{"id":847400,"date":"2026-04-08T19:06:56","date_gmt":"2026-04-08T15:06:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=847400"},"modified":"2026-04-08T19:06:56","modified_gmt":"2026-04-08T15:06:56","slug":"qarabagdaki-dagintilara-goz-yumanlar-dini-hesabata-s%c9%99rt-etirazlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=847400","title":{"rendered":"\u201cQaraba\u011fdak\u0131 da\u011f\u0131nt\u0131lara g\u00f6z yumanlar&#8230;.\u201d-Dini hesabata S\u018fRT ET\u0130RAZLAR"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259si(QM\u0130) AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabatda istinadlara dair b\u0259zi m\u0259qamlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>QM\u0130-d\u0259n veril\u0259n m\u0259lumatda bildirilib ki, Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan dini icmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259t\u0259 dair hesabatda \u0259sass\u0131z iddialarla ba\u011fl\u0131 ciddi narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259rini ifad\u0259 edirl\u0259r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cM\u00f6vcud reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, hesabatdak\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259ni q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259dd edirik.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/photo\/orginal\/2020\/08\/20\/396972.jpg\" alt=\"QM\u0130 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xalqa m\u00fcraci\u0259t etdi\" \/><\/p>\n<p>Hesabatda guya dini azadl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 dini icmalara t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rilm\u0259si kimi Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z iddialar m\u00fc\u0259yy\u0259n qruplar\u0131n q\u0259r\u0259zli lobbi\u00e7ilik m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir. Bu iddialar \u00f6lk\u0259d\u0259ki reall\u0131qlara uy\u011fun g\u0259lmir, \u0259ksin\u0259, \u00f6lk\u0259mizin daxild\u0259 v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 dini tolerantl\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015fviqi istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259h\u0259miyy\u0259tli s\u0259yl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Qeyd edilib ki, bu, BDAK-\u0131n hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin f\u0259rq qoyulmadan t\u0259mir v\u0259 b\u0259rpa s\u0259yl\u0259rinin yanl\u0131\u015f t\u0259qdim edilm\u0259si x\u00fcsusil\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furur:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cS\u00f6z\u00fcged\u0259n b\u0259rpa layih\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn m\u0259d\u0259ni v\u0259 dini irsin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259kl\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssis v\u0259 memarlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cBDAK-\u0131n m\u00f6vcud faktlara v\u0259 reall\u0131qlara \u0259saslanaraq \u00f6lk\u0259mizd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycana yana\u015fmas\u0131n\u0131 yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259c\u0259yini, \u00f6lk\u0259mizin tolerantl\u0131\u011fa verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rini, dinl\u0259r v\u0259 etiqadlararas\u0131 dialoqun m\u00fchafiz\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rini t\u0259qdir ed\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259yirik. \u00dcmid edirik ki, tamamil\u0259 \u0259sass\u0131z v\u0259 s\u00fcbutsuz formada \u201cX\u00fcsusi \u0130zl\u0259m\u0259 Siyah\u0131s\u0131\u201dna daxil edilm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259td\u0259 s\u0259rgil\u0259n\u0259n \u0259dal\u0259tsizliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259kdir\u201d, QM\u0130-d\u0259n bildirilib.<\/p>\n<p><strong>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist, dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli Musavat.com-a \u015f\u0259rhind\u0259 bildirib ki, son ill\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 b\u0259zi hesabatlarda Az\u0259rbaycandak\u0131 real m\u0259nz\u0259r\u0259 \u0259ks olunmur. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu reall\u0131qlar\u0131n \u0259ks olunmamas\u0131 is\u0259 haql\u0131 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cGer\u00e7\u0259kl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259y\u0259n h\u0259min hesabatlar s\u0131ras\u0131nda yer alan AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) hesabat\u0131 obyektiv yana\u015fmadan uzaq s\u0259n\u0259d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Bu qurum Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259ti \u201cqiym\u0259tl\u0259ndir\u0259rk\u0259n\u201d y\u0259qin ki, Qaraba\u011fdak\u0131 dini abid\u0259l\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yib. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu torpaqlar 30 ild\u0259n art\u0131q Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda qalanda, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259scidl\u0259rimiz da\u011f\u0131d\u0131landa, h\u0259min ibad\u0259t yerl\u0259ri t\u0259hqirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalanda bu g\u00fcn yalandan hay-k\u00fcy salan beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n s\u0259si \u00e7\u0131xm\u0131rd\u0131. Subyektiv m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n bu tipli &#8220;beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar&#8221; Qaraba\u011fda \u0130slam dininin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olan alban abid\u0259l\u0259rini erm\u0259ni abid\u0259l\u0259ri say\u0131r, bu c\u0259f\u0259ng iddialar\u0131n\u0131 da &#8220;dini v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 &#8220;obyektiv \u0259sas&#8221; oldu\u011funu iddia edir. H\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin qorunmas\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. Tarix boyu bu co\u011frafiyada f\u0259rqli dinl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259nsub icmalar yana\u015f\u0131 ya\u015fay\u0131b, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 anla\u015fma m\u00fchiti formala\u015f\u0131b. M\u00fcs\u0259lman m\u0259scidl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, xristian kils\u0259l\u0259ri v\u0259 y\u0259hudi sinaqoqlar\u0131 da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 qorunur. Bu m\u00fcxt\u0259liflik Az\u0259rbaycan\u0131n sosial-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Hesabat\u0131 haz\u0131rlayanlar n\u0259d\u0259ns\u0259 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan ger\u00e7\u0259kl\u0259ri g\u00f6rm\u0259yib, ya da g\u00f6rm\u0259k ist\u0259m\u0259yibl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/paralel.az\/images\/article\/big\/1685392162_103.jpg\" alt=\"R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli - 55\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ekspert diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, Qaraba\u011fda uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131nt\u0131lar geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirils\u0259 d\u0259, bu faktlar\u0131n hesabatda ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 yer almamas\u0131 obyektivlik prinsipin\u0259 zidd hesab edilm\u0259lidir:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cHalbuki dini azadl\u0131qlar\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si yaln\u0131z cari v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 tarixi kontekst v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sirl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n daxilind\u0259 m\u00f6vcud olan multikultural m\u00fchitin real m\u0259nz\u0259r\u0259si d\u0259 b\u0259zi hallarda laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259ks olunmur. \u00d6lk\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dini icmalar\u0131n s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n dini abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 dini tolerantl\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin davam etdirilm\u0259si kimi faktlar daha geni\u015f v\u0259 obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olunmal\u0131d\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259, beyn\u0259lxalq hesabatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda balansl\u0131 yana\u015fma, b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00f6vqel\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 v\u0259 faktlar\u0131n tam \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fks halda, bu c\u00fcr s\u0259n\u0259dl\u0259r reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi v\u0259 ya ideoloji bax\u0131\u015flar\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarada bil\u0259r. Bu is\u0259 h\u0259m regionda ged\u0259n prosesl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin obyektiv m\u00f6vqe formala\u015fd\u0131rmas\u0131na mane olur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259si(QM\u0130) AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabatda istinadlara dair b\u0259zi m\u0259qamlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib. QM\u0130-d\u0259n veril\u0259n m\u0259lumatda bildirilib ki, Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan dini icmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259t\u0259 dair hesabatda \u0259sass\u0131z iddialarla ba\u011fl\u0131 ciddi narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259rini ifad\u0259 edirl\u0259r: \u201cM\u00f6vcud reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, hesabatdak\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259ni q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259dd edirik. Hesabatda guya dini azadl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 dini icmalara t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rilm\u0259si kimi Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z iddialar m\u00fc\u0259yy\u0259n qruplar\u0131n q\u0259r\u0259zli lobbi\u00e7ilik m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":847401,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/4908064cf8045c601e72f8b1c4f1f749.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259si(QM\u0130) AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabatda istinadlara dair b\u0259zi m\u0259qamlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib. QM\u0130-d\u0259n veril\u0259n m\u0259lumatda bildirilib ki, Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan dini icmalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, AB\u015e-nin Beyn\u0259lxalq Dini Azadl\u0131q Komissiyas\u0131n\u0131n (BDAK) 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda dini v\u0259ziyy\u0259t\u0259 dair hesabatda \u0259sass\u0131z iddialarla ba\u011fl\u0131 ciddi narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259rini&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847400"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847400"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":847402,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847400\/revisions\/847402"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/847401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=847400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=847400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}