{"id":847609,"date":"2026-04-10T09:47:16","date_gmt":"2026-04-10T05:47:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=847609"},"modified":"2026-04-10T09:47:16","modified_gmt":"2026-04-10T05:47:16","slug":"az%c9%99rbaycanda-100-yasa-catmaq-problemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=847609","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda 100 ya\u015fa \u00e7atmaq PROBLEM\u0130"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda ya\u015f\u0131 100 v\u0259 daha yuxar\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Musavat.com x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 oxu.az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n m\u0259lumat verilib.<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd olunur ki, bu ilin yanvar\u0131na olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 100 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131 1 471 n\u0259f\u0259r (629 ki\u015fi, 842 qad\u0131n) qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r bir ne\u00e7\u0259 maraql\u0131 m\u0259qam\u0131 ortaya qoyur.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la, Az\u0259rbaycanda 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1471 n\u0259f\u0259r olmas\u0131 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcsb\u0259t tendensiyan\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu, h\u0259m s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259raitinin \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biri is\u0259 qad\u0131nlar\u0131n sayca \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259sidir \u2013 842 qad\u0131na qar\u015f\u0131 629 ki\u015fi. Bu, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u00fcmumi tendensiyaya uy\u011fundur: qad\u0131nlar ad\u0259t\u0259n ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda h\u0259yat t\u0259rzi, bioloji f\u0259rql\u0259r v\u0259 risk faktorlar\u0131na daha az m\u0259ruz qalma kimi amill\u0259r g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, 1471 n\u0259f\u0259rlik g\u00f6st\u0259rici \u00fcmumi \u0259hali il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik payd\u0131r. Bu is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck artmaqda olsa da, 100 ya\u015f h\u0259ddi h\u0259l\u0259 d\u0259 nadir hallardan biri olaraq qal\u0131r.<br \/>\nH\u0259kiml\u0259r bildirir ki, Az\u0259rbaycanda xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin y\u00fcks\u0259k yay\u0131lmas\u0131 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u0259 ciddi mane olur. \u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng erk\u0259n ya\u015flarda ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130nsanlar \u00e7ox vaxt h\u0259kim\u0259 yaln\u0131z x\u0259st\u0259lik a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131qda m\u00fcraci\u0259t edir. Profilaktika v\u0259 erk\u0259n diaqnostika yet\u0259rli deyil.<br \/>\nFast-food, \u015f\u0259k\u0259rli v\u0259 ya\u011fl\u0131 qidalar\u0131n \u00e7oxlu\u011fu, habel\u0259 fiziki aktivliyin azl\u0131\u011f\u0131 da \u00f6mr\u00fc q\u0131sald\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 hava \u00e7irkliliyi, y\u00fcks\u0259k stress s\u0259viyy\u0259si, sosial t\u0259minat\u0131n yet\u0259rsizliyi insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc q\u0131saldan dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259ri kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259, 100 ya\u015fa \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z genetik \u015fans kifay\u0259t deyil. Sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi, d\u00fczg\u00fcn qidalanma, stressin azald\u0131lmas\u0131, profilaktik m\u00fcayin\u0259 v\u0259 ekoloji \u015f\u0259raitin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn \u0259sas amill\u0259ridir.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Yaponiya v\u0259 dig\u0259r \u201cmavi zonalar\u201dda 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015fayan insanlar\u0131n say\u0131 daha \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Professor Zahid M\u0259mm\u0259dov biziml\u0259 s\u00f6hb\u0259td\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin dig\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 d\u0259 toxunub: \u201cQar\u011fan\u0131n 300 il ya\u015famas\u0131 tez-tez \u201ct\u0259bi\u0259td\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck\u201d misal\u0131 kimi \u00e7\u0259kilir. Qar\u011fa bioloji sistem kimi ya\u015fay\u0131r \u2013 onun f\u0259aliyy\u0259ti instinktiv v\u0259 adaptivdir. \u0130nsan is\u0259 m\u0259d\u0259ni varl\u0131qd\u0131r \u2013 biliyi, t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, qar\u011fan\u0131n uzun \u00f6mr\u00fc t\u0259bi\u0259tin ritmidir, insan\u0131n uzun \u00f6mr\u00fc is\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 idrak kapital\u0131d\u0131r. Elm g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n beyin f\u0259aliyy\u0259ti ya\u015fla z\u0259ifl\u0259s\u0259 d\u0259, m\u0259n\u0259vi v\u0259 analitik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259ti \u00e7ox vaxt art\u0131r. Bu, \u201ccrystallized intelligence\u201d adlanan fenomenl\u0259 izah olunur \u2014 y\u0259ni, insan ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 daha \u00e7ox m\u0259lumat\u0131 sisteml\u0259\u015fdirm\u0259yi, \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259yi v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259yi bacar\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n 70-80 ya\u015f\u0131nda alim, m\u00fc\u0259llim, s\u0259n\u0259tkar v\u0259 ya siyas\u0259t\u00e7i \u00e7ox vaxt \u0259n yetkin fikir d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Yubileyl\u0259r d\u0259 bu prinsipl\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. 65 v\u0259 ya 80 ya\u015f \u2013 sad\u0259c\u0259 t\u0259qvim g\u00f6st\u0259ricisidir. \u018fg\u0259r bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 bilik, d\u0259y\u0259r, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, ideya v\u0259 vicdan miras\u0131 qoyulubsa, o zaman bu ya\u015f t\u0259kc\u0259 bioloji ya\u015f deyil, m\u0259n\u0259vi kapital\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Sosiologiya v\u0259 psixologiya t\u0259dqiqatlar\u0131 s\u00fcbut edir ki, ya\u015fl\u0131 n\u0259sil c\u0259miyy\u0259tin \u201cm\u0259d\u0259ni \u00f6t\u00fcrm\u0259 mexanizmi\u201ddir. Y\u0259ni, 70 ya\u015fl\u0131 insan c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn: t\u0259cr\u00fcb\u0259nin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, m\u0259n\u0259vi sabitliyin daya\u011f\u0131, d\u0259y\u0259rl\u0259rin qoruyucusudur.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r c\u0259miyy\u0259t bu insanlara \u201cart\u0131q i\u015f\u0259 yaram\u0131r\u201d g\u00f6z\u00fc il\u0259 bax\u0131rsa, o zaman c\u0259miyy\u0259t \u00f6z kollektiv yadda\u015f\u0131n\u0131 silir.<\/p>\n<p>Qar\u011fa 300 il ya\u015fasa da, bir fikir yaratm\u0131r. \u0130nsan is\u0259 70 ya\u015f\u0131nda bir ideya il\u0259 n\u0259sill\u0259ri d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, ya\u015f\u0131n m\u0259nas\u0131 bioloji ritmd\u0259 deyil, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n davam\u0131nda gizlidir. Ya\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 deyil, g\u00f6rd\u00fckl\u0259rimiz v\u0259 yaratd\u0131qlar\u0131m\u0131zla f\u0259xr ed\u0259k. \u00c7\u00fcnki insan\u0131 ya\u015fl\u0131 ed\u0259n ill\u0259r deyil, susdu\u011fu g\u00fcnl\u0259r, dayanm\u0131\u015f ideyalar\u0131 v\u0259 s\u00f6nm\u00fc\u015f arzular\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq Mirayiq,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda ya\u015f\u0131 100 v\u0259 daha yuxar\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Musavat.com x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 oxu.az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n m\u0259lumat verilib. Qeyd olunur ki, bu ilin yanvar\u0131na olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 100 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131 1 471 n\u0259f\u0259r (629 ki\u015fi, 842 qad\u0131n) qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r bir ne\u00e7\u0259 maraql\u0131 m\u0259qam\u0131 ortaya qoyur. \u018fvv\u0259la, Az\u0259rbaycanda 100 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131n\u0131n 1471 n\u0259f\u0259r olmas\u0131 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcsb\u0259t tendensiyan\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu, h\u0259m s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259raitinin \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rl\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":847610,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/fcede1979e93b2e0aa18b0e360b49f82.jpg",283,178,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda ya\u015f\u0131 100 v\u0259 daha yuxar\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Musavat.com x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 oxu.az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259n m\u0259lumat verilib. Qeyd olunur ki, bu ilin yanvar\u0131na olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 100 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda \u0259halinin \u00fcmumi say\u0131 1 471 n\u0259f\u0259r (629 ki\u015fi, 842 qad\u0131n) qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r bir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847609"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847609"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":847611,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847609\/revisions\/847611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/847610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=847609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=847609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}