{"id":848411,"date":"2026-04-16T16:30:14","date_gmt":"2026-04-16T12:30:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=848411"},"modified":"2026-04-16T16:30:14","modified_gmt":"2026-04-16T12:30:14","slug":"olk%c9%99d%c9%99-siqaret%c9%99-qadaga-qoyula-bil%c9%99r-detallar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=848411","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259d\u0259 siqaret\u0259 QADA\u011eA qoyula bil\u0259r &#8211; DETALLAR"},"content":{"rendered":"<p><strong>X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi qada\u011fa g\u00fcnd\u0259md\u0259dir. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259 hakim \u018fdal\u0259t v\u0259 \u0130nki\u015faf Partiyas\u0131 (AKP) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f yeni qanun layih\u0259si \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn istifad\u0259sinin m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 tam imtinan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>B\u0259s T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131n\u0131n tam qada\u011fan edilm\u0259si plan\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 real v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr? Az\u0259rbaycanda da bel\u0259 bir q\u0259rar ola bil\u0259rmi?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 Natiq C\u0259f\u0259rli Musavat.com-a bildirib ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 v\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259rin qada\u011fan edilm\u0259si il\u0259 davaml\u0131 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, tarixi v\u0259 iqtisadi t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bel\u0259 s\u0259rt inzibati qada\u011falar \u0259ks\u0259r hallarda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n effekti vermir, \u0259ksin\u0259, \u0259lav\u0259 probleml\u0259r yarad\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u018fg\u0259r bu m\u0259hsullar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 qada\u011fan olunarsa, bu, avtomatik olaraq qeyri-r\u0259smi d\u00f6vriyy\u0259nin \u2013 y\u0259ni \u201cqara bazar\u201d\u0131n formala\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. N\u0259tic\u0259d\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz, keyfiyy\u0259tsiz v\u0259 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li m\u0259hsullar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 riski artacaq ki, bu da ictimai sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha ciddi f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcnl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259tbiq olunmas\u0131 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n s\u0259rt qada\u011fa modelinin Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiqin\u0259 ehtiyac yoxdur. Bu yana\u015fma h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 sosial bax\u0131mdan arzuolunan n\u0259tic\u0259l\u0259ri verm\u0259y\u0259 bil\u0259r. \u018fksin\u0259, daha balansl\u0131 v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131na t\u0259tbiq olunan aksiz vergil\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 bu, daha effektiv al\u0259t hesab oluna bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki t\u00fct\u00fcn sosial z\u0259ruri m\u0259hsul kateqoriyas\u0131na daxil deyil v\u0259 onun istehlak\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 fiskal al\u0259tl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 t\u0259nziml\u0259n\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/pravda.az\/cdn\/2022\/november\/19\/natiq.jpg\" alt=\"Natiq C\u0259f\u0259rli: \u201c\u018fn az\u0131 50 il neft v\u0259 qaz \u0259sas dominant m\u00f6vqel\u0259rini qoruyub  saxlayacaq\u201d Pravda.az\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Onun fikrinc\u0259, m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr qada\u011falar t\u0259tbiq olunsa da, \u0259ks\u0259r hallarda u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nib:<\/strong>\u00a0\u201cKlassik n\u00fcmun\u0259 kimi AB\u015e-da q\u0259bul edil\u0259n v\u0259 tarix\u0259 \u201cquru qanun\u201d kimi d\u00fc\u015f\u0259n siyas\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. 1920-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n bu qanun spirtli i\u00e7kil\u0259rin istehsal\u0131n\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 qada\u011fan ets\u0259 d\u0259, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 qanunsuz ticar\u0259t \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri formala\u015fd\u0131, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q g\u00fccl\u0259ndi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti faktiki olaraq z\u0259ifl\u0259di. N\u0259tic\u0259d\u0259 bu siyas\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259siz oldu\u011fu q\u0259bul edildi v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il sonra qanun l\u0259\u011fv olundu\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 Eld\u0259niz \u018fmirov is\u0259 qeyd edib ki, bel\u0259 bir qada\u011fan\u0131n t\u0259tbiqi, \u0259slind\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektiv bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r real g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u00c7\u00fcnki q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 tam qada\u011fan\u0131n t\u0259tbiqi m\u00fcmk\u00fcn v\u0259 effektiv say\u0131lm\u0131r. 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vr yax\u0131n zaman k\u0259siyi hesab olunmasa da, b\u00fct\u00fcn hallarda h\u0259min tarix\u0259 q\u0259d\u0259r at\u0131lmal\u0131 olan vacib v\u0259 sistemli add\u0131mlar var. Bu prosesin d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn v\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131ndan \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck paya malik oldu\u011funu g\u00f6r\u0259rik. Bu daxilolmalar d\u00f6vl\u0259t maliyy\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 t\u0259tbiq olunan s\u0259rt qada\u011falar bu sah\u0259d\u0259 ciddi bo\u015fluqlar yarada bil\u0259r ki, bu da iqtisadi riskl\u0259rin artmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2022\/04\/04\/eldeniz_emirov.jpg\" alt=\"M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131 niy\u0259 azald\u0131? - Eld\u0259niz \u018fmirov\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131n\u0131n fikrinc\u0259, \u0259g\u0259r bel\u0259 bir qada\u011fa d\u0259rhal t\u0259tbiq olunarsa, bu, k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r:<\/strong>\u00a0\u201cY\u0259ni t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 gizli \u015f\u0259kild\u0259 davam ed\u0259c\u0259k, bu is\u0259 prosesl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259ti xeyli \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k v\u0259 qanunsuz d\u00f6vriyy\u0259nin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. Bu bax\u0131mdan prosesi m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259 metoduna y\u00f6n\u0259ltm\u0259k daha effektiv yana\u015fma ola bil\u0259r. Qada\u011falar\u0131n bird\u0259n-bir\u0259 deyil, t\u0259dric\u0259n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. M\u0259s\u0259l\u0259n, ictimai yerl\u0259rd\u0259, qapal\u0131 m\u0259kanlarda, daha sonra is\u0259 a\u00e7\u0131q \u0259razil\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259l\u0259rind\u0259 siqaret istifad\u0259sinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi add\u0131mlar m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r. Bu c\u00fcr yana\u015fma h\u0259m c\u0259miyy\u0259tin adaptasiyas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rar, h\u0259m d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259rin daha davaml\u0131 olmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradar. \u00dcmumilikd\u0259, 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r bu proses planl\u0131 v\u0259 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131larsa, real v\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 siqaret istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131 Az\u0259rbaycanla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha \u00e7oxdur. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 h\u0259min co\u011frafiyada qad\u0131nlar aras\u0131nda siqaret\u0259 meyilliliyin art\u0131m dinamikas\u0131 daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Do\u011frudur, Az\u0259rbaycanda da bu tendensiya m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00f6vcuddur, lakin miqyas bax\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, ekspert qeyd edib ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin t\u0259qdim etdiyi m\u0259lumatlar v\u0259 \u00fcmumi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u00fct\u00fcn v\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda ciddi azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cB\u0259zil\u0259ri bu fikirl\u0259 raz\u0131la\u015fmaya bil\u0259r, lakin son 10-15 ilin m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, bug\u00fcnk\u00fc g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda siqaret istifad\u0259si \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xeyli azal\u0131b. Bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yici add\u0131mlar at\u0131larsa, m\u0259s\u0259l\u0259n, ictimai yerl\u0259rd\u0259 siqaret istifad\u0259sin\u0259 qoyulan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si kimi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259rs\u0259, bu azalma tendensiyas\u0131 daha da g\u00fccl\u0259n\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi qada\u011fa g\u00fcnd\u0259md\u0259dir. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259 hakim \u018fdal\u0259t v\u0259 \u0130nki\u015faf Partiyas\u0131 (AKP) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f yeni qanun layih\u0259si \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn istifad\u0259sinin m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 tam imtinan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. B\u0259s T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131n\u0131n tam qada\u011fan edilm\u0259si plan\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 real v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr? Az\u0259rbaycanda da bel\u0259 bir q\u0259rar ola bil\u0259rmi? \u0130qtisad\u00e7\u0131 Natiq C\u0259f\u0259rli Musavat.com-a bildirib ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 v\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259rin qada\u011fan edilm\u0259si il\u0259 davaml\u0131 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, tarixi v\u0259 iqtisadi t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bel\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":848412,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2868aff16a59d0f1e0b89df6eb51810d.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi qada\u011fa g\u00fcnd\u0259md\u0259dir. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259 hakim \u018fdal\u0259t v\u0259 \u0130nki\u015faf Partiyas\u0131 (AKP) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f yeni qanun layih\u0259si \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn istifad\u0259sinin m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 tam imtinan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. B\u0259s T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar\u0131n\u0131n tam qada\u011fan edilm\u0259si plan\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 real v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr? Az\u0259rbaycanda da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/848411"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=848411"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/848411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":848413,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/848411\/revisions\/848413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/848412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=848411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=848411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=848411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}