{"id":847018,"date":"2026-04-04T10:48:13","date_gmt":"2026-04-04T06:48:13","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=847018"},"modified":"2026-04-04T10:48:13","modified_gmt":"2026-04-04T06:48:13","slug":"sos-%c9%99halinin-sevimli-qidasi-x%c9%99rc%c9%99ng-yaradirmis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=847018","title":{"rendered":"SOS: \u018fhalinin sevimli qidas\u0131 X\u018fR\u00c7\u018fNG yarad\u0131rm\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>AB\u015e-d\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar b\u00f6y\u00fckl\u0259rin dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131n\u0131n emal olunmu\u015f \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ng aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. M\u0259suliyy\u0259tli Tibb \u00fczr\u0259 H\u0259kiml\u0259r Komit\u0259sinin (PCRM) hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, kolbasa, sosis v\u0259 dig\u0259r emal edilmi\u015f \u0259tl\u0259rin istehlak\u0131 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma riskini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/sumqayitxeber.com\/files\/uploads\/2018\/01\/sosis_8d45ef48e090e8283effd657cd42f80a.jpg\" alt=\"Sosis x\u0259r\u00e7\u0259ng yarad\u0131r \u2013 Krall\u0131qdan sensasion iddia \u2013 SumqayitXeber.Com\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Terapevt Cozef Barrokas bildirir ki, ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi haz\u0131rda 50 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda onkoloji \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6n s\u0131ralara \u00e7\u0131x\u0131b. Lakin bir \u00e7ox insan h\u0259l\u0259 d\u0259 qidalanma faktorunun bu x\u0259st\u0259likd\u0259ki rolunu d\u0259rk etmir. M\u0259lum olub ki, respondentl\u0259rin yaln\u0131z \u00fc\u00e7d\u0259 biri bu bar\u0259d\u0259 h\u0259kimind\u0259n m\u0259lumat al\u0131b. H\u0259kiml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, yaln\u0131z skrininq m\u00fcayin\u0259l\u0259ri il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k olmaz, x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 p\u0259hrizin t\u0259siri daha aktiv m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bitki m\u0259n\u015f\u0259li p\u0259hriz saxlayanlarda bu x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxma ehtimal\u0131 22 faiz daha azd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 lifli qidalar\u0131n q\u0259bulu ba\u011f\u0131rsaq polipl\u0259rinin yaranma riskini 72 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azald\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Bu o dem\u0259kdir ki, kolbasa, sosis v\u0259 dig\u0259r emal edilmi\u015f \u0259tl\u0259rd\u0259n \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, imtina edilm\u0259lidir? H\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 q\u0259d\u0259r bu m\u0259hsullardan n\u0259 q\u0259d\u0259r istehlak olunmal\u0131d\u0131r ki, risk y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji klinikas\u0131n\u0131n sabiq ba\u015f h\u0259kimi, onkoloq N\u0259simi Qas\u0131mov Musavat.com-a qeyd edib ki, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n artan istehlak\u0131 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259nginin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir:\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAB\u015e-d\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqat \u0259slind\u0259 yeni bir h\u0259qiq\u0259ti ortaya qoymur. Bu, uzun ill\u0259rdir m\u0259lum olan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir: \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 emal olunmu\u015f \u0259tl\u0259rin istehlak\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259nginin \u00e7oxalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Sad\u0259c\u0259 olaraq, burada bir m\u0259qam var &#8211; emal olunmu\u015f \u0259tl\u0259r, y\u0259ni kolbasa, sosis v\u0259 dig\u0259r bu tip m\u0259hsullar x\u00fcsusi risk da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu m\u0259hsullar his\u0259 verilir, uzun m\u00fcdd\u0259t saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rkibin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif kimy\u0259vi qatq\u0131lar \u0259lav\u0259 olunur. M\u0259hz bu qatq\u0131lar orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r.\u00a0Amma m\u0259s\u0259l\u0259ni yaln\u0131z bununla m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. Normal \u0259tin d\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r. Y\u0259ni problem t\u0259kc\u0259 kolbasa v\u0259 sosisd\u0259 deyil, \u00fcmumilikd\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00e7ox istifad\u0259sind\u0259dir&#8221;.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/oncology.amu.edu.az\/doctor-img\/47923nesimi_qasimov.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji Klinikas\u0131\" \/><\/p>\n<p><strong>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bir m\u0259qam\u0131 x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u0130ll\u0259r \u0259vv\u0259l m\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri daha geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi insanlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn v\u0259 keyfiyy\u0259tli qidalana bilm\u0259m\u0259si idi. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 qidalanma yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yay\u0131lmas\u0131 nisb\u0259t\u0259n azald\u0131. Amma indi v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fib, y\u00fck art\u0131q ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu g\u00fcn d\u00fcnyada ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259ri aras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yer\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Burada, t\u0259bii ki, his\u0259 verilmi\u015f v\u0259 emal olunmu\u015f \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n da rolu var. Lakin bu o dem\u0259k deyil ki, b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259ti yaln\u0131z kolbasa v\u0259 sosisin \u00fcz\u0259rin\u0259 qoymaq laz\u0131md\u0131r. Bu, d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma olmazd\u0131. Sad\u0259c\u0259, bu m\u0259hsullar\u0131n haz\u0131rlanma texnologiyas\u0131 v\u0259 t\u0259rkibi onlar\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li edir. A\u00e7\u0131q des\u0259k, kolbasan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 o q\u0259d\u0259r m\u0259nas\u0131z v\u0259 z\u0259r\u0259rli qatq\u0131lar var ki, onu g\u00fcnd\u0259lik qida vasit\u0259si kimi istifad\u0259 etm\u0259k q\u0259tiyy\u0259n do\u011fru deyil. Amma maraql\u0131 bir m\u0259qam da var \u2013 b\u0259z\u0259n mediada tamam ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u201c\u015fok x\u0259b\u0259r\u201d kimi t\u0259qdim olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, siqaretin qiym\u0259tinin bahala\u015fmas\u0131 b\u00f6y\u00fck x\u0259b\u0259r kimi verilir. Halbuki dem\u0259k laz\u0131md\u0131r: qoy bahala\u015fs\u0131n. \u00c7\u00fcnki siqaret A\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259nginin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir v\u0259 insan\u0131 m\u0259hv ed\u0259n amill\u0259rd\u0259ndir. Amma c\u0259miyy\u0259t bu kimi \u0259sas probleml\u0259r\u0259 \u00e7ox zaman yet\u0259rinc\u0259 reaksiya vermir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Onkoloq ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259nginin daha \u00e7ox \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011funu deyib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cStatistikaya baxd\u0131qda m\u0259nz\u0259r\u0259 daha da ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. D\u00fcnyada ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. 2022-ci ilin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1,8 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259 bu x\u0259st\u0259lik qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 \u00f6l\u00fcm say\u0131 1 milyona yax\u0131n olub. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, a\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi hallar\u0131 2,5 milyon t\u0259\u015fkil edib v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1,8 milyon \u00f6l\u00fcm ba\u015f verib.\u00a0Y\u0259ni f\u0259rq var, amma h\u0259r iki halda n\u0259tic\u0259 a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 yaln\u0131z bir m\u0259hsulla ba\u011fl\u0131 deyil, \u00fcmumilikd\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259 qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0Bel\u0259likl\u0259, bu g\u00fcn art\u0131q ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 dem\u0259k olar ki\u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131, heyvani ya\u011flar\u0131n \u00e7ox q\u0259bulu, emal olunmu\u015f qidalar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik menyuda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259si ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi riskinin artmas\u0131na birba\u015fa t\u0259sir edir. \u0130nsanlar n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox t\u0259bii, lifli v\u0259 balansl\u0131 qidalanmaya \u00fcst\u00fcnl\u00fck vers\u0259, bu riskl\u0259ri bir o q\u0259d\u0259r azalda bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e-d\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar b\u00f6y\u00fckl\u0259rin dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131n\u0131n emal olunmu\u015f \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ng aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. M\u0259suliyy\u0259tli Tibb \u00fczr\u0259 H\u0259kiml\u0259r Komit\u0259sinin (PCRM) hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, kolbasa, sosis v\u0259 dig\u0259r emal edilmi\u015f \u0259tl\u0259rin istehlak\u0131 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma riskini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r. Terapevt Cozef Barrokas bildirir ki, ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi haz\u0131rda 50 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda onkoloji \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6n s\u0131ralara \u00e7\u0131x\u0131b. Lakin bir \u00e7ox insan h\u0259l\u0259 d\u0259 qidalanma faktorunun bu x\u0259st\u0259likd\u0259ki rolunu d\u0259rk etmir. M\u0259lum olub ki, respondentl\u0259rin yaln\u0131z \u00fc\u00e7d\u0259 biri bu bar\u0259d\u0259 h\u0259kimind\u0259n m\u0259lumat al\u0131b.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":847019,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/d0ebd6209d4adbe40939ea3a7cb31a7e.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"AB\u015e-d\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar b\u00f6y\u00fckl\u0259rin dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131n\u0131n emal olunmu\u015f \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ng aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. M\u0259suliyy\u0259tli Tibb \u00fczr\u0259 H\u0259kiml\u0259r Komit\u0259sinin (PCRM) hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, kolbasa, sosis v\u0259 dig\u0259r emal edilmi\u015f \u0259tl\u0259rin istehlak\u0131 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma riskini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r. Terapevt Cozef Barrokas bildirir ki, ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi haz\u0131rda 50 ya\u015fdan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847018"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":847021,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847018\/revisions\/847021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/847019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=847018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=847018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}