{"id":847201,"date":"2026-04-07T10:13:28","date_gmt":"2026-04-07T06:13:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=847201"},"modified":"2026-04-07T10:13:28","modified_gmt":"2026-04-07T06:13:28","slug":"t%c9%99rbiy%c9%99d%c9%99-kohn%c9%99-usullar-yeni-probleml%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=847201","title":{"rendered":"T\u0259rbiy\u0259d\u0259 k\u00f6hn\u0259 \u00fcsullar, yeni probleml\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Psixoloq: U\u015faqlara qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq olunan c\u0259za \u00fcsullar\u0131 onlar\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131na birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259n \u0259n h\u0259ssas amill\u0259rd\u0259n biridir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunan \u00fcsullar yaln\u0131z ail\u0259daxili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tini deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. Valideynl\u0259rin davran\u0131\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 se\u00e7dikl\u0259ri metodlar aras\u0131nda c\u0259za h\u0259l\u0259 d\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f yana\u015fmalardan biri olsa da, bu \u00fcsulun u\u015fa\u011f\u0131n daxili d\u00fcnyas\u0131na v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r getdikc\u0259 daha da aktualla\u015f\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n sosial m\u00fchit, informasiya ax\u0131n\u0131n\u0131n artmas\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131n emosional h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259si fonunda \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259rbiy\u0259 modell\u0259rinin yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Psixoloqlar\u0131n fikrinc\u0259, u\u015fa\u011f\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edil\u0259n h\u0259r bir m\u00fcdaxil\u0259 onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu bax\u0131mdan qorxu v\u0259 t\u0259zyiq \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan c\u0259za mexanizml\u0259rinin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 effektiv v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz olmas\u0131 sual\u0131 h\u0259m valideynl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p><strong>\u0130ta\u0259t deyil, anlay\u0131\u015f formala\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 hesab edirl\u0259r ki, u\u015fa\u011f\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi yana\u015fmalarla yana\u015f\u0131, daha m\u00fcasir v\u0259 elmi \u0259saslara s\u00f6yk\u0259n\u0259n metodlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si vacibdir. Bu kontekstd\u0259 Psixologiya Elmi-T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun s\u0259dri\u00a0<strong>Elnur R\u00fcst\u0259movun\u00a0<\/strong>yana\u015fmas\u0131 m\u00f6vzuya yeni bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 qazand\u0131r\u0131r.\u00a0<strong>Psixoloq \u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki,<\/strong>\u00a0u\u015faqlara qar\u015f\u0131 c\u0259za \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259siri psixologiyada uzun ill\u0259rdir ara\u015fd\u0131r\u0131lan v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r h\u0259ssas yana\u015fma t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u00f6vzulardan biridir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fark\u0259n \u0259sas f\u0259rq c\u0259zan\u0131n formas\u0131, tezliyi v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n emosional inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 m\u00fcasir psixologiya g\u00f6st\u0259rir ki, qorxu v\u0259 t\u0259zyiq \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan c\u0259za \u00fcsullar\u0131 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli ita\u0259t yaratsa da, uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 arzuolunmayan psixoloji n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011fura bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 s\u0259rt, al\u00e7ald\u0131c\u0131 v\u0259 ya fiziki c\u0259za u\u015fa\u011f\u0131n daxili d\u00fcnyas\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik hissini z\u0259d\u0259l\u0259yir. U\u015faq davran\u0131\u015f\u0131n mahiyy\u0259tini anlamaq \u0259v\u0259zin\u0259, sad\u0259c\u0259 c\u0259zadan qa\u00e7ma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nir. Bu is\u0259 daxili n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na mane olur. Bel\u0259 u\u015faqlarda qorxu fonunda davran\u0131\u015f t\u0259nziml\u0259nir, lakin valideyn n\u0259zar\u0259ti olmad\u0131qda h\u0259min davran\u0131\u015flar davaml\u0131 olmur. Eyni zamanda, davaml\u0131 t\u0259nqid v\u0259 c\u0259za \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u0259y\u0259r hissinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011fa v\u0259 sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 passivliy\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, aqressiv c\u0259za modeli u\u015fa\u011fa dolay\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 aqressiyan\u0131 \u00f6yr\u0259dir. U\u015faq g\u00f6r\u00fcr ki, g\u00fccl\u00fc olan z\u0259ifi c\u0259zaland\u0131r\u0131r v\u0259 bu modeli sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259krarlaya bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u0259zi u\u015faqlarda aqressiv davran\u0131\u015flar\u0131n artmas\u0131, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 is\u0259 \u0259ksin\u0259, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7\u0259kingenlik v\u0259 qorxu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Psixologiyada \u201cc\u0259za\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 art\u0131q klassik m\u0259nada deyil, daha \u00e7ox \u201cn\u0259tic\u0259\u201d v\u0259 \u201cm\u0259suliyy\u0259t\u201d prinsipi il\u0259 \u0259v\u0259z olunur. Y\u0259ni u\u015fa\u011fa davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si izah olunur v\u0259 bu n\u0259tic\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6yr\u0259dici xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Valideynl\u0259r davran\u0131\u015f\u0131 t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha effektiv v\u0259 sa\u011flam mexanizml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259lidirl\u0259r. Bunlardan biri m\u00fcsb\u0259t m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259dir. U\u015faq d\u00fczg\u00fcn davran\u0131\u015f g\u00f6st\u0259rdikd\u0259 bunun qeyd olunmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fviq edilm\u0259si h\u0259min davran\u0131\u015f\u0131n t\u0259krar olunma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bu yana\u015fma u\u015fa\u011f\u0131n daxili motivasiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130zah ed\u0259n valideyn, d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n u\u015faq<\/strong><\/p>\n<p>E. R\u00fcst\u0259mov \u0259lav\u0259 etdi ki, dig\u0259r m\u00fch\u00fcm mexanizm ayd\u0131n v\u0259 sabit s\u0259rh\u0259dl\u0259rin qoyulmas\u0131d\u0131r. U\u015faq n\u0259yin q\u0259bul edil\u0259n, n\u0259yin is\u0259 q\u0259bul edilm\u0259y\u0259n davran\u0131\u015f oldu\u011funu bilm\u0259lidir. Bu s\u0259rh\u0259dl\u0259r emosional partlay\u0131\u015flarla deyil, sakit v\u0259 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Valideynin emosional sabitliyi u\u015fa\u011f\u0131n davran\u0131\u015f t\u0259nziml\u0259m\u0259sind\u0259 \u0259sas model rolunu oynay\u0131r. Eyni zamanda, izahl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t \u00e7ox vacibdir. U\u015faq etdiyi h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin \u00a0niy\u0259 d\u00fczg\u00fcn v\u0259 ya yanl\u0131\u015f oldu\u011funu anlamal\u0131d\u0131r. Sad\u0259c\u0259, \u201colmaz\u201d dem\u0259k kifay\u0259t deyil, s\u0259b\u0259b izah edilm\u0259lidir. Bu, u\u015fa\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirir. Alternativ olaraq t\u0259bii v\u0259 m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 d\u0259 effektivdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015faq oyunca\u011f\u0131n\u0131 q\u0131r\u0131rsa, bir m\u00fcdd\u0259t h\u0259min oyuncaqs\u0131z qalmas\u0131 onun \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00f6yr\u0259dici olur, n\u0259inki s\u0259rt c\u0259za. Bu yana\u015fma u\u015fa\u011fa davran\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259ni anlama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. \u018fn vacib m\u0259qamlardan biri is\u0259 emosional ba\u011f\u0131n qorunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>U\u015faq bilm\u0259lidir ki, valideyn onu davran\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid ed\u0259 bil\u0259r, lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259t olaraq q\u0259bul edir v\u0259 sevir. Bu f\u0259rq u\u015fa\u011f\u0131n sa\u011flam psixoloji inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fundamental \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Qorxuya \u0259saslanan c\u0259za modell\u0259ri q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan risklidir. Daha sa\u011flam yana\u015fma u\u015fa\u011f\u0131n daxili motivasiyas\u0131n\u0131, m\u0259suliyy\u0259t hissini v\u0259 emosional sabitliyini inki\u015faf etdir\u0259n metodlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259kdir. Bu is\u0259 h\u0259m ail\u0259 daxilind\u0259 sa\u011flam m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam f\u0259rdl\u0259rin qazand\u0131r\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p><strong>Nigar Orucova,<\/strong>\u00a0<em>&#8220;\u0130ki sashil&#8221;<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Psixoloq: U\u015faqlara qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq olunan c\u0259za \u00fcsullar\u0131 onlar\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131na birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259n \u0259n h\u0259ssas amill\u0259rd\u0259n biridir M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunan \u00fcsullar yaln\u0131z ail\u0259daxili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tini deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. Valideynl\u0259rin davran\u0131\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 se\u00e7dikl\u0259ri metodlar aras\u0131nda c\u0259za h\u0259l\u0259 d\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f yana\u015fmalardan biri olsa da, bu \u00fcsulun u\u015fa\u011f\u0131n daxili d\u00fcnyas\u0131na v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r getdikc\u0259 daha da aktualla\u015f\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n sosial m\u00fchit, informasiya ax\u0131n\u0131n\u0131n artmas\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131n emosional h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259si fonunda \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259rbiy\u0259 modell\u0259rinin yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":847202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/7f9d88fe177548449574759582410876517.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Psixoloq: U\u015faqlara qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq olunan c\u0259za \u00fcsullar\u0131 onlar\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131na birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259n \u0259n h\u0259ssas amill\u0259rd\u0259n biridir M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunan \u00fcsullar yaln\u0131z ail\u0259daxili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tini deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. Valideynl\u0259rin davran\u0131\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 se\u00e7dikl\u0259ri metodlar aras\u0131nda c\u0259za h\u0259l\u0259 d\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f yana\u015fmalardan biri olsa da,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847201"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847201"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":847203,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847201\/revisions\/847203"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/847202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=847201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=847201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}