art\u0131q he\u00e7 bir \u201chasar\u201d il\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u201cVirtual reall\u0131q\u201d fasil\u0259siz olaraq milli sisteml\u0259r\u0259 yad cisiml\u0259ri infuziya edir. R\u0259q\u0259msalla\u015fma kontekstind\u0259 h\u0259tta onu da \u0259lav\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846900"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=846900"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":846903,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/846900\/revisions\/846903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/846901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=846900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=846900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=846900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}